Το κύμα κοινωνικής δυσαρέσκειας που καταγράφεται σε ευρωπαϊκές χώρες φτάνει και στην Ελβετία;
Ακολουθώντας το κύμα διαμαρτυριών που έχει σαρώσει τη Γαλλία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες, οι κινητοποιήσεις στη Ζυρίχη και τη Βασιλεία κλιμακώθηκαν σε βίαια επεισόδια το περασμένο Σαββατοκύριακο. Ωστόσο, ο ελβετικός Τύπος εμφανίζεται διχασμένος ως προς τις κοινωνικές επιπτώσεις των γεγονότων στη χώρα, καθώς και ως προς το κατά πόσο αυτά μπορούν να συγκριθούν με τις εξελίξεις στις γειτονικές χώρες.
Υπήρχε οργή στους δρόμους της Ελβετίας το Σαββατοκύριακο. Το βράδυ του Σαββάτου 31/10 – που συνέπεσε με τις εορταστικές εκδηλώσεις του Halloween – αρκετές εκατοντάδες άνθρωποι συγκεντρώθηκαν στη Ζυρίχη και λίγο λιγότεροι στη Βασιλεία.
Και οι δύο μη εξουσιοδοτημένες διαδηλώσεις επισκιάστηκαν από βία και βανδαλισμούς. Η αστυνομία αντέδρασε με ρήψη νερού, δακρυγόνα και πλαστικές σφαίρες. Δύο νεαροί άνδρες συνελήφθησαν. Σύμφωνα με τις αρχικές εκτιμήσεις που αναφέρθηκαν από την 20 Minuten, οι ζημιές στη Ζυρίχη πιστεύεται ότι ανέρχονται σε δεκάδες χιλιάδες ελβετικά φράγκα.
«Και στις δύο γερμανόφωνες πόλεις, οι διαδηλωτές έκαναν παραλληλισμούς με τις διαδηλώσεις των νέων στη Γαλλία και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες», σημειώνει η Le Temps. Τις τελευταίες εβδομάδες, έχουν σημειωθεί διαδηλώσεις – ορισμένες εκ των οποίων βίαιες – σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων η Γαλλία, η Γερμανία, η Ολλανδία, η Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο.
Κλήσεις να “ξεσηκωθούν στην Ελβετία”
Σε συνέντευξή του στο RTS, ο εκπρόσωπος της δημοτικής αστυνομίας της Ζυρίχης δήλωσε ότι στους συνήθεις θαμώνες της Langstrasse –ενός κεντρικού σημείου της νυχτερινής ζωής– προστέθηκαν ακροαριστεροί ακτιβιστές και ταραχοποιοί.
«Υπήρχαν οι λεγόμενοι “τουρίστες των ταραχών”», οι οποίοι, όπως ανέφερε, είχαν έρθει με σκοπό να συμμετάσχουν στις διαδηλώσεις. «Πριν από τα γεγονότα, υπήρξαν πολυάριθμα καλέσματα για κινητοποίηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τα οποία αναπαράχθηκαν από τα μέσα ενημέρωσης», πρόσθεσε.
Ο ειδησεογραφικός όμιλος Tamedia ανέφερε ότι οι αριστεροί ακτιβιστές κάλεσαν σε εξέγερση στην Ελβετία, αντικατοπτρίζοντας το θέμα των ταραχών αλλού με το σύνθημα “Το πνεύμα της εξέγερσης εξαπλώνεται στη Ευρώπη”.
Ένα ισχυρό ρεύμα της νεολαίας της Αριστεράς
Οι Νέοι Σοσιαλιστές, οι οποίοι καλούν επίσης σε εθνική απεργία στις 20 Νοεμβρίου, διαβλέπουν κοινά σημεία μεταξύ των κινημάτων σε διάφορες χώρες.
Η Ελβετία δεν είναι άτρωτη, σύμφωνα με τον Τομά Μπρουσέ. Ο σοσιαλδημοκράτης πολιτικός και βουλευτής του καντονιού της Γενεύης μίλησε στην εκπομπή Forum της ελβετικής δημόσιας τηλεόρασης RTS την Κυριακή.
«Στην Ελβετία, έχουμε πολλούς λόγους να είμαστε θυμωμένοι. Αντιμετωπίζουμε την ίδια κατάσταση όσον αφορά τα μέτρα λιτότητας. Γίνονται περικοπές παντού, εκτός από τον στρατό. (…) Είναι πολύ δύσκολο να βρεις κάπου να ζήσεις. (…) Οι ασφαλιστικές εισφορές υγείας αυξάνονται κάθε χρόνο σε εκπληκτικά επίπεδα», είπε.
«Η υποκείμενη τάση είναι αυτή η συστηματική επίθεση στις δημόσιες υπηρεσίες – στους τομείς της εκπαίδευσης, της υγείας και της μάχης κατά της κλιματικής αλλαγής – η ίδια ιστορία. Γι’ αυτό οι νέοι εξεγείρονται», πρόσθεσε.
Είναι οι οι δύο περιπτώσεις συγκρίσιμες;
Η υπουργός κυβέρνησης Ελίζαμπετ Μπομ-Σνάιντερ, επίσης σοσιαλδημοκράτης, καταδίκασε τη “χωρίς νόημα βία” του Σαββατοκύριακου στην εκπομπή La Matinale του RTS τη Δευτέρα.
Αν και αναγνωρίζει ότι το συνήθης πολιτικό πλαίσιο ενδέχεται να μην καλύπτει τις προσδοκίες των νέων ανθρώπων, υποστήριξε ότι το ελβετικό πλαίσιο ήταν απολύτως διαφορετικό από εκείνο της Γαλλίας.
«Στη Γαλλία, βλέπουμε ότι αν δεν επενδύσεις στην εκπαίδευση ή σε υποδομές για τους νέους, κάποια στιγμή υπάρχει ένα φαινόμενο μπούμερανγκ — κάτι που δεν συμβαίνει στη χώρα μας», δήλωσε.
«Εάν κοιτάξουμε την ποιότητα των εγκαταστάσεων που είναι διαθέσιμες στους μαθητές των δευτεροβάθμιων σχολείων, η κατάσταση είναι πολύ διαφορετική», σχολίασε ο Αλέξης Κουνινιώτης, πρόεδρος του παραρτήματος Γενεύης των Νέων Ριζοσπαστών-Φιλελευθέρων, στο δελτίο ειδήσεων του RTS.
«Δεν μπορούμε απλώς να μεταφέρουμε αυτούσια αυτά τα ζητήματα, ούτε τις μεθόδους με τις οποίες επιχειρείται η αντιμετώπισή τους. Έχουμε δημοκρατικά εργαλεία στη διάθεσή μας, όπως πρωτοβουλίες, δημοψηφίσματα και αναφορές», πρόσθεσε.
Δύο εγκληματολόγοι, μιλώντας στην εφημερίδα «20 Minutes», συμφωνούν επίσης ότι τα δεδομένα στην Ελβετία και τη Γαλλία δεν είναι συγκρίσιμα. Ο Αχμέντ Αζίλ, επίκουρος καθηγητής Εγκληματολογίας στο Πανεπιστήμιο της Λουκέρνης, θεωρεί ότι η Ελβετία αποτελεί λιγότερο πρόσφορο έδαφος για ομάδες της άκρας αριστεράς.
«Το εκπαιδευτικό σύστημα λειτουργεί καλά, υπάρχει λιγότερη τοπική απογοήτευση και δεν υπάρχει η ίδια κλίμακα δυσαρέσκειας εδώ», εκτιμά.
Ο Ντιρκ Μπάιερ, ειδικός στη νεανική βία, επισημαίνει επίσης ότι «η βία δεν ασκείται από νέους που βιώνουν απογοήτευση ή υφίστανται διακρίσεις».
Πολιτικά αιτήματα ή επιθυμία για καβγά;
Οι σχολιαστές γενικά διχάζονται σχετικά με τις πολιτικές και κοινωνικές διαστάσεις των ταραχών του Σαββατοκύριακου στην Ελβετία. Ο Μπάιερ πιστεύει ότι ήταν απλά ένα ζήτημα «ευκαιριακής βίας». Ο Αζίλ, από την άλλη πλευρά, επισημαίνει ότι «οι αριστερές ομάδες θεωρούν τις πράξεις βανδαλισμού ως απάντηση στη δομική βία, όπως είναι η προμήθεια στρατιωτικού εξοπλισμού, η φτώχεια ή ο αποκλεισμός».
«Πρόκειται για ένα γνωστό φαινόμενο σε διάφορα εξτρεμιστικά κινήματα: συχνά, τα υποβόσκοντα αιτήματα εργαλειοποιούνται προκειμένου να δικαιολογηθούν οι δικές τους πράξεις βίας», δήλωσε στην εφημερίδα Tages-Anzeiger η Τζούντιθ Μπίλερ, ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο Εφαρμοσμένων Επιστημών της Ζυρίχης. με εξειδίκευση στη ριζοσπαστικοποίηση.
«Δεν υπήρχαν ούτε μήνυμα, ούτε στόχοι, παρά μόνο μια δίψα για βία», επισημαίνει επικριτικά ένα κύριο άρθρο στην εφημερίδα Luzerner Zeitung. Σύμφωνα με τον συντάκτη του, «πρόκειται μάλλον για τους συνήθεις κύκλους που ροπούν προς τη βία —στους οποίους περιλαμβάνονται αριστεροί αυτονομιστές, καθώς και καιροσκόποι— οι οποίοι δανείζονται τα συνθήματα και την αισθητική των εξεγέρσεων στη Γαλλία και αλλού, προκειμένου να προσδώσουν ένα πολιτικό επίχρισμα στη δίψα τους για καταστροφή».
Ο δημόσιος ραδιοτηλεοπτικός φορέας SRF μίλησε για μια συμμαχία μεταξύ ιδεολόγων και ταραξιών.
«Ο σκληρός πυρήνας του κινήματος, καθοδηγούμενος από μια βίαιη ιδεολογία, αντιλαμβάνεται σαφώς τις βίαιες διαδηλώσεις ως την κατάλληλη στιγμή για επανάσταση», αναφέρει η ανάλυση. Αυτή η τάση για προσφυγή στη βία φέρεται να «βρίσκει απήχηση σε ένα τμήμα της νεότερης γενιάς».
Ο ρόλος των κοινωνικών μέσων
Σύμφωνα με τον Μανουέλ Άισνερ, εγκληματολόγο στο Πανεπιστήμιο του Cambridge, ο οποίος παραχώρησε συνέντευξη στην NZZ, οι νέοι ενδέχεται να έλκονται από τη βία επειδή «κατά τη διάρκεια μιας εξέγερσης, η ισορροπία δυνάμεων ανατρέπεται. Οι νέοι βιώνουν ξαφνικά μια αίσθηση ελέγχου».
Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι οι ταραχές δεν σχετίζονται με την πολιτική. Αν και «αυτές οι ταραχές δεν αποτελούν μέρος μιας συγκεκριμένης πολιτικής ατζέντας, οι διαμαρτυρίες προέρχονται από μια βαθιά ριζωμένη δυσαρέσκεια ανάμεσα στους νέους για το εκπαιδευτικό σύστημα, την αγορά στέγης και την αστυνομία», σύμφωνα με τον Άισνερ.
Όπως επισημαίνει, η εξάπλωση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης έχει καταστήσει τη δικτύωση «εξαιρετικά εύκολη». Εκτιμά ότι η δυνατότητα αυτή ενδέχεται να διευκολύνει τη διάδοση βίαιων διαμαρτυριών σε ολόκληρη την Ευρώπη, ωστόσο η περαιτέρω εξέλιξη της κατάστασης παραμένει απρόβλεπτη.