Επιστημονική πρόοδος στον καρκίνο – Θεραπείες με εντυπωσιακά αποτελέσματα
Ελπιδοφόρα μηνύματα από δύο νέες θεραπείες για τον καρκίνο. Πρόκειται για δύο ρηξικέλευθες θεραπείες που παρουσιάστηκαν στο παγκόσμιο συνέδριο της Αμερικανικής Εταιρείας Κλινικής Ογκολογίας (ASCO). Πρόκειται για ένα χάπι, τη δαραξονρασίμπη, που διπλασιάζει τον χρόνο επιβίωσης σε ασθενείς με καρκίνο του παγκρέατος, και ένα τριπλό εμβόλιο, την αμιβανταμάμπη, που μπορεί να εξαλείψει όγκους σε ασθενείς με καρκίνο κεφαλής και τραχήλου, προσφέροντας πρωτοφανή αποτελέσματα.
Ημερήσιο χάπι
Ένα ημερήσιο χάπι μπορεί να διπλασιάσει τον χρόνο επιβίωσης σε ασθενείς με τον πιο θανατηφόρο καρκίνο στον κόσμο, σύμφωνα με τα αποτελέσματα μιας κλινικής δοκιμής που οι ειδικοί χαρακτηρίζουν «ρηξικέλευθη» και μια από τις μεγαλύτερες ανακαλύψεις των τελευταίων δεκαετιών.
Προς το παρόν, υπάρχουν λίγες θεραπείες για τον καρκίνο του παγκρέατος και οι περισσότερες κάνουν ελάχιστα για να βοηθήσουν. Επί δεκαετίες, οι επιστήμονες εργάζονται αδιάκοπα προσπαθώντας να βρουν έξυπνες λύσεις για μια μορφή καρκίνου που συχνά διαγιγνώσκεται αργά. Περισσότεροι από τους μισούς ασθενείς διαγιγνώσκονται μόνο αφού έχει εξαπλωθεί.
Τώρα, οι ειδικοί στο μεγαλύτερο συνέδριο για τον καρκίνο στον κόσμο χαιρετίζουν την άφιξη ενός έξυπνου φαρμάκου που ονομάζεται δαραξονρασίμπη, το οποίο, όπως λένε, θα μπορούσε να ανοίξει το δρόμο για μια επανάσταση στη θεραπεία.
Στη δοκιμή 500 ασθενών, όλοι εκ των οποίων είχαν καρκίνο του παγκρέατος που είχε εξαπλωθεί, το χάπι διπλασίασε τον χρόνο επιβίωσης, με λιγότερες παρενέργειες σε σύγκριση με τη χημειοθεραπεία. Τα ευρήματα παρουσιάστηκαν στο ετήσιο συνέδριο της Αμερικανικής Εταιρείας Κλινικής Ογκολογίας (Asco) στο Σικάγο. Δείτε εδώ τη σχετική ανακοίνωση.
Οι ασθενείς που έλαβαν το φάρμακο έζησαν σημαντικά περισσότερο, κατά μέσο όρο 13,2 μήνες, σε σύγκριση με 6,6 έως 6,7 μήνες για τους ασθενείς που έλαβαν χημειοθεραπεία, σύμφωνα με τη δοκιμή.
«Αυτά τα αποτελέσματα αλλάζουν το τοπίο», δήλωσε η Δρ. Ράχνα Σροφ, επικεφαλής ογκολογίας στο Κέντρο Καρκίνου του Πανεπιστημίου της Αριζόνα και ειδικός του Asco στους γαστρεντερικούς καρκίνους, η οποία δεν συμμετείχε στη μελέτη. «Βλέπουμε πρωτοφανή επιβίωση».
Όταν η Shroff διάβασε για πρώτη φορά τα αποτελέσματα της κλινικής δοκιμής, με επικεφαλής ερευνητές του παγκοσμίου φήμης Ινστιτούτου Καρκίνου Dana-Farber στη Βοστώνη, είπε ότι έκλαψε.
«Έχοντας θεραπεύσει καρκίνο του παγκρέατος για 16 χρόνια, άρχισα να κλαίω στην κλινική. Αυτή είναι μια εξαιρετικά αποτελεσματική μελέτη για τους ασθενείς μας και συγχαίρω πραγματικά τους ερευνητές [της κλινικής δοκιμής]».
Η Δρ. Τζούλι Γκράλοου, επικεφαλής ιατρική σύμβουλος και εκτελεστική αντιπρόεδρος της Asco, η οποία επίσης δεν συμμετείχε στη δοκιμή, δήλωσε ότι ήταν μια «αλλαγή των όρων». Πρόσθεσε: «Έχω ακούσει ότι αυτή η μελέτη περιγράφεται ως ένα home run. Θα έλεγα στην πραγματικότητα ότι είναι ένα grand slam».
Πώς δρα η δαραξονρασίμπη
Η δαραξονρασίμπη δρα στοχεύοντας σε μια πρωτεΐνη, την Kras, η οποία τροφοδοτεί σχεδόν όλους τους καρκίνους του παγκρέατος. Το φάρμακο συγκολλά μόρια μεταξύ τους για να «αρπάξει» και να «κλείσει» το Kras.
Το Kras είναι μέρος της οικογένειας γονιδίων Ras. Μπορούν να προκαλέσουν στα καρκινικά κύτταρα τη συνεχή λήψη σημάτων για ανάπτυξη και διαίρεση, ακόμη και όταν δεν θα έπρεπε. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε ανάπτυξη και εξάπλωση του καρκίνου.
Περισσότερο από το 90% των ασθενών με την πιο κοινή μορφή καρκίνου του παγκρέατος, το αδενοκαρκίνωμα του παγκρέατος (mPDAC), έχουν μια μετάλλαξη στο γονίδιο Kras. Αυτό ονομάζεται παραλλαγή Ras G12 και έχει ως αποτέλεσμα μια υπερδραστήρια πρωτεΐνη Kras.
Η δαραξονρασίμπη είναι ένα νέο είδος αναστολέα Ras που ονομάζεται πολυεπιλεκτικός αναστολέας Ras(On). Μπορεί να απενεργοποιήσει την πρωτεΐνη Kras για να σταματήσει την ανάπτυξη του καρκίνου, ανεξάρτητα από το αν υπάρχει παραλλαγή Kras ή όχι, και ανεξάρτητα από το ποια παραλλαγή είναι.
Παυλάκης: Είναι μια μεγάλη αλλαγή για τον καρκίνο του παγκρέατος, που είναι μεγάλος δολοφόνος
Ο Δρ. Γιώργος Παυλάκης, επισκέπτης καθηγητής Πανεπιστημίου Έμορι, μίλησε σήμερα στην ΕΡΤ για το νέο φάρμακο.
«Είναι μια μεγάλη αλλαγή για τον καρκίνο του παγκρέατος, που είναι μεγάλος δολοφόνος και εδώ και πολλά χρόνια δεν έχουμε δει βελτιώσεις. Αυτό το νέο φάρμακο που ανακοινώθηκε αυτή την εβδομάδα στο συνέδριο των ογκολόγων στην Αμερική, είναι εναντίον του γονιδίου RAS, το οποίο ξέρουμε για 60 χρόνια» περιέγραψε.
«Δεν είναι χημειοθεραπεία, είναι ειδική στοχευμένη θεραπεία. Ένα χάπι, μια χημική ουσία δένει πάνω στο RAS και αναστέλλει την άσχημη λειτουργία του» αποκάλυψε.
Το εμβόλιο κατά του καρκίνου που μπορεί να εξαλείψει ολόκληρους όγκους σε ασθενείς
Οι γιατροί έχουν χαιρετίσει τα «πρωτοφανή» αποτελέσματα κλινικής δοκιμής που δείχνουν ότι ένα τριπλό εμβόλιο κατά του καρκίνου μπορεί να εξαλείψει ολόκληρους όγκους σε ασθενείς. Σε μια διεθνή κλινική δοκιμή που κάλυψε 11 χώρες, η ένεση χορηγήθηκε σε ασθενείς των οποίων ο καρκίνος είχε εξαπλωθεί ή είχε υποτροπιάσει και των οποίων η νόσος δεν είχε ανταποκριθεί σε άλλες θεραπείες.
Το εμβόλιο, που ονομάζεται Aμιβανταμάμπη, συρρίκνωσε τους όγκους σε περισσότερους από το ένα τρίτο των ασθενών, με δραματικές αλλαγές να παρατηρούνται μέσα σε λίγες εβδομάδες. Σε 15 από αυτούς, οι γιατροί διαπίστωσαν ότι το φάρμακο είχε εξαλείψει εντελώς τους όγκους τους.
Ο Kevin Harrington, καθηγητής βιολογικών θεραπειών για τον καρκίνο στο Ινστιτούτο Έρευνας για τον Καρκίνο του Λονδίνου (ICR), δήλωσε: «Πρόκειται για πρωτοφανώς ισχυρές αντιδράσεις σε ασθενείς των οποίων η νόσος έχει γίνει ανθεκτική τόσο στη χημειοθεραπεία όσο και στην ανοσοθεραπεία».
Δείτε την ανακοίνωση που έγινε στο ίδιο ογκολογικό συνέδριο εδώ.
Ο Harrington, επίσης σύμβουλος ογκολόγος στο ίδρυμα Royal Marsden NHS, πρόσθεσε: «Αυτή η θεραπεία έχει τη δυνατότητα να ωφελήσει πολλές χιλιάδες ασθενείς κάθε χρόνο».
Στη δοκιμή, χορηγήθηκε το εμβόλιο σε 102 ασθενείς με καρκίνο κεφαλής και τραχήλου, τον έκτο πιο συχνό καρκίνο στον κόσμο. Οι όγκοι συρρικνώθηκαν ή εξαφανίστηκαν εντελώς σε 43 ασθενείς, συμπεριλαμβανομένων 28 των οποίων οι όγκοι συρρικνώθηκαν σημαντικά και 15 των οποίων οι όγκοι εξαφανίστηκαν εντελώς.
Οι ερευνητές δήλωσαν ότι η ένεση είχε δείξει παρόμοια αποτελέσματα και σε ασθενείς με καρκίνο του πνεύμονα. Η αμιβανταμάμπη, που αναπτύχθηκε από την Johnson & Johnson, αξιολογείται τώρα σε περίπου 60 κλινικές δοκιμές, κυρίως για καρκίνο του πνεύμονα, αλλά και για καρκίνο του παχέος εντέρου, του εγκεφάλου και του στομάχου.
Το έξυπνο εμβόλιο στοχεύει τον καρκίνο με τρεις τρόπους. Αναστέλλει τόσο τον EGFR (υποδοχέα επιδερμικού αυξητικού παράγοντα), μια πρωτεΐνη που βοηθά στην ανάπτυξη των όγκων, όσο και τον MET, μια οδό που χρησιμοποιούν συχνά τα καρκινικά κύτταρα για να ξεφύγουν από τη θεραπεία. Βοηθά επίσης στην ενεργοποίηση του ανοσοποιητικού συστήματος για να επιτεθεί στον όγκο.
Ένας από τους πρώτους ασθενείς που ωφελήθηκαν ήταν ο Carl Walsh, 56 ετών, ο οποίος διαγνώστηκε με καρκίνο της γλώσσας τον Μάιο του 2024 και συμμετείχε στη δοκιμή OrigAMI-4 στο Royal Marsden τον Ιούλιο του 2025.
«Αρχικά υποβλήθηκα σε θεραπεία τόσο με χημειοθεραπεία όσο και με ανοσοθεραπεία, οι οποίες δυστυχώς δεν ήταν επιτυχείς», είπε. «Σε εκείνο το σημείο, μου συστήθηκε η δοκιμή OrigAMI-4. Τώρα βρίσκομαι στον 17ο κύκλο θεραπείας μου και είμαι πολύ ευχαριστημένος με την πρόοδο μέχρι στιγμής».
Σε αντίθεση με πολλές θεραπείες για τον καρκίνο, η αμιβανταμάμπη χορηγείται με μικροσκοπική ένεση κάτω από το δέρμα και όχι με ενδοφλέβια ένεση, καθιστώντας τη θεραπεία ταχύτερη και πιο βολική για τους ασθενείς και πολύ πιο εύκολη στην παροχή σε εξωτερικά ιατρεία.
Πρόεδρος της Ελληνικής Αντικαρκινικής Εταιρείας: Αυτές οι καινούργιες θεραπείες πρέπει να περάσουν από σειρά κλινικών δοκιμών
Ο κ. Ευάγγελος Φιλόπουλος, ογκολόγος-χειρουργός μαστού και πρόεδρος της Ελληνικής Αντικαρκινικής Εταιρείας, δήλωσε στον «Ελεύθερο Τύπο» ότι «η ανακοίνωση που δόθηκε έχει πραγματικά εμφαντικά αποτελέσματα, γιατί ο καρκίνος της κεφαλής και του τραχήλου δεν είναι ένας εύκολος καρκίνος. Είναι ένας καρκίνος που, δυστυχώς, δεν είναι ούτε εύκολο να αντιμετωπίσουμε χειρουργικά, αλλά και ακτινοθεραπευτικά και χημειοθεραπευτικά. Η αμιβανταμάμπη είναι ένα εξειδικευμένο φάρμακο, το οποίο στοχεύει βασικούς μηχανισμούς της καρκινογένεσης και του πολλαπλασιασμού των καρκινικών κυττάρων. Δρα πάνω σε πρωτεΐνες που συμβάλλουν στην ανάπτυξη των όγκων. Επειδή τα κύτταρα επικοινωνούν μεταξύ τους μέσω χημικών σημάτων, το φάρμακο παρεμβαίνει σε αυτές τις διαδικασίες και, επομένως, βοηθά να ανασταλεί η εξέλιξη των όγκων».
Τα δεδομένα που παρουσιάστηκαν στο πρόσφατο συνέδριο ASCO και αναστάτωσαν την επιστημονική κοινότητα αναδεικνύουν τα εξής εντυπωσιακά χαρακτηριστικά του φαρμάκου:
- Μηχανισμός τριπλής δράσης: Αναστέλλει ταυτόχρονα δύο βασικά μονοπάτια (τις πρωτεΐνες EGFR και MET) που χρησιμοποιούν τα καρκινικά κύτταρα για να αναπτύσσονται, ενώ την ίδια στιγμή «μαρκάρει» τον όγκο, καθιστώντας τον ορατό στα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος ώστε να του επιτεθούν.
- Ποσοστά ανταπόκρισης: Στη διεθνή δοκιμή (OrigAMI-4), το 42% των ασθενών με καρκίνο κεφαλής και τραχήλου είδε τους όγκους του να συρρικνώνονται σημαντικά και, σε πάνω από το 1/3 όσων ανταποκρίθηκαν, παρατηρήθηκε πλήρης εξαφάνιση των όγκων.
- Επιβίωση: Η διάμεση συνολική επιβίωση άγγιξε τους 12,5 μήνες. Το νούμερο θεωρείται εξαιρετικά υψηλό για ασθενείς με φτωχή πρόγνωση, των οποίων η νόσος έχει αναπτύξει αντίσταση τόσο στη χημειοθεραπεία όσο και στην ανοσοθεραπεία.
Η υποδόρια μορφή, επίσης, μείωσε τις ανεπιθύμητες αντιδράσεις χορήγησης σε κάτω από 15%. Οι συχνότερες παρενέργειες, μέχρι στιγμής, φαίνεται να είναι διαχειρίσιμες δερματολογικές τοξικότητες, με λιγότερο από το 10% των ασθενών να αναγκάζονται να διακόψουν τη θεραπεία.
Ο κ. Φιλόπουλος, ωστόσο, υπογραμμίζει τον κομβικό ρόλο μεγαλύτερων κλινικών μελετών στην απόλυτη τεκμηρίωση των αποτελεσμάτων: «Αυτές οι καινούργιες θεραπείες πρέπει να περάσουν από σειρά κλινικών δοκιμών μέχρι να είμαστε απόλυτα βέβαιοι, αφενός για την αποτελεσματικότητα, ότι είναι καλύτερες από τα προηγούμενα φάρμακα ή αν, σε συνδυασμό με άλλα φάρμακα, έχουν καλύτερη αποδοτικότητα, και επίσης να δούμε τι είδους παρενέργειες προκαλούν και αν αυτές μπορούν εύκολα να αντιμετωπιστούν. Να περιμένετε πολλά στο μέλλον, μέχρι να ενταχθεί μεγάλος αριθμός ασθενών για οριστικά συμπεράσματα. Γι’ αυτό έχουν σημασία οι κλινικές μελέτες».