Στο επίκεντρο της ομιλίας του Κυριάκου Μητσοτάκη στη Θεσσαλονίκη βρέθηκε, μεταξύ άλλων, το ζήτημα των Γλυπτών του Παρθενώνα, με τον πρωθυπουργό να συνδέει την ελληνική θέση με την αρχή της ακεραιότητας των μνημείων και την επιστροφή πολιτιστικών αντικειμένων στις χώρες προέλευσής τους.
Η αναφορά έγινε κατά την υπογραφή των πρωτοκόλλων της συμφωνίας πολιτιστικής ανταλλαγής Ελλάδας και Βουλγαρίας, στο Βυζαντινό Μουσείο Θεσσαλονίκης, παρουσία του Κυριάκου Μητσοτάκη και του Βούλγαρου πρωθυπουργού Ρούμεν Ράντεφ.
Επιστρέφουν στην Ελλάδα 48 ιστορικά κειμήλια
Η συμφωνία προβλέπει την επιστροφή στην Ελλάδα 48 ιστορικών κειμηλίων που είχαν αφαιρεθεί το 1917, κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, από τη Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης και τις μονές του Τιμίου Προδρόμου και της Παναγίας Εικοσιφοίνισσας.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:Γλυπτά Παρθενώνα: Συγκροτείται Πανελλήνια Επιτροπή για την επιστροφή τους
Τα αντικείμενα περιλαμβάνουν ιερές εικόνες, σταυρούς, άμφια, λειψανοθήκη και τον επισκοπικό θρόνο.
Αρχικά θα φιλοξενηθούν στο Βυζαντινό Μουσείο Θεσσαλονίκης και στη συνέχεια θα επιστρέψουν στις ιστορικές τους εστίες.
Από την πλευρά της, η Ελλάδα θα παραδώσει στη Βουλγαρία τα λείψανα του τσάρου Σαμουήλ, καθώς και οστά από τέσσερις σαρκοφάγους που είχαν ανασκαφεί το 1964 στη Βασιλική του Αγίου Αχιλλείου.
Μια διαπραγμάτευση που κράτησε σχεδόν μισό αιώνα
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης χαρακτήρισε τη συμφωνία αποτέλεσμα μιας διαδικασίας που ξεκίνησε πριν από περίπου 50 χρόνια.
Όπως ανέφερε, οι πρώτες συζητήσεις είχαν γίνει τη δεκαετία του 1970 από τον Κωνσταντίνο Καραμανλή και τον τότε ηγέτη της Βουλγαρίας, Τόντορ Ζίβκοφ.
Ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι χρειάστηκε χρόνος, αλλά και πολιτική βούληση από τις δύο πλευρές, προκειμένου να ξεπεραστούν οι εκκρεμότητες του παρελθόντος.
Παράλληλα, χαρακτήρισε τη συμφωνία ως αφετηρία για περαιτέρω συνεργασία Ελλάδας και Βουλγαρίας στον τομέα του πολιτισμού και όχι μόνο.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:Μητσοτάκης στο BBC για τα Γλυπτά του Παρθενώνα: Αν κόβαμε την Μόνα Λίζα μισή πώς θα φαινόταν;
«Τα ιστορικά κειμήλια δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως λάφυρα πολέμου»
Ιδιαίτερη θέση στην ομιλία του πρωθυπουργού είχε η ευρύτερη συζήτηση για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Ο κ. Μητσοτάκης τόνισε ότι τα μνημεία και τα ιστορικά κειμήλια δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως «λάφυρα πολέμου», υποστηρίζοντας ότι αποτελούν τεκμήρια που συνδέονται άμεσα με το φυσικό και πολιτιστικό περιβάλλον μέσα στο οποίο δημιουργήθηκαν.
Στο πλαίσιο αυτό, συνέδεσε την αρχή της ακεραιότητας των μνημείων με την ελληνική θέση για τα Γλυπτά του Παρθενώνα.
Η θέση της Ελλάδας για τα Γλυπτά του Παρθενώνα
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης υποστήριξε ότι ο Παρθενώνας αποτελεί «μοναδική και αυτοτελή περίπτωση» και ότι το ζήτημα των Γλυπτών δεν αφορά μόνο νομικές ή τεχνικές παραμέτρους.
Όπως ανέφερε, η ελληνική θέση συνδέεται με την αποκατάσταση της αισθητικής και νοηματικής ακεραιότητας του μνημείου.
Ο πρωθυπουργός επανέλαβε ότι τα Γλυπτά θα πρέπει να εκτίθενται μαζί και να διατηρούν την άμεση οπτική σχέση τους με τον Παρθενώνα και τον βράχο για τον οποίο δημιουργήθηκαν.
Παράλληλα, δήλωσε ότι η Ελλάδα δεν αποδέχεται ρυθμίσεις που θα συνεπάγονταν αναγνώριση ξένης κυριαρχίας επί των Γλυπτών ή επιστροφή τους με τη μορφή δανεισμού.
«Ήρθε η ώρα της αλήθειας, της λογικής, της δικαιοσύνης αλλά και της ηθικής», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ράντεφ: «Αφήσαμε πίσω τις σκιές του παρελθόντος»
Ο Βούλγαρος πρωθυπουργός Ρούμεν Ράντεφ χαρακτήρισε επίσης σημαντική τη συμφωνία, υπογραμμίζοντας τη βελτίωση των σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών.
Όπως ανέφερε, οι κοινές προσπάθειες Ελλάδας και Βουλγαρίας επέτρεψαν στους δύο λαούς να αφήσουν πίσω τις «σκιές του παρελθόντος» και να οικοδομήσουν μια σχέση αμοιβαίου σεβασμού και φιλίας.
Ο Ράντεφ εξέφρασε την ευγνωμοσύνη του προς την ελληνική κυβέρνηση και τον Κυριάκο Μητσοτάκη για τη συμβολή τους στην ολοκλήρωση της συμφωνίας.
Ελλάδα και Βουλγαρία ανοίγουν νέο κύκλο συνεργασίας
Η συμφωνία για τα ιστορικά κειμήλια αποτελεί, σύμφωνα με τις τοποθετήσεις των δύο πρωθυπουργών, ένα νέο βήμα στις διμερείς σχέσεις.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε σε δυνατότητες περαιτέρω συνεργασίας στο εμπόριο, την ενέργεια, τον τουρισμό, το περιβάλλον, τη διαχείριση των υδάτων και τον πολιτισμό.
Η επιστροφή των κειμηλίων στις ιστορικές τους εστίες αποτελεί παράλληλα το πλαίσιο μέσα στο οποίο η ελληνική κυβέρνηση επαναφέρει τη συζήτηση για την πολιτιστική κληρονομιά και ειδικότερα για την επανένωση των Γλυπτών του Παρθενώνα.