Λιγότερο από δύο χρόνια μετά τον θρίαμβο των Εργατικών στις βρετανικές εκλογές, ο Κιρ Στάρμερ ανακοίνωσε την παραίτησή του από την ηγεσία του κόμματος και την πρωθυπουργία.
Τα καταστροφικά αποτελέσματα των τοπικών εκλογών του Μαΐου για τους Εργατικούς προκάλεσαν κύμα παραιτήσεων από το υπουργικό συμβούλιο του Κιρ Στάρμερ και εκκλήσεις για παραίτηση από 100 βουλευτές. Ωστόσο, τα προβλήματά του δεν ξεκίνησαν τότε. Σύμφωνα με το Sky News, παρά το γεγονός ότι η κυβέρνησή του εξελέγη με τεράστια πλειοψηφία 172 εδρών τον Ιούλιο του 2024, η εκλογική του βάση είχε χαρακτηριστεί ως «ευρεία αλλά ρηχή».
Οι μεγάλες υποσχέσεις σε βασικά ζητήματα, όπως η μείωση του κόστους ζωής, η αποκατάσταση του Εθνικού Συστήματος Υγείας (NHS) και η αντιμετώπιση της οξείας στεγαστικής κρίσης, αποτέλεσαν τον πυρήνα των δεσμεύσεών του για να κερδίσει τους ψηφοφόρους.
Τώρα, λιγότερο από δύο χρόνια αργότερα, έχει παραιτηθεί. Το ακριβές χρονοδιάγραμμα της αποχώρησής του παραμένει ασαφές, αλλά είναι ήδη γνωστό ότι θα γίνει ο πρωθυπουργός των Εργατικών με τη μικρότερη διάρκεια θητείας στην ιστορία.
- Διαβάστε επίσης:Πιέσεις στον Στάρμερ μετά τις παραιτήσεις υπουργών
Ο διάδοχός του θα είναι ο έβδομος πρωθυπουργός μέσα σε δέκα χρόνια, μετά από μια περίοδο αυξανόμενης πολιτικής αστάθειας και συχνών αλλαγών στην κορυφή της κυβέρνησης.
Κόστος ζωής
Ο Κιρ είχε τονίσει ότι η μείωση του κόστους ζωής ήταν η «νούμερο ένα προτεραιότητα» της κυβέρνησής του. Ο πληθωρισμός τιμών καταναλωτή αυξήθηκε από 2,2% σε 3,8% κατά τον πρώτο χρόνο της διακυβέρνησής του. Ωστόσο, παρά τις επιπτώσεις της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή στο εμπόριο, στη συνέχεια υποχώρησε στο 2,8%.
Το ποσοστό εξακολουθεί να βρίσκεται πάνω από τον στόχο, αλλά είναι χαμηλότερο από εκείνο που πολλοί ειδικοί προέβλεπαν όταν έγινε σαφές ότι ο πόλεμος με το Ιράν δεν θα τελείωνε σύντομα.
Ο πόλεμος προστέθηκε σε μια σειρά εξωτερικών κραδασμών, στους οποίους περιλαμβάνονταν και οι σαρωτικοί δασμοί που επέβαλε ο Ντόναλντ Τραμπ στις εισαγωγές των ΗΠΑ.
Ο Στάρμερ είχε δεσμευτεί να καταστήσει το Ηνωμένο Βασίλειο την ταχύτερα αναπτυσσόμενη οικονομία της G7 μέχρι το τέλος της κοινοβουλευτικής περιόδου.
Αν και η οικονομική ανάπτυξη του Ηνωμένου Βασιλείου παρέμεινε χαμηλή, στο 1% το 2025, η χώρα δεν είναι η μόνη που αντιμετωπίζει οικονομικές δυσκολίες και σήμερα ξεπερνά αρκετές χώρες της G7, καταγράφοντας τη δεύτερη ταχύτερη ανάπτυξη της ομάδας τους τελευταίους 12 μήνες.
Τα στοιχεία για την ανάπτυξη τον Μάρτιο έδειξαν απροσδόκητη άνοδο, όμως τα πιο πρόσφατα στοιχεία, του Απριλίου, κατέγραψαν συρρίκνωση 0,1%.
Φορολογικά όρια
Παρότι η κυβέρνηση υποσχόταν επανειλημμένα ότι δεν θα αυξήσει τους φόρους για τους εργαζόμενους, οι «σιωπηρές» φορολογικές αυξήσεις μέσω του παγώματος των φορολογικών ορίων έχουν ως αποτέλεσμα πολλοί πολίτες να πληρώνουν περισσότερους φόρους.
- Διαβάστε επίσης:Εσωκομματικές πιέσεις για τον Κιρ Στάρμερ
Τα φορολογικά όρια έχουν παραμείνει παγωμένα από το 2021 και προβλέπεται να παραμείνουν έτσι έως το 2028.
Αυτό σημαίνει ότι καθώς ο πληθωρισμός οδηγεί σε αυξήσεις μισθών, οι πολίτες πληρώνουν φόρο σε μεγαλύτερο ποσοστό των αποδοχών τους, μια διαδικασία γνωστή ως «δημοσιονομική ολίσθηση» (fiscal drag).
Χαμένοι στόχοι στην οικοδόμηση κατοικιών
Η αργή οικονομική ανάπτυξη και τα επίμονα προβλήματα κόστους ζωής ενδέχεται να συνέβαλαν στη μείωση της δημοτικότητας του πρωθυπουργού, αλλά παράλληλα δυσχέραναν την υλοποίηση στόχων σε άλλους τομείς, όπως η στέγαση.
Ο Στάρμερ είχε δηλώσει ότι θέλει «να χτίσουμε, να χτίσουμε, να χτίσουμε», συνοψίζοντας τη φιλόδοξη υπόσχεση της κυβέρνησής του για την κατασκευή 1,5 εκατομμυρίου επιπλέον κατοικιών πριν από τις επόμενες γενικές εκλογές.
Η επίτευξη αυτού του στόχου θα αντιστοιχούσε στο υψηλότερο επίπεδο οικοδόμησης κατοικιών από τη μεταπολεμική περίοδο.
Καθώς πλησιάζει το μέσο της κοινοβουλευτικής θητείας, η παράδοση νέων κατοικιών έχει υποχωρήσει στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων εννέα ετών.
Οι κατασκευαστές κατοικιών έχουν εκφράσει ανησυχίες ότι ο κλάδος «παραμένει στάσιμος» και δεν είναι πλέον βιώσιμος, ιδιαίτερα στο Λονδίνο, όπου μόλις 5.000 νέες κατοικίες ξεκίνησαν να κατασκευάζονται το τελευταίο έτος, έναντι στόχου 81.000.
Με βάση ανάλυση νέων Πιστοποιητικών Ενεργειακής Απόδοσης (EPC), τα οποία αποτελούν ισχυρή ένδειξη της νέας προσφοράς κατοικιών, το Sky News εκτιμά ότι περίπου 353.000 επιπλέον κατοικίες παραδόθηκαν επί διακυβέρνησης Εργατικών, έναντι των 525.000 που θα απαιτούνταν μέχρι σήμερα για να βρίσκεται η κυβέρνηση εντός στόχου.
Παρότι η κυβέρνηση υποστήριζε πάντοτε ότι ο ρυθμός θα επιταχυνθεί προς το τέλος της κοινοβουλευτικής περιόδου, το σημερινό έλλειμμα σχεδόν 200.000 κατοικιών ισοδυναμεί σχεδόν με έναν ολόκληρο χρόνο οικοδόμησης με τον τρέχοντα ρυθμό.
Υποσχέσεις για το NHS
Η αποκατάσταση του «διαλυμένου» NHS αποτέλεσε επίσης βασική δέσμευση υπό την ηγεσία του Κιρ Στάρμερ.
Η κυβέρνηση επισημαίνει ότι η λίστα αναμονής του NHS England έχει μειωθεί κατά περισσότερα από 500.000 ιατρικά ραντεβού, από 7,62 εκατομμύρια τον Ιούλιο του 2024 σε 7,11 εκατομμύρια σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία του Μαρτίου 2026.
Ωστόσο, παραμένει σημαντικά υψηλότερη από τα 4,57 εκατομμύρια ραντεβού πριν από την πανδημία, τον Φεβρουάριο του 2020.
Περισσότεροι από ένας στους δέκα ανθρώπους στην Αγγλία περιμένουν σήμερα κάποιο είδος θεραπείας μέσω του NHS.
Η κυβέρνηση έχει θέσει στόχο, έως τις επόμενες εκλογές, λιγότερο από το 8% των ασθενών να περιμένει πάνω από 18 εβδομάδες για να ξεκινήσει θεραπεία.
Το ποσοστό βρισκόταν στο 41% όταν οι Εργατικοί ανέλαβαν την εξουσία τον Ιούλιο του 2024, ενώ υπήρχε ενδιάμεσος στόχος να μειωθεί στο 35% έως τον Μάρτιο του 2026.
Ο στόχος αυτός επιτεύχθηκε τον Μάρτιο, αλλά τον Απρίλιο η κατάσταση επιδεινώθηκε ξανά και τα τελευταία στοιχεία βρίσκονται εκ νέου εκτός στόχου.
Μεγάλο μέρος της βελτίωσης οφείλεται επίσης σε «μη καταγεγραμμένες αφαιρέσεις» από τις λίστες αναμονής, δηλαδή σε άτομα που διαγράφηκαν για λόγους άλλους από τη λήψη θεραπείας.
Τον Μάρτιο του 2026 καταγράφηκε ο υψηλότερος αριθμός τέτοιων διαγραφών από την περίοδο της πανδημίας.
Την ίδια στιγμή, οι πολύωρες αναμονές ασθενών σε διαδρόμους νοσοκομείων για διαθέσιμα κρεβάτια έφτασαν σε νέο ιστορικό υψηλό, με 554.000 αναμονές άνω των 12 ωρών μέσα στο 2025.
Ο αριθμός αυτός ξεπερνά το συνολικό άθροισμα της περιόδου 2011-2022.
Η μάχη για το μεταναστευτικό
Σύμφωνα με την ανάλυση του Ντόναλντ Τραμπ, που δημοσιεύθηκε μέσω της πλατφόρμας Truth Social την Κυριακή, ο Στάρμερ αναγκάστηκε να παραιτηθεί επειδή «απέτυχε σε δύο πολύ σημαντικά ζητήματα: ΤΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑ».
Στο ζήτημα της μετανάστευσης, ο Στάρμερ μπορεί πράγματι να επικαλεστεί ορισμένες επιτυχίες, αν και η συνολική εικόνα παραμένει μικτή.
Κληρονόμησε προβλήματα από την προηγούμενη συντηρητική κυβέρνηση, ενώ παράλληλα ωφελήθηκε από τις πολιτικές της απερχόμενης κυβέρνησης για τον περιορισμό των θεωρήσεων εισόδου.
Η καθαρή μετανάστευση βρισκόταν ήδη σε πτωτική πορεία στο τέλος της διακυβέρνησης των Συντηρητικών, αλλά επί Εργατικών μειώθηκε στις 204.000 σε ετήσια βάση, σημειώνοντας πτώση 68% σε σχέση με τα επίπεδα του Ιουνίου 2024, επιστρέφοντας κοντά στα προ Brexit και προ Covid επίπεδα, στο χαμηλότερο σημείο των τελευταίων πέντε και πλέον ετών.
Το προηγούμενο έτος καταγράφηκε επίσης ο υψηλότερος αριθμός επιστροφών μεταναστών, 38.000 συνολικά, εδώ και σχεδόν μία δεκαετία, είτε μέσω εθελοντικής είτε μέσω αναγκαστικής επιστροφής.
Ωστόσο, μία από τις δεσμεύσεις των Εργατικών ήταν να «συντρίψουν τις συμμορίες», αναφερόμενοι στα κυκλώματα διακινητών που διευκολύνουν τις επικίνδυνες διελεύσεις της Μάγχης.
Οι διελεύσεις με μικρές βάρκες εκτοξεύθηκαν επί Στάρμερ, με περισσότερες από 75.000 καταγεγραμμένες αφίξεις κατά τη θητεία του, περισσότερες από οποιουδήποτε άλλου πρωθυπουργού.
Τα έτη 2024 και 2025 συγκαταλέγονται στα δύο υψηλότερα σε αριθμό παράτυπων διελεύσεων, μετά το ρεκόρ του 2022.
Τα τελευταία στοιχεία δείχνουν πάντως μείωση σε σχέση με την πρόσφατη κορύφωση. Ο αριθμός των σκαφών που έφτασαν το τελευταίο έτος είναι ο χαμηλότερος από το 2020.
Ωστόσο, καθώς αυξάνεται ο αριθμός επιβατών ανά σκάφος, ο συνολικός αριθμός ανθρώπων που διέσχισαν τη Μάγχη τους τελευταίους 12 μήνες παραμένει υψηλότερος από εκείνον που κληρονόμησαν οι Εργατικοί.
Παρότι ο Στάρμερ πέρασε τον Νόμο για την Ασφάλεια των Συνόρων, το Άσυλο και τη Μετανάστευση, ενώ ενίσχυσε τις εξουσίες επιβολής του νόμου δημιουργώντας τη Διοίκηση Ασφάλειας Συνόρων, τα μέτρα αυτά δεν έχουν ακόμη μεταφραστεί σε ουσιαστική και ευρείας κλίμακας αποτροπή των διελεύσεων.
Αναδιπλώσεις και σκάνδαλα
Από την ανάληψη της εξουσίας, η κυβέρνηση των Εργατικών υπό τον Στάρμερ βρέθηκε αντιμέτωπη με πολιτική αναταραχή και κατηγορίες ότι υπαναχώρησε από αρκετές προεκλογικές δεσμεύσεις.
Παρά τη μεγάλη κοινοβουλευτική του πλειοψηφία, βουλευτές του ίδιου του κόμματός του τον ανάγκασαν να αλλάξει πορεία σε σημαντικά ζητήματα, όπως τα επιδόματα θέρμανσης για τους συνταξιούχους, τα επιδόματα αναπηρίας και το όριο παροχών για οικογένειες με περισσότερα από δύο παιδιά.
Οι αντιδράσεις των αγροτών οδήγησαν επίσης σε αλλαγές στην πολιτική για τον φόρο κληρονομιάς στις αγροτικές ιδιοκτησίες.
Παράλληλα, νομική προσφυγή του Reform UK ανάγκασε την κυβέρνηση να ανακαλέσει την απόφασή της για ακύρωση σημαντικού αριθμού δημοτικών εκλογών.
Ο πρωθυπουργός βρέθηκε επίσης αντιμέτωπος με παραιτήσεις και διαμάχες που αφορούσαν στενούς συνεργάτες του, από δύο προσωπάρχες έως την αναπληρώτρια πρωθυπουργό Άντζελα Ρέινερ.
Ίσως το σημαντικότερο από αυτά τα σκάνδαλα να ήταν ο διορισμός του λόρδου Πίτερ Μάντελσον ως πρεσβευτή του Ηνωμένου Βασιλείου στις ΗΠΑ.
Οι μεταγενέστερες αποκαλύψεις από τα αρχεία Επστάιν έδειξαν ότι ο πολιτικός των Εργατικών είχε πολύ στενότερη σχέση με τον καταδικασμένο παιδόφιλο από ό,τι ήταν γνωστό μέχρι τότε.
Ο Κιρ Στάρμερ δέχθηκε επανειλημμένα κριτική για τη διαδικασία ελέγχου καταλληλότητας, μετά την παραίτηση και αργότερα τη σύλληψη του λόρδου Μάντελσον.
Ήττα σε επαναληπτική εκλογή
Οι φήμες για πρόκληση στην ηγεσία από τον Άντι Μπέρναμ ξεκίνησαν τον περασμένο Σεπτέμβριο, περίπου την περίοδο του συνεδρίου των Εργατικών.
Ωστόσο, ο δήμαρχος του Μάντσεστερ αποκλείστηκε από τη δυνατότητα να διεκδικήσει έδρα στην επαναληπτική εκλογή του Γκόρτον και Ντέντον φέτος.
Το κόμμα έχασε την έδρα από το Κόμμα των Πρασίνων.
Όταν τελικά του επετράπη να είναι υποψήφιος στο Μέικερφιλντ την περασμένη εβδομάδα, η εικόνα ήταν εντελώς διαφορετική.
Το ποσοστό των Εργατικών αυξήθηκε κατά 9,6 ποσοστιαίες μονάδες σε σύγκριση με τις γενικές εκλογές του 2024, μάλιστα με αυξημένη συμμετοχή.
Η νίκη του Μπέρναμ αποτέλεσε την πρώτη φορά από το 1997 που οι Εργατικοί αύξησαν το ποσοστό τους σε επαναληπτική εκλογή ενώ βρίσκονταν στην κυβέρνηση.
Πολιτική επίδοση
Οι πρόσφατες τοπικές εκλογές στην Αγγλία, στις οποίες οι Εργατικοί έχασαν σχεδόν 1.500 έδρες σε δημοτικά συμβούλια και τον έλεγχο 40 συμβουλίων, οδήγησαν τελικά τον Κιρ Στάρμερ στην απόφαση να μην ηγηθεί του κόμματος στις επόμενες γενικές εκλογές.
Συνολικά, οι Εργατικοί υπερασπίστηκαν 2.853 έδρες σε τοπικές εκλογές από το 2024 και έχασαν τις 1.697 από αυτές, ποσοστό απωλειών 59%.
Ως αποτέλεσμα, το ποσοστό των δημοτικών συμβούλων τους στην Αγγλία υποχώρησε σε λίγο πάνω από το 25%, αν και δεν έχουν ακόμη διεξαχθεί εκλογές για όλες τις έδρες.
Η τελευταία φορά που το ποσοστό τους ήταν χαμηλότερο ήταν λίγο πριν από την ήττα τους στις εκλογές του 2010.
Οι Εργατικοί κατέγραψαν επίσης καταστροφικά αποτελέσματα στις εκλογές σε Ουαλία και Σκωτία.
Έχασαν τον έλεγχο του ουαλικού κοινοβουλίου Senedd για πρώτη φορά, αφού το ποσοστό τους κατέρρευσε στο 11,1%.
Στη Σκωτία κατέγραψαν το χειρότερο αποτέλεσμα στην ιστορία τους στις εκλογές για το κοινοβούλιο του Χόλιρουντ, κερδίζοντας μόλις 17 από τις 129 έδρες, έναντι 22 το 2021.
Η επικεφαλής των Ουαλών Εργατικών, Ελούνεντ Μόργκαν, παραιτήθηκε αφού έχασε την έδρα της, ενώ ο ηγέτης των Σκωτσέζων Εργατικών, Άνας Σάρουαρ, απέδωσε την ευθύνη στον Στάρμερ, κάνοντας λόγο για «ένα μεγάλο εθνικό κύμα και μια γενική ατμόσφαιρα που δεν μπορούσαμε να αλλάξουμε».
Ακολούθησαν εβδομάδες κατά τις οποίες 100 βουλευτές των Εργατικών, μεταξύ αυτών η υπουργός Εξωτερικών Ιβέτ Κούπερ και ο πρώην υπουργός Υγείας Γουές Στρίτινγκ, ζητούσαν την παραίτησή του.
Ο Τζον Χίλι παραιτήθηκε επίσης από υπουργός Άμυνας λόγω διαφωνίας για τη στρατιωτική χρηματοδότηση.
Απειλή στις γενικές εκλογές
Στη βάση της μειωμένης εμπιστοσύνης προς τον Στάρμερ βρίσκεται η ανησυχία για τις πιθανότητες των Εργατικών να παραμείνουν στην εξουσία για δεύτερη θητεία, κάτι που με βάση τις σημερινές τάσεις φαντάζει ολοένα δυσκολότερο.
Εάν τα εκλογικά μοτίβα των πρόσφατων τοπικών εκλογών επαναληφθούν στις επόμενες γενικές εκλογές, ο εκλογικός αναλυτής του Sky, καθηγητής Μάικλ Θράσερ, προβλέπει σημαντική ανακατανομή των εδρών στη Βουλή των Κοινοτήτων.
Το αποτέλεσμα θα ήταν ένα κοινοβούλιο χωρίς αυτοδυναμία, όπου κανένα κόμμα δεν θα ξεπερνούσε το όριο των 326 εδρών που απαιτούνται για πλειοψηφία.
Ωστόσο, το Reform θα αναδεικνυόταν πρώτο κόμμα, ενώ οι έδρες των Εργατικών θα μειώνονταν στις μόλις 110, το χειρότερο αποτέλεσμα από το 1931.
Αντιδημοφιλής στους πολίτες
Ο Κιρ Στάρμερ υλοποίησε ορισμένες βασικές προεκλογικές δεσμεύσεις, όπως ο Νόμος για τα Δικαιώματα των Ενοικιαστών, που κατήργησε τις εξώσεις χωρίς αιτιολογία και ενίσχυσε τα δικαιώματα των ενοικιαστών.
Ο Νόμος για τα Εργασιακά Δικαιώματα έχει επίσης προσφέρει ενισχυμένες προστασίες στους εργαζόμενους, με δικαίωμα σε επίδομα ασθενείας από την πρώτη ημέρα και άλλες παροχές από τον Απρίλιο του 2026.
Η στάση του πρωθυπουργού απέναντι στο Ιράν, αντιστεκόμενος στις πιέσεις του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ για πλήρη εμπλοκή της Βρετανίας, ενδέχεται επίσης να συνέβαλε σε μια μικρή πρόσφατη βελτίωση των δεικτών δημοτικότητάς του.
Παρ’ όλα αυτά, ο Στάρμερ παραμένει συνολικά αντιδημοφιλής, με το 69% να έχει αρνητική άποψη γι’ αυτόν στα μέσα Μαΐου, σύμφωνα με δημοσκόπηση της YouGov, από το ιστορικό υψηλό του 75% τον Ιανουάριο.
Τελικά, η δημοτικότητα του πρωθυπουργού στο εκλογικό σώμα και η δυνατότητά του να κερδίσει μελλοντικές εκλογές ήταν τα ζητήματα που απασχολούσαν περισσότερο τους βουλευτές των Εργατικών.
Σε σύγκριση με άλλους πρόσφατους πρωθυπουργούς που παραιτήθηκαν έπειτα από παρόμοιο διάστημα στην εξουσία, ο Στάρμερ ήταν λιγότερο δημοφιλής από όλους, με μοναδική εξαίρεση τη Λιζ Τρας, καταγράφοντας συνολικό ισοζύγιο αποδοχής -38%.