Νετανιάχου και Ιράν: Φόβοι για σαμποτάζ της συμφωνίας

Ένα ιδιαίτερα αποκαλυπτικό δημοσίευμα της Washington Post φέρνει στο φως σοβαρές ανησυχίες της αμερικανικής κοινότητας πληροφοριών.

Αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών προειδοποίησαν την κυβέρνηση του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ ότι ο Πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου ενδέχεται να προχωρήσει σε κινήσεις που θα μπορούσαν να υπονομεύσουν την προσπάθεια του Αμερικανού προέδρου για μια διαρκή ειρηνευτική συμφωνία με το Ιράν. Σύμφωνα με νυν και πρώην αξιωματούχους των ΗΠΑ, ο Ισραηλινός ηγέτης βρίσκεται υπό έντονη πολιτική πίεση να συνεχίσει τον πόλεμο της χώρας του στον Λίβανο.

Οι τελευταίες αναφορές πληροφοριών, μεταξύ των οποίων και μία που κυκλοφόρησε αυτή την εβδομάδα, δείχνουν ότι το Ισραήλ προτίθεται να συνεχίσει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά της Χεζμπολάχ, της ιρανικής οργάνωσης-αντιπροσώπου στον Λίβανο. Μια τέτοια επιλογή θα αναιρούσε βασικό όρο της υπό διαμόρφωση συμφωνίας που προβλέπει τον τερματισμό των εχθροπραξιών στην περιοχή.

Η εξέλιξη αυτή έρχεται σε περίοδο αυξανόμενης έντασης μεταξύ της κυβέρνησης Νετανιάχου και αξιωματούχων της κυβέρνησης Τραμπ, οι οποίοι έχουν προειδοποιήσει δημόσια το Ισραήλ να αποφύγει νέες επιθέσεις που θα μπορούσαν να εκτροχιάσουν τη συμφωνία.

Την Παρασκευή, το Ισραήλ εξαπέλυσε αεροπορικές επιδρομές στο νότιο Λίβανο, απαντώντας σε επίθεση με drone της Χεζμπολάχ που προκάλεσε τον θάνατο τεσσάρων Ισραηλινών στρατιωτών. Καθώς οι συγκρούσεις συνεχιζόταν, Αμερικανοί και Ιρανοί αξιωματούχοι ανέφεραν την αναβολή των συνομιλιών που επρόκειτο να ξεκινήσουν στην Ελβετία, με τον Αντιπρόεδρο JD Vance να καθυστερεί το ταξίδι του.

Αν ο Νετανιάχου κλιμακώσει την εκστρατεία του στον Λίβανο, ενδέχεται όχι μόνο να απειλήσει το πλαίσιο της συμφωνίας ΗΠΑ–Ιράν, αλλά και να πλήξει τη σχέση του με έναν Αμερικανό πρόεδρο που υπήρξε καθοριστικός για την πολιτική του πορεία.

Η «διαφωνία» Τραμπ – Νετανιάχου για τον Λίβανο

Σε συνέντευξη Τύπου στη Γαλλία, ο Τραμπ αναφέρθηκε στη συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν, λέγοντας πως έχει μια «μικρή διαφωνία για τον Λίβανο» με τον Νετανιάχου και τον προέτρεψε να μην «γκρεμίζει ένα κτίριο κάθε φορά που κάποιος από τη Χεζμπολάχ μπαίνει μέσα».

Σύμφωνα με έκθεση των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών, ο Νετανιάχου, ενόψει εκλογών το φθινόπωρο, θεωρεί ότι η πολιτική του επιβίωση εξαρτάται από το να αποδείξει πως δεν θα αποσύρει τα στρατεύματα από τον Λίβανο και ότι θα συνεχίσει τη μάχη κατά της Χεζμπολάχ.

Η ίδια έκθεση αποτυπώνει τη δυσαρέσκεια του Ισραήλ για τους όρους του ειρηνευτικού μνημονίου Τραμπ, καθώς θεωρούνται περιοριστικοί για την ικανότητα της χώρας να αμυνθεί. Παράλληλα, Αμερικανοί αξιωματούχοι επισημαίνουν ότι οι όροι δεν εμποδίζουν το Ισραήλ να απαντά σε επιθέσεις, αλλά τονίζουν την ανάγκη ολοκλήρωσης της συμφωνίας για την αποφυγή παγκόσμιας οικονομικής κρίσης.

Η εσωτερική πίεση στο Ισραήλ

Η κοινή γνώμη στο Ισραήλ παραμένει έντονα υποστηρικτική της στρατιωτικής δράσης κατά της Χεζμπολάχ. Χιλιάδες εκτοπισμένοι από τον βορρά ζητούν από τον Νετανιάχου να εξαλείψει την απειλή, ενώ πολιτικοί αναλυτές εκτιμούν ότι μια στρατιωτική υποχώρηση θα εκληφθεί ως ήττα.

Δημοσκόπηση του Μαΐου από το Ινστιτούτο Μελετών Εθνικής Ασφάλειας δείχνει ότι το 70% των Εβραίων Ισραηλινών στηρίζει την εντατικοποίηση των επιχειρήσεων κατά της Χεζμπολάχ. Ωστόσο, αξιωματούχοι των ΗΠΑ προειδοποιούν ότι η άρνηση του Ισραήλ να αποσύρει τα στρατεύματα από τον νότιο Λίβανο μπορεί να οδηγήσει σε κατάρρευση της εύθραυστης συμφωνίας.

Εντεινόμενη κρίση και αμερικανικές πιέσεις

Παρά τις προειδοποιήσεις, ο Νετανιάχου εξακολουθεί να δηλώνει ότι «το Ισραήλ θα παραμείνει στη ζώνη ασφαλείας του Λιβάνου όσο χρειαστεί». Ο Αντιπρόεδρος JD Vance, μιλώντας στον Λευκό Οίκο, υπογράμμισε ότι «ο Ντόναλντ Τραμπ είναι ο μόνος ηγέτης στον κόσμο που στηρίζει το Ισραήλ αυτή τη στιγμή» και κάλεσε την ισραηλινή κυβέρνηση να μην αποξενώσει τον μοναδικό της ισχυρό σύμμαχο.

Οι Ισραηλινές Ένοπλες Δυνάμεις εξακολουθούν να κατέχουν περισσότερα από 200 τετραγωνικά μίλια λιβανικού εδάφους, ενώ πάνω από ένα εκατομμύριο κάτοικοι έχουν εκτοπιστεί, σύμφωνα με τις λιβανικές αρχές. Οι απώλειες ξεπερνούν τις 3.000 από την έναρξη της εκστρατείας στα μέσα Μαρτίου.

Ιστορικές αναλογίες και αμερικανική επιρροή

Αναλυτές υπενθυμίζουν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν σημαντικούς μοχλούς πίεσης προς το Ισραήλ, όπως η διακοπή στρατιωτικής βοήθειας ή η καθυστέρηση παραδόσεων οπλισμού. Ιστορικά, πρόεδροι όπως ο Αϊζενχάουερ, ο Ρέιγκαν και ο Τζορτζ Μπους ο πρεσβύτερος έχουν χρησιμοποιήσει ανάλογες τακτικές σε περιόδους έντασης.

Ωστόσο, όπως σημειώνει ο Aaron David Miller του Carnegie Endowment for International Peace, κανένας Αμερικανός πρόεδρος δεν έχει επιβάλει «πραγματικό κόστος» στο Ισραήλ σε πραγματικό χρόνο. Παράλληλα, προειδοποιεί ότι αν το Ιράν δεν περιορίσει τις επιθέσεις της Χεζμπολάχ, «ό,τι κι αν πει ο Τραμπ, ο Νετανιάχου θα απαντήσει».