Ο Λίβανος μοιάζει να ζει σε μια μόνιμη κατάσταση πολεμικής αναμονής.
Ενώ η διεθνής διπλωματία στρέφει το βλέμμα της στις διαβουλεύσεις της Ουάσινγκτον με την Τεχεράνη για μια πιθανή ειρηνευτική συμφωνία, στο έδαφος του Λιβάνου η ελπίδα μοιάζει να έχει στερέψει, ειδικά και μετά την ανακοίνωση των Ενόπλων Δυνάμεων του Ισραήλ (IDF), που κήρυξαν ως «εμπόλεμη ζώνη» ολόκληρο τον νότο της χώρας.
Παρά τις επίσημες διακηρύξεις για κατάπαυση του πυρός, η πραγματικότητα των καθημερινών ισραηλινών βομβαρδισμών και των σφοδρών μαχών στον νότο συνθέτει το σκηνικό μιας ατέρμονης σύρραξης.
Για τους πολίτες του Λιβάνου, η μοίρα της χώρας τους μοιάζει για ακόμα μια φορά εγκλωβισμένη στα γρανάζια των ξένων δυνάμεων, με την πεποίθηση ότι η πολυπόθητη σταθερότητα δεν πρόκειται να έρθει σύντομα να κερδίζει διαρκώς έδαφος.
- Διαβάστε επίσης:Λίβανος:Σύγκριση με τη Γάζα και νέα γεωπολιτικά ερωτήματα
Πλήγματα και μαζικές εκκενώσεις παρά την εκεχειρία
Για ακόμη μία φορά, όπως σημειώνουν οι New York Times, μια επίσημη κατάπαυση του πυρός βρίσκεται σε ισχύ εδώ και εβδομάδες στον Λίβανο, όμως οι εχθροπραξίες δεν λένε να σταματήσουν.
Το Ισραήλ συνεχίζει να σφυροκοπά μεγάλο μέρος του νότιου και ανατολικού τμήματος της χώρας, ισραηλινά drones πραγματοποιούν χαμηλές πτήσεις πάνω από τον ουρανό της Βηρυτού, ενώ η Χεζμπολάχ επιτίθεται στα ισραηλινά στρατεύματα και εκτοξεύει ρουκέτες.
Ο αριθμός των νεκρών αυξάνεται καθημερινά.
Παρά την εκεχειρία που κηρύχθηκε τον Απρίλιο και τις συνομιλίες αυτής της εβδομάδας για μια πιθανή συμφωνία των ΗΠΑ με το Ιράν -τον κύριο προστάτη της Χεζμπολάχ– μια διάχυτη παραίτηση κυριαρχεί πλέον στον Λίβανο, καθώς κανείς δεν πιστεύει ότι το ουσιαστικό τέλος του πολέμου είναι κοντά.
Αντίθετα, το Ισραήλ έχει δεσμευτεί να εντείνει τη στρατιωτική του εκστρατεία, προελαύνοντας βαθύτερα στη χώρα και εκδίδοντας μαζικές διαταγές εκκένωσης για δύο μεγάλες νότιες πόλεις.
«Το χάος και η ομορφιά έγιναν συντρίμμια»
Σε μια συγκλονιστική προσωπική μαρτυρία και πολιτική ανάλυση, η αρθρογράφος του Guardian, Άρβα Μαχντάουι, καταγγέλλει τη διεθνή απάθεια απέναντι στην καταστροφή του Λιβάνου.
«Πιθανολογούμενα εγκλήματα πολέμου συμβαίνουν σχεδόν καθημερινά καθώς το Ισραήλ συνεχίζει τους βομβαρδισμούς του, οι οποίοι, σύμφωνα με εκτιμήσεις της Unicef, σκοτώνουν σχεδόν 14 παιδιά την ημέρα. Δεν μπορούμε να το ξεγράψουμε αυτό ως έναν ακόμα πόλεμο σε μια περιοχή που πλήττεται διαρκώς από τον πόλεμο», τονίζει χαρακτηριστικά.
Η Μαχντάουι θυμάται τον Λίβανο των νεανικών της χρόνων, όταν οι γονείς της μετακόμισαν στη Βηρυτό όταν εκείνη ήταν 18 ετών. Περιγράφει μια χώρα χαοτική, μοναδική και γεμάτη ζωντάνια.
- Διαβάστε επίσης:Ισραηλινό πλήγμα στη Χαρούφ του Λιβάνου
Τον Ιανουάριο του 2009, οι New York Times είχαν ανακηρύξει τη Βηρυτό ως τον νούμερο ένα τουριστικό προορισμό, γράφοντας ότι «η πρωτεύουσα του Λιβάνου είναι έτοιμη να διεκδικήσει ξανά τον τίτλο της ως το Παρίσι της Μέσης Ανατολής».
Η αρθρογράφος του Guardian επικρίνει αυτή τη φράση ως οριενταλιστική (απομίμηση ή απεικόνιση πτυχών του ανατολικού κόσμου), αλλά σημειώνει ότι εξυπηρετεί έναν σκοπό: να δείξει ότι η Βηρυτό δεν διαφέρει από το Παρίσι.
«Οι άνθρωποι που ζουν στον Λίβανο, ή στη Μέση Ανατολή ευρύτερα, δεν γεννιούνται με πιο χοντρό δέρμα. Δεν θρηνούν τα παιδιά τους λιγότερο από ό,τι οι Ευρωπαίοι. Μπορεί να έχουν μεγαλύτερη εμπειρία στον πόλεμο, αλλά δεν συνηθίζουν να βλέπουν τα σπίτια τους να βομβαρδίζονται», αναφέρει.
«Τίποτα δεν μπορεί να δικαιολογήσει αυτό που κάνει το Ισραήλ στον Λίβανο», γράφει στη συνέχεια.
«Αναρωτηθείτε το εξής: αν το Ισραήλ βομβάρδιζε ένα κτίριο κατοικιών στο Παρίσι επειδή ισχυρίστηκε, χωρίς αποδείξεις, ότι υπήρχαν χρήματα της Χεζμπολάχ στο υπόγειο, θα εξοργιζόσασταν;»
Απογοήτευση και φόβος
Ενδεικτικό είναι το άρθρο του Άβι Ασκενάζι στην εφημερίδα Maariv, ο οποίος έκανε λόγο για «συνεχή, εικοσιτετράωρα κύματα επιθέσεων με τη χρήση εκατοντάδων αεροσκαφών ταυτόχρονα».
«Το έδαφος στον Λίβανο πρέπει να τρέμει. Οι κάτοικοι της Βηρυτού, της Τύρου και της Σιδώνας πρέπει να κάθονται στα καταφύγια, ακριβώς όπως οι κάτοικοι του δικού μας βορρά αναγκάζονται να παραμένουν κλεισμένοι στα σπίτια τους», πρόσθεσε.
Μέχρι στιγμής, η Βηρυτός έχει εξαιρεθεί από τα ισραηλινά πλήγματα μετά την εκεχειρία, όμως η διαφαινόμενη γενίκευση της σύρραξης προκαλεί έντονη ανησυχία, σημειώνει ο Guardian.
«Με το να λέει απλώς λίγες λέξεις στην τηλεόραση, [ο Νετανιάχου] προκαλεί πανικό σε όλους και τους αναγκάζει να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους», δήλωσε ο Τόνι Αμπούντ από την πολυσύχναστη συνοικία Χάμρα της Βηρυτού.
«Δεν ξέρω τι πρόκειται να συμβεί και για πόσο ακόμα μπορούμε να ζούμε έτσι».
«Δεν έχω καμία εμπιστοσύνη ούτε στο Ισραήλ ούτε στις ΗΠΑ», δηλώνει στους NYT η 42χρονη Γκίνουα Φτούνι, από το χωριό Μπαϊσαρίγια του νοτίου Λιβάνου.
«Απλώς ακούστε τους μαζικούς βομβαρδισμούς», προσθέτει, καθώς οι κρότοι των ισραηλινών πληγμάτων αντηχούν λίγα μίλια μακριά.
Η απογοήτευσή της αντικατοπτρίζει τα τελευταία δύο χρόνια του πολέμου, αλλά και δεκαετίες προβλημάτων κατά τις οποίες ο Λίβανος παρασύρεται από τη μία κρίση στην άλλη.
- Διαβάστε επίσης:Καταστροφές κατοικιών στον Λίβανο μετά την εκεχειρία
Η ευθραυστότητα των εκεχειριών
Σύμφωνα με την αμερικανική εφημερίδα, η μοίρα της χώρας καθορίζεται ιστορικά περισσότερο από τις ξένες δυνάμεις παρά από τη δική της διασπασμένη ηγεσία.
Το 2023, η Χεζμπολάχ άνοιξε πυρ κατά ισραηλινών θέσεων προς υποστήριξη της Χαμάς. Το Ισραήλ απάντησε με πυροβολικό, αεροπορικές επιδρομές και, τον επόμενο χρόνο, με χερσαία εισβολή.
Αν και τον Νοέμβριο του 2024 κηρύχθηκε εκεχειρία, οι ισραηλινοί βομβαρδισμοί συνεχίστηκαν.
Τον περασμένο Μάρτιο, λίγες ημέρες μετά την έναρξη της αμερικανοϊσραηλινής επίθεσης στο Ιράν, η Χεζμπολάχ άρχισε και πάλι να βάλλει κατά του Ισραήλ σε ένδειξη αλληλεγγύης προς την Τεχεράνη, πυροδοτώντας έναν νέο ολοκληρωτικό πόλεμο.
Παρά την πρόσφατη ανακωχή, οι ισραηλινοί βομβαρδισμοί συνεχίζονται και η Χεζμπολάχ απαντά στο πεδίο, έχοντας σκοτώσει τουλάχιστον 23 Ισραηλινούς στρατιώτες. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι 10 από τους 23 Ισραηλινούς στρατιώτες σκοτώθηκαν μετά την εκεχειρία της 16ης Απριλίου, οι έξι εξ αυτών από drones της Χεζμπολάχ, επισημαίνει ο Guardian.
Αυτή η τελευταία φάση των εχθροπραξιών έχει ισοπεδώσει τη χώρα των 5,4 εκατομμυρίων κατοίκων.
Έχει επίσης στοιχήσει τη ζωή σε περισσότερους από 3.213 Λιβανέζους, έχει τραυματίσει περίπου 9.700 ανθρώπους και έχει εκτοπίσει ένα εκατομμύριο πολίτες, ενώ, παράλληλα, έχει προκαλέσει ζημιές δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Οι ισραηλινές δυνάμεις κατέχουν πλέον μια ζώνη του νοτίου Λιβάνου που εκτείνεται έως και 9 χιλιόμετρα εντός της χώρας, χωρίς καμία ένδειξη αποχώρησης.
Στο έλεος των ξένων δυνάμεων
Καθώς διαφαίνεται η προοπτική μιας συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου μεταξύ ΗΠΑ-Ισραήλ και Ιράν, οι New York Times υπογραμμίζουν την αίσθηση ότι ο Λίβανος δεν έχει απολύτως κανέναν λόγο σε μια συμφωνία που αφορά το ίδιο του το μέλλον.
Η χώρα βρίσκεται ξανά στο έλεος εξωτερικών παικτών, όπως ακριβώς συνέβη με τη συριακή παρέμβαση στον εμφύλιο πόλεμο το 1976, τις ισραηλινές εισβολές το 1978 και το 1982 κατά των παλαιστινιακών οργανώσεων, και τη μετέπειτα χρηματοδότηση και τον εξοπλισμό της Χεζμπολάχ από το Ιράν.
Έκτοτε, η Χεζμπολάχ έχει παρασύρει τον Λίβανο σε τρεις πολέμους με το Ισραήλ.
Ελάχιστοι Λιβανέζοι πιστεύουν πλέον ότι μια νέα συμφωνία θα φέρει κάτι περισσότερο από μια προσωρινή ανάπαυλα.
Εξάλλου, μέσα σε λίγες ώρες, τόσο το Ισραήλ όσο και η Χεζμπολάχ ανέβασαν τους τόνους, σβήνοντας κάθε ελπίδα για ηρεμία.
Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου δεσμεύτηκε να «αυξήσει τα πλήγματα» και οι δυνάμεις του εξαπέλυσαν πάνω από 150 αεροπορικές επιδρομές μέσα σε δύο ημέρες — από τους σφοδρότερους βομβαρδισμούς των τελευταίων εβδομάδων.
Από την άλλη πλευρά, και η Χεζμπολάχ κλιμακώνει την πίεση. Σε τηλεοπτικό του διάγγελμα, ο ηγέτης της οργάνωσης, Ναΐμ Κασέμ, προειδοποίησε τη λιβανέζικη κυβέρνηση να μην στραφεί εναντίον της, καταγγέλλοντας τις σπάνιες διπλωματικές επαφές της Βηρυτού με Ισραηλινούς αξιωματούχους στην Ουάσινγκτον.
«Ο λαός έχει το δικαίωμα να βγει στους δρόμους και να ρίξει την κυβέρνηση που αντιπαρατίθεται στο αμερικανοϊσραηλινό σχέδιο», δήλωσε.
Ο ρόλος των ΗΠΑ
Στην παρούσα φάση, η μόνη πραγματική πιθανότητα για μια ουσιαστική παύση των εχθροπραξιών είναι να ασκήσουν οι ΗΠΑ ασφυκτική πίεση στο Ισραήλ.
«Ο Τραμπ ίσως θέλει να διακηρύξει την ειρήνη σε όλα τα μέτωπα, καθώς έχουμε δει ότι του αρέσει να το κάνει αυτό», επισημαίνει ο Πολ Σάλεμ, ανώτερος συνεργάτης του Κέντρου Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών (CSIS).
Ακόμη και έτσι όμως, κανείς δεν εγγυάται ότι η ηρεμία θα διαρκέσει.
«Το πιο πιθανό σενάριο είναι να υπάρξει μια ηρεμία για λίγες εβδομάδες», καταλήγει ο Σάλεμ. «Μετά ο Νετανιάχου θα πει ότι πρέπει να συνεχίσουμε, και μέχρι τότε ο Τραμπ θα έχει προχωρήσει σε κάποιο άλλο θέμα».