«Οι μεγάλοι φοροδιαφεύγουν, οι μικροί βάζουν λουκέτο»: Ένα αιχμηρό ερώτημα για την αγορά, τη φορολογική δικαιοσύνη και τον ανταγωνισμό.
Από τη μία, μικρομεσαίες επιχειρήσεις που παλεύουν καθημερινά και υγιείς αλυσίδες που λειτουργούν με σύννομο τρόπο εξασφαλίζοντας εργασία σε χιλιάδες εργαζομένους κι από την άλλη, συγκεκριμένες αλυσίδες εστίασης που όπως μαρτυρούν οι εξελίξεις, λειτουργούσαν για περίπου δύο δεκαετίες με τρόπο αδιαφανή.
Η φοροδιαφυγή και η μη καταβολή των ασφαλιστικών εισφορών όμως είναι η μια όψη του νομίσματος για τις δύο υποθέσεις. «Το Χωριάτικο» και η «Pizza Fan» έχουν και μια αθέατη όψη. Τις επιπτώσεις σε μαγαζάκια της γειτονιάς που καλούνταν, όπως λένε τώρα οι ιδιοκτήτες τους στο tanea.gr, να επιβιώνουν σε καθεστώς αθέμιτου ανταγωνισμού και πολλές φορές να φτάνουν στο σημείο να βάζουν ακόμα και λουκέτο…
«Ειδικά στην Αθήνα πάρα πολλοί φούρνοι έχουν βάλει λουκέτο», τονίζει η Πρόεδρος της Ομοσπονδίας Αρτοποιών Ελλάδος, Έλσα Κουκουμέρια… « Θα θυμίσω ότι η ίδια αλυσίδα όταν άνοιξε το μαγαζί της στην Ομόνοια, γιατί έτυχε να είμαι εκεί, με κάθε ψωμί που αγόραζε ο καταναλωτής έδινε και ένα σακί πατάτες. Δεκάκιλο!
Είναι χρέος της πολιτείας, αυτά τα μεγάλα μεγέθη, να φροντίζει να ελέγχονται και να είναι υγιή. Αν είναι υγιή -γιατί προφανώς δεν είναι κακό να υπάρχουν αλυσίδες- δεν θα υπάρχει αυτή η μεγάλη ψαλίδα στις τιμές. Άλλωστε, ο ελεύθερος ανταγωνισμός είναι αυτό ακριβώς, ότι υπάρχουν όλοι στην αγορά και επιβραβεύεται ο καλύτερος. Όμως, όταν εκείνη την εποχή εμείς πουλούσαμε ένα είδος στο ένα ευρώ κι έβγαινε η συγκεκριμένη αλυσίδα και έλεγε ότι εγώ το έχω εξήντα λεπτά, αντιλαμβάνεται κανείς ότι αυτή η διαφορά δεν είναι μικρή. Και τελικά εξηγείται, αν δούμε ότι αυτή τη στιγμή ψάχνουν να βρουν 120 εκατομμύρια ευρώ.»
Η ισονομία, η διαφάνεια, οι ίσοι όροι και κανόνες, είναι για την Πρόεδρο των Αρτοποιών, όλα όσα επιτάσσει η ελεύθερη αγορά, μόνο που στην προκειμένη περίπτωση ο ανταγωνισμός – λέει- ήταν άνισος, αφού όλα τα παραπάνω είχαν καταστρατηγηθεί…«Όταν γεννήθηκε αυτή η αλυσίδα υπήρχε μια διαφορά μεταξύ του φούρνου της γειτονιάς και των τιμών της, γύρω στο 20%. Εμείς λέγαμε τότε, δεν γίνεται αυτό το πράγμα. Δεν γίνεται. Κι όμως…
Καλοί είναι οι έλεγχοι λοιπόν, αλλά θα πρέπει να γίνονται ισομερώς, διότι εδώ βλέπουμε ότι μάλλον δεν γίνονται έτσι. Κι επειδή εδώ κρίνεται κι η ψηφιακή μετάβαση στην οποίαν αναγκαζόμαστε να μπούμε όλοι, θα πρέπει με έναν τρόπο η Πολιτεία πολύ γρήγορα να αντιλαμβάνεται ποιος είναι ο λάθος παίκτης μέσα στην αγορά.»
«Δεν αντέξαμε τον αθέμιτο ανταγωνισμό και κλείσαμε το μαγαζί μας χρεωμένοι»
Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του κυρίου Αντώνη που επιθυμεί να διατηρήσει την ανωνυμία του καθώς έκλεισε αναπάντεχα και με χρέη το πρατήριο άρτου που υποδεχόταν τους πελάτες του για περίπου τρία χρόνια στα Βόρεια Προάστια. Πατέρας δύο παιδιών, έβαλε τις οικονομίες μιας ζωής για να φτιάξει ένα μικρό μαγαζί, που δεν κατάφερε να επιβιώσει…
«Αυτές οι επιχειρήσεις που ελέγχονται σήμερα, για εμένα ευθύνονται για πολλά από τα λουκέτα που έχουν μπει στην αγορά. Ένα από αυτά βάλαμε κι εμείς στη δική μας επιχείρηση που είχαμε στο Μαρούσι, η οποία δεν άντεξε. Με δύο υπαλλήλους, με το κόστος των πρώτων υλών, της ενέργειας, των ασφαλιστικών εισφορών, της φορολογίας…Ο ανταγωνισμός είναι αθέμιτος. Δεν έχεις να κάνεις με μια επιχείρηση που τηρεί τους κανόνες νομιμότητας. Εδώ έχεις να κάνεις με επιχειρήσεις που έκλεβαν απ’ ότι ακούμε το Δημόσιο, τον ΕΦΚΑ, τους υπαλλήλους τους, που μπορούσαν μετά απ’ όλα αυτά να διατηρούν πολύ χαμηλά τις τιμές, με αποτέλεσμα εμείς να μην μπορούμε να τους ανταγωνιστούμε και τελικά να οδηγηθούμε σε λουκέτο. Και να βρεθούμε και χρεωμένοι από πάνω.»
Σήμερα ο πρώην επιχειρηματίας, απασχολείται σε δουλειές του ποδαριού. Οικοδομή αλλά και delivery, προκειμένου να βγαίνει το μεροκάματο και να καλύπτονται τα οικογενειακά έξοδα, μας λέει…«Είμαι 50 ετών και είμαι αναγκασμένος να δουλεύω όπου βρίσκω. Χάσαμε ένα μεγάλο ποσό για τα δικά μας δεδομένα.. Είχαμε ρίξει στην επιχείρηση αυτή 40.000 ευρώ που δεν μπορέσαμε να τα πάρουμε πίσω, αφού δεν καταφέραμε να την πουλήσουμε. Τελικά, πουλήσαμε όπως όπως μερικά ψυγεία που είχαμε, για να μπορέσουμε να καλύψουμε τα πρώτα χρέη κι αυτό ήταν. Δεν γινόταν όμως να κρατήσουμε το μαγαζί ανοιχτό. Ήμασταν τυπικοί στις πληρωμές των υπαλλήλων, παλεύαμε με τα λειτουργικά κόστη και για το σπίτι μας έβγαινε δεν έβγαινε ένας μισθός. Το περιθώριο κέρδους βλέπετε ήταν πολύ μικρό.»
«Στο εξωτερικό καταφεύγουν εργαζόμενοι της εστίασης, ακόμα και επιχειρηματίες, για να επιβιώσουν»
Για όλα τα παραπάνω, όταν μια μεγάλη επιχείρηση με σημαντικό οικονομικό αποτύπωμα -όπως το Χωριάτικο και η Pizza Fan- εμπλέκεται σε μια τέτοια υπόθεση φοροδιαφυγής, το ζήτημα υπερβαίνει κατά πολύ τη φορολογική παράβαση, δηλώνει η κυρία Νίκη Κωνσταντίνου, Πρόεδρος του Πανελληνίου Σωματείου Καταστημάτων και Καταναλωτών Εστίασης και Διασκέδασης (ΠΑΣΚΕΔΙ)… «Εδώ έχουμε τρεις διαστάσεις. Την οικονομική, την κοινωνική και την ηθική. Ο επιχειρηματίας που φοροδιαφεύγει -κι εδώ είναι εις βάρος των άλλων- αποκτά αθέμιτο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα, έναντι εκείνου που πληρώνει κανονικά τις υποχρεώσεις του. Αυτό είναι ιδιαίτερα άδικο για τις επιχειρήσεις εστίασης, οι οποίες αγωνίζονται καθημερινά να επιβιώσουν, έχοντας θέσεις κόστους πολύ πιο απαιτητικές λόγω του μικρού μεγέθους σε σχέση με τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις που έχουν πρόσβαση σε χαμηλότερες τιμές ακόμα και στις πρώτες ύλες» σημειώνει.
Τα στοιχεία που έχει στη διάθεσή του το Σωματείο, υποστηρίζει η κυρία Κωνσταντίνου, καταδεικνύουν ακόμα μια επώδυνη πραγματικότητα. Εκτός από τους επιστήμονες, για το εξωτερικό φεύγουν και μικρομεσαίοι επιχειρηματίες που δεν καταφέρνουν να επιβιώσουν και πνίγονται στα χρέη, αλλά και απλοί εργαζόμενοι της εστίασης. Και μάλιστα φεύγουν κατά δεκάδες…
«Επισήμως, το 25% των επιχειρήσεων του κλάδου μας κλείνουν κάθε χρόνο από το 2020 και μετά. Ανοίγουν επιχειρήσεις, αλλά φορτώνονται χρέη οι επιχειρηματίες. Καταστρέφονται οικονομικά οικογένειες. Γι’ αυτό και βλέπουμε μια αύξηση των ανθρώπων που φεύγουν στο εξωτερικό. Δεν φεύγουν μόνον οι επιστήμονες. Σας πληροφορώ ότι φεύγουν πάρα πολλοί επιχειρηματίες και πολλοί εργαζόμενοι.
Το ξέρω από πρώτο χέρι, γιατί ως Σωματείο πιστοποιούμε την ειδικότητά τους ώστε να μπορούν ν’ απασχοληθούν σε συγκεκριμένους τομείς παραγωγής στο εξωτερικό και να αμείβονται με τα ανάλογα χρήματα. Είναι πάρα πολλοί αυτοί που φεύγουν για Αμερική, Βόρεια Αμερική, Αυστραλία και Βόρεια Ευρώπη, κυρίως Γερμανία, Βέλγιο, Ολλανδία, Αυστρία, Ελβετία. Μάλιστα, το μεγάλο καλό που μας κάνουν αυτοί οι κυνηγημένοι αλλά άκρως επιτυχημένοι στη νέα τους πορεία, Έλληνες ομογενείς, είναι ότι απορροφούν εργαζόμενους αλλά και επιχειρηματίες συναδέλφους της εστίασης, καθημερινά, σε εστιατόρια και καφετέριες. Έχει δημιουργηθεί μια αλυσίδα υποστήριξης», καταλήγει η Πρόεδρος του ΠΑΣΚΕΔΙ.
Αποκαλυπτικά στοιχεία: Κρίσιμα τα δύο πρώτα χρόνια για να κρατηθεί στη «ζωή» μια επιχείρηση
Σύμφωνα με την «Ετήσια Έκθεση Επιχειρηματικότητας: ΓΕΜΗ 2025» του Ινστιτούτου Ερευνών & Μελετών (ΙΕΜΕ) της Κεντρικής Ένωσης Επιμελητηρίων Ελλάδος (ΚΕΕΕ) που παρουσιάστηκε πρόσφατα, το 2025 ο εταιρικός τομέας κατέγραψε συνολικά 42.753 ανοίγματα έναντι 16.012 κλεισιμάτων ενώ η πρώτη πενταετία χαρακτηρίζεται κρίσιμη…
- το 33,0% των ενεργών εταιρικών επιχειρήσεων λειτουργεί έως 2 έτη και
- το 18,7% από 3 έως 5 έτη
- η εντονότερη φθορά εντοπίζεται μεταξύ του τρίτου και του πέμπτου έτους λειτουργίας, ενώ
- οι μεγαλύτερες και περισσότερο οργανωμένες κεφαλαιουχικές μορφές εμφανίζουν σαφώς μεγαλύτερη διάρκεια ζωής. Αν πάμε λίγο πιο πίσω και μελετήσουμε τα στοιχεία που αφορούν ειδικά στην εστίαση, σε ευρήματα της ΕΛΣΤΑΤ για το το 2024 καταγράφονται τα εξής:
- 5.540 «θάνατοι» επιχειρήσεων στον κλάδο καταλυμάτων και εστίασης και
- 10.971«γεννήσεις» για το ίδιο έτος
Αυτό σημαίνει ότι ο κλάδος της εστίασης παρουσιάζει μεν σημαντικές εισόδους επιχειρήσεων κάθε χρόνο, οι έξοδοι όμως παραμένουν ιδιαίτερα υψηλές.