Τρία χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από την 7η Οκτωβρίου 2023, την ημέρα που η επίθεση της Χαμάς στο Ισραήλ προκάλεσε μια αλυσίδα γεγονότων που άλλαξε δραματικά τη Μέση Ανατολή.
Σε κλίμα βαθιάς οδύνης, αλλά και στον απόηχο συνεχιζόμενων στρατιωτικών πληγμάτων στη Γάζα, συμπληρώνονται σήμερα τρία χρόνια από τις 7 Οκτωβρίου 2023, την ημέρα που η φονική εφόρμηση της Χαμάς στο νότιο Ισραήλ άλλαξε ανεπιστρεπτί τον ρου της ιστορίας στη Μέση Ανατολή.
Τρία χρόνια μετά το έναυσμα της σύγκρουσης που ισοπέδωσε τη Λωρίδα της Γάζας και πυροδότησε μια ευρύτερη περιφερειακή ανάφλεξη, οι Ισραηλινοί τιμούν τη μνήμη των θυμάτων σε μια επέτειο που σημαδεύεται για πρώτη φορά από την επιστροφή όλων των ομήρων, την ώρα που οι Παλαιστίνιοι βιώνουν την απόλυτη ανθρωπιστική καταστροφή μέσα στα συντρίμμια.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:Μέση Ανατολή: Το νερό ως στρατηγικό όπλο
Ενός λεπτού σιγή στο νότιο Ισραήλ
Σε διασταυρώσεις, καταφύγια και στην τοποθεσία του μουσικού φεστιβάλ Nova στο νότιο Ισραήλ, συγγενείς και πολίτες συγκεντρώθηκαν το πρωί της Τετάρτης για να τιμήσουν τη μνήμη των 1.200 ανθρώπων που έχασαν τη ζωή τους και των 251 που απήχθησαν στην πιο φονική επίθεση κατά του εβραϊκού κράτους από καταβολής του.
Στον χώρο του φεστιβάλ Nova, όπου οι μαχητές της Χαμάς εισέβαλαν με οχήματα και παραπέντε δολοφονώντας περισσότερους από 300 ανθρώπους, οι οικογένειες τήρησαν ενός λεπτού σιγή ακριβώς στις 06:29 (ώρα Ελλάδας).
Γύρω τους βρίσκονταν τοποθετημένα τα πορτρέτα των θυμάτων με λουλούδια στη βάση τους.
Η φετινή είναι η πρώτη επέτειος στην οποία όλοι οι όμηροι βρίσκονται πλέον πίσω στην πατρίδα τους -είτε ζωντανοί είτε νεκροί- σηματοδοτώντας ένα νέο στάδιο στο εθνικό πένθος.
Στις κοινότητες του νότου, όπου οι ένοπλοι πήγαιναν από σπίτι σε σπίτι σκοτώνοντας και πυρπολώντας, η ανοικοδόμηση έχει ξεκινήσει, αλλά η ανάγκη να διατηρηθεί η μνήμη της 7ης Οκτωβρίου παραμένει επιτακτική.
Η Μορ Ιζρεάλ, διευθύντρια μιας έκθεσης εικονικής πραγματικότητας για την 7η Οκτωβρίου στην συνοριακή πόλη Σντερότ, σχολίασε τη δυσκολία επικοινωνίας του ισραηλινού τραύματος στη διεθνή κοινή γνώμη, αναφέροντας ότι την έκθεση έχουν επισκεφθεί πάνω από 10.000 άνθρωποι —στην πλειονότητά τους από το εξωτερικό— με αντιδράσεις που ποικίλλουν από τη θλίψη έως την οργή.
«Γνωρίζω ότι πολλοί άνθρωποι σε όλο τον κόσμο δεν μας καταλαβαίνουν».
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:Νέα ένταση στη Δυτική Όχθη: Δεκάδες Ισραηλινοί έποικοι επιτέθηκαν σε παλαιστινιακό χωριό
«Ένα μήνυμα προς τον εχθρό»
Για τον 37χρονο Ελκάνα Μποχμπότ, η σημερινή ημέρα αποτελεί την πρώτη επέτειο που βιώνει ως ελεύθερος άνθρωπος, μετά την απελευθέρωσή του πέρυσι, έπειτα από 738 ημέρες αιχμαλωσίας.
Ο Μποχμπότ, που απήχθη από το φεστιβάλ Nova, περιέγραψε ότι πέρασε το μεγαλύτερο διάστημα κρατούμενος 50 μέτρα κάτω από τη γη, σε ένα σκοτεινό και υγρό λαγούμι.
Όπως ανέφερε, κρατούνταν σε ένα μικρό κελί μαζί με άλλους ομήρους, με ελάχιστο φαγητό και δυνατότητα να κάνει μπάνιο μόλις μία φορά κάθε λίγες εβδομάδες. Οι απαγωγείς του τον ανάγκασαν να συμμετάσχει σε αρκετά βίντεο προπαγάνδας, συμπεριλαμβανομένου ενός στο οποίο υποκρινόταν ότι πραγματοποιεί μια εικονική τηλεφωνική κλήση προς την οικογένειά του.
Στους 11 μήνες που μεσολαβούν από την απελευθέρωσή του, ο Μποχμπότ υποβλήθηκε σε σωματική και ψυχολογική αποκατάσταση, έγραψε βιβλίο, άρχισε να δίνει ομιλίες, ταξίδεψε με την οικογένειά του και γιόρτασε όλες τις γιορτές και τα γενέθλια που είχε χάσει.
Τον Αύγουστο, η σύζυγός του, Ρίβκα, έφερε στον κόσμο την κόρη τους, εκπληρώνοντας την υπόσχεση που είχε δώσει ο ίδιος στον εαυτό του μέσα στα τούνελ: να χαρίσει ένα αδελφάκι στον 5χρονο γιο του, Ρέεμ.
Μιλώντας στο Associated Press, ο Μποχμπότ τόνισε τη σημασία της νεογέννητης Μισέλ: «Δεν είναι σύμβολο για τον λαό μου, είναι περισσότερο σύμβολο για τον εχθρό. Επομένως, αυτό το παιδί είναι το μήνυμα για εσάς ότι, ήμασταν εδώ και θα είμαστε πάντα εδώ για πάντα».
Γάζα: Νέα πλήγματα την ημέρα της επετείου και ανθρωπιστική τραγωδία
Στην άλλη πλευρά των συνόρων, για τους Παλαιστίνιους, η επέτειος φέρνει απλώς άλλη μια ημέρα εξαθλίωσης και επιβίωσης.
Την ίδια ώρα που στο νότιο Ισραήλ τηρούνταν σιγή, ισχυρές εκρήξεις ακούστηκαν στην πλευρά της Γάζας. Τουλάχιστον δύο άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους σε νέα πλήγματα του ισραηλινού στρατού στη Λωρίδα της Γάζας την ημέρα της επετείου. Το νοσοκομείο Σίφα στην πόλη της Γάζας επιβεβαίωσε τους δύο νεκρούς, ενώ η πολιτική προστασία ανέφερε ότι το ένα από τα θύματα ήταν εργαζόμενός της.
Η ισραηλινή στρατιωτική εκστρατεία έχει εκτοπίσει περίπου το 90% του πληθυσμού των 2 εκατομμυρίων, συχνά πολλαπλές φορές.
Η πλειονότητα ζει σε αχανείς, αθλιους καταυλισμούς με σκηνές, ενώ μεγάλα τμήματα των πόλεων έχουν μετατραπεί σε ερείπια. Οι αυστηροί περιορισμοί στην εισαγωγή αγαθών και ανθρωπιστικής βοήθειας έχουν προκαλέσει οξεία επισιτιστική κρίση.
Σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας της Γάζας, περισσότεροι από 74.000 Παλαιστίνιοι έχουν χάσει τη ζωή τους. Αν και τα στοιχεία δεν διαχωρίζουν αμάχους από μαχητές, το υπουργείο αναφέρει ότι περίπου το ήμισυ των θυμάτων είναι γυναίκες και παιδιά — αριθμοί που θεωρούνται γενικά αξιόπιστοι από τα Ηνωμένα Έθνη και ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες.
Παρά τη συμφωνία εκεχειρίας που τέθηκε σε ισχύ πριν από σχεδόν έναν χρόνο, στις 10 Οκτωβρίου, και σταμάτησε τις σφοδρότερες μάχες, τα ισραηλινά πλήγματα εναντίον στοχευμένων, όπως υποστηρίζει το Ισραήλ, μαχητών της Χαμάς συνεχίζονται σχεδόν καθημερινά.
Από την έναρξη της εκεχειρίας μέχρι σήμερα, 1.145 Παλαιστίνιοι και επτά Ισραηλινοί στρατιώτες έχουν σκοτωθεί.
Περισσότερο από το μισό έδαφος της Γάζας παραμένει υπό τον έλεγχο του ισραηλινού στρατού, ενώ το όραμα των Παλαιστινίων για ένα ανεξάρτητο κράτος φαντάζει πιο μακρινό από ποτέ.
Πολιτικές διαιρέσεις στο Ισραήλ και μια μεταμορφωμένη Μέση Ανατολή
Η φετινή επέτειος σκιάζεται από το τεταμένο πολιτικό κλίμα στο Ισραήλ ενόψει των κρίσιμων βουλευτικών εκλογών στα τέλη του μήνα.
Οι επίσημες κρατικές τελετές μνήμης πραγματοποιήθηκαν ξεχωριστά στις 5 Οκτωβρίου, ημερομηνία που εγγράφεται εγγύτερα στην επέτειο σύμφωνα με το εβραϊκό ημερολόγιο.
Η διεξαγωγή ξεχωριστών εκδηλώσεων αποτυπώνει τις βαθιές διαιρέσεις της ισραηλινής κοινωνίας σχετικά με τους χειρισμούς του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου στον πόλεμο, αλλά και την άρνησή του να διατάξει επίσημη ανεξάρτητη έρευνα για τα στρατιωτικά και πολιτικά λάθη της 7ης Οκτωβρίου.
Παράλληλα, τα τρία χρόνια που παρήλθαν μεταμόρφωσαν ριζικά τον γεωπολιτικό χάρτη της Μέσης Ανατολής. Η σύγκρουση πυροδότησε μια αλυσίδα εξελίξεων που οδήγησε σε ευρύτερους πολέμους.
Ισραηλινά στρατεύματα κατέχουν πλέον μεγάλες περιοχές του νότιου Λιβάνου στη σύγκρουση με τη Χεζμπολάχ, αφήνοντας εκτοπισμένους πάνω από 300.000 Λιβανέζους, ενώ το Ισραήλ έχει καταλάβει εκτάσεις και στη Συρία.
Η αντιπαράθεση μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ οδήγησε σε δύο γύρους αμερικανοϊσραηλινών επιθέσεων κατά του στρατιωτικού και πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης, καθώς και σε επιθέσεις σε χώρες του Αραβικού Κόλπου που διατάραξαν την παγκόσμια οικονομία.
Τέλος, η βία έχει κλιμακωθεί επικίνδυνα και στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη, όπου η ισραηλινή κυβέρνηση έχει ενθαρρύνει ακραίους εποίκους, οι οποίοι επιτίθενται σε Παλαιστινίους και καταστρέφουν τις περιουσίες τους.