Τέλος στο ανεξέλεγκτο scrolling επιχειρούν να βάλουν η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Ελλάδα, με νέα μέτρα για τη χρήση social media από ανήλικους.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση ετοιμάζεται να διαθέσει τη νέα εφαρμογή επαλήθευσης ηλικίας, με στόχο την ενίσχυση της προστασίας των παιδιών στο διαδίκτυο, όπως ανακοίνωσε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν την Τετάρτη.
«Η ευρωπαϊκή εφαρμογή επαλήθευσης ηλικίας είναι τεχνικά έτοιμη» και θα είναι «σύντομα διαθέσιμη για χρήση από τους πολίτες», δήλωσε η φον ντερ Λάιεν σε συνέντευξη Τύπου. Η εφαρμογή αποτελεί βασικό στοιχείο του σχεδίου της ΕΕ για την ασφάλεια των ανηλίκων στο διαδίκτυο, επιτρέποντας στους χρήστες να αποδεικνύουν την ηλικία τους μέσω πιστοποιημένων, κρατικά εγκεκριμένων συστημάτων. Η Επιτροπή διαβεβαιώνει ότι θα διασφαλιστεί πλήρως η προστασία των προσωπικών δεδομένων και της ιδιωτικότητας των πολιτών.
Ενίσχυση της λογοδοσίας των διαδικτυακών πλατφορμών
«Κρατάμε υπόλογες τις διαδικτυακές πλατφόρμες που δεν προστατεύουν επαρκώς τα παιδιά μας. Η νέα λύση επαλήθευσης ηλικίας και η εφαρμογή των κανόνων μας πηγαίνουν χέρι-χέρι», δήλωσε η φον ντερ Λάιεν, προσθέτοντας ότι «οι πλατφόρμες μπορούν εύκολα να βασιστούν στην εφαρμογή μας, ώστε να μην υπάρχουν πλέον δικαιολογίες».
Ανώτερος αξιωματούχος της Επιτροπής ανέφερε ότι οι εφαρμογές θα είναι διαθέσιμες για λήψη σε πανευρωπαϊκό επίπεδο μέσα στις επόμενες εβδομάδες, αναπτυγμένες από εταιρείες που θα έχουν λάβει πιστοποίηση από την Κομισιόν. Οι χώρες της ΕΕ θα παρουσιάσουν τις δικές τους εκδοχές αργότερα μέσα στο έτος.
Οι πολίτες θα μπορούν να επαληθεύουν την ηλικία τους μέσω διαβατηρίου, εθνικής ταυτότητας ή μέσω αξιόπιστων φορέων, όπως τράπεζες ή σχολεία. Αυτή η επαλήθευση θα χρησιμοποιείται από τις τεχνολογικές πλατφόρμες για να ελέγχουν αν ο χρήστης πληροί τα ηλικιακά όρια πρόσβασης σε υπηρεσίες
Διαβάστε επίσης: Οι έφηβοι στην Αυστραλία παρακάμπτουν την απαγόρευση των social media
Απλοποιημένο σύστημα χωρίς καταγραφή δεδομένων
Ο ίδιος αξιωματούχος σημείωσε ότι πολλές μεγάλες πλατφόρμες επικαλούνταν «πολλαπλές δικαιολογίες» για να αποφύγουν την επαλήθευση της ηλικίας των χρηστών. Η λύση της ΕΕ αποτελεί το «ευκολότερο σύστημα επαλήθευσης ηλικίας», καθώς οι πλατφόρμες δεν θα χρειάζεται να αποθηκεύουν στοιχεία των χρηστών.
Παραδέχθηκε πάντως ότι η διαδικασία μπορεί να θεωρηθεί «ενοχλητική» για κάποιους, ωστόσο τόνισε πως πρέπει να υπάρξει ισορροπία ανάμεσα στην ευκολία χρήσης και την προστασία των παιδιών.
Η φον ντερ Λάιεν έχει προωθήσει σειρά πρωτοβουλιών της ΕΕ για την προστασία των ανηλίκων από τους κινδύνους και τις ψυχολογικές επιπτώσεις των κοινωνικών δικτύων. Παράλληλα, αρκετές εθνικές κυβερνήσεις επεξεργάζονται μέτρα περιορισμού της πρόσβασης των ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με τη Γαλλία να ηγείται αυτής της προσπάθειας.
Δοκιμές σε επτά χώρες και επόμενο βήμα
Η ευρωπαϊκή εφαρμογή έχει ήδη δοκιμαστεί σε Γαλλία, Δανία, Ελλάδα, Ιταλία, Ισπανία, Κύπρο και Ιρλανδία τους τελευταίους μήνες. Σκοπός της είναι να λειτουργεί σε συνδυασμό με τις εθνικές λύσεις «ψηφιακού πορτοφολιού». «Χρειαζόμαστε μια δομημένη προσέγγιση για την ευρωπαϊκή πιστοποίηση των εθνικών λύσεων», δήλωσε η επικεφαλής τεχνολογίας της ΕΕ Χένα Βίρκουνεν.
Η Βίρκουνεν υπογράμμισε ότι οι χρήστες της εφαρμογής «παραμένουν σε πλήρη έλεγχο των δεδομένων τους». Σύμφωνα με αξιωματούχο της Επιτροπής, στόχος της Ένωσης είναι η εφαρμογή να εξελιχθεί σε παγκόσμιο πρότυπο, όπως συνέβη με την εφαρμογή εμβολιασμού κατά την περίοδο της πανδημίας Covid.
Η φον ντερ Λάιεν έχει συγκαλέσει ομάδα ειδικών για τη σύνταξη πρότασης σχετικά με μια πιθανή πανευρωπαϊκή απαγόρευση κοινωνικών δικτύων για ανηλίκους έως το καλοκαίρι. Η δεύτερη συνεδρίαση της ομάδας θα πραγματοποιηθεί την Πέμπτη, παρουσία της προέδρου, σύμφωνα με την ημερήσια διάταξη που έχει περιέλθει σε γνώση του POLITICO.
Στην εκπομπή των ΝΕΩΝ «15 λεπτά» με τον Γιώργο Παπαχρήστο στο YouTube, ο Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρης Παπαστεργίου μίλησε για το σχέδιο ελέγχου ηλικίας στα social media, εστιάζοντας στις πλατφόρμες όπως το TikTok και το Instagram.
Διαβάστε επίσης: Δανία: Η κυβέρνηση απαγορεύει την πρόσβαση στα social media σε ανηλίκους κάτω των 15 ετών
Εξηγώντας τι ακριβώς θα γίνει με το νέο μέτρο που ανακοινώθηκε για την προσβασιμότητα των ανηλίκων κάτω των 15 στα social media ο υπουργός σημείωσε: «Το συγκεκριμένο θέμα με απασχολεί και ως υπουργό αλλά και ως πατέρα τριών παιδιών 15, 15 και 17 χρονών. Πέρασα και εγώ ως γονέας σε αυτό το στάδιο του γυμνασίου, όπου τα παιδιά ακόμα δεν έχουν φτιάξει άμυνες. Δεν έχει αν θέλετε το μυαλό τους δομηθεί έτσι ώστε να βάζουν φρένο εκεί που πρέπει. Γι’ αυτό και πολύ περισσότερο, και γιατί πρέπει αλλά και γιατί το βίωσα, θεώρησα ότι πρέπει να προχωρήσουμε».
Ο υπουργός εξήγησε ότι από την 1η Ιανουαρίου του 2027 οι πλατφόρμες θα πρέπει να αποκλείουν παιδιά κάτω των 15 ετών από την πρόσβαση στις υπηρεσίες τους. «Οι πλατφόρμες ξέρουν πολύ καλά την ηλικία των χρηστών, ακόμα κι αν δηλώνουν ψευδή στοιχεία. Οι αλγόριθμοι τους καταλαβαίνουν από το περιεχόμενο που βλέπουν τα παιδιά».
Παράλληλα, σημείωσε πως η Ευρώπη διαθέτει πλέον έναν μηχανισμό επιβεβαίωσης ηλικίας και ότι η Ελλάδα είναι η πρώτη χώρα που τον εφαρμόζει. «Η Ευρώπη αποφάσισε πέρσι να φτιάξει έναν κοινό μηχανισμό επιβεβαίωσης ηλικίας. Στην Ελλάδα αυτό υπάρχει ήδη και είναι το Kids Wallet».
«Το Kids Wallet είναι ένα ψηφιακό πορτοφόλι, όπως είναι και το κανονικό μας. Δεν είναι πορτοφόλι με χρήματα. Είναι ένα πορτοφόλι που περιέχει ψηφιακά έγγραφα, μεταξύ των οποίων και η ταυτότητα του παιδιού. Δεν δίνει κανένα προσωπικό δεδομένο, ούτε καν την ημερομηνία γέννησης. Απλώς ενημερώνει την πλατφόρμα αν ο χρήστης είναι πάνω ή κάτω από 15».
Ο Δημήτρης Παπαστεργίου ανέφερε ότι η εφαρμογή του μέτρου καθορίστηκε για το 2027, καθώς απαιτείται χρόνος για την ευρωπαϊκή διαδικασία έγκρισης του νομοσχεδίου, αλλά και για την ενημέρωση μαθητών, γονέων και εκπαιδευτικών. «Πρέπει να περάσει από τη διαδικασία ελέγχου συμβατότητας με την ευρωπαϊκή νομοθεσία. Το καλοκαίρι θα περάσει από τη Βουλή και τον Σεπτέμβριο θα συζητήσουμε στα σχολεία με τα παιδιά και τους γονείς».
«Κυρίως οι γονείς πρέπει να εκπαιδευτούν. Αν ένα παιδί πάρει το κινητό του γονιού του για να δώσει τη δική του ηλικία στην πλατφόρμα, δεν κάνουμε τίποτα. Θέλουμε χρόνο για να προσαρμοστούν και οι πλατφόρμες και να υπάρξει ενημέρωση».
Όπως είπε, οι πλατφόρμες έχουν ήδη ενημερωθεί για την ελληνική πρωτοβουλία. «Το ξέρουν πολύ καλά. Προσπαθήσαμε να το φέρουμε πιο κοντά στις πλατφόρμες και να τους πούμε ότι η Ευρώπη έχει εργαλείο επιβεβαίωσης ηλικίας. Ελάτε να το δοκιμάσουμε στην Ελλάδα. Δεν δέχτηκαν μέχρι σήμερα να το τρέξουμε πιλοτικά».
Αναφερόμενος στην ευρωπαϊκή διάσταση, τόνισε: «Θεωρώ πως όσο η Ευρώπη κινείται ενωμένα, θα έχουν λιγότερες διεξόδους. Είναι σημαντικό ότι βγήκαμε μπροστά. Ο πρωθυπουργός μίλησε σε ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο για αυτή την ανάγκη».
Για την εφαρμογή και τα παραδείγματα του εξωτερικού
«Στην Αυστραλία δούλεψε αλλά όχι στο 100%. Δεν είχαν το εργαλείο επιβεβαίωσης ηλικίας και τα παιδιά βρήκαν τρόπους να το παρακάμψουν, είτε δείχνοντας φωτογραφίες των γονιών τους είτε χρησιμοποιώντας VPN. Εμείς πάμε να το βελτιώσουμε, μαθαίνοντας από το παράδειγμα της Αυστραλίας».
Σχετικά με το παράδειγμα της Εσθονίας, σχολίασε: «Σε έναν κανονικό κόσμο με κανονικές πλατφόρμες, αυτό θα έπρεπε να γίνει. Κι εγώ δεν θα ήθελα να απαγορεύσουμε. Οι απαγορεύσεις γεννούν αντίθετα αποτελέσματα. Οι πλατφόρμες θα έπρεπε να αποσυνδέουν τα παιδιά μετά από κάποιο χρόνο χρήσης, αλλά δεν το κάνουν».
«Δεν παρουσιάζουμε την τέλεια λύση. Πάμε να το ξεκινήσουμε και να περάσουμε το μήνυμα ότι παιδιά κάτω των 15 δεν πρέπει να μπαίνουν στις πλατφόρμες. Και οι γονείς πρέπει να το καταλάβουν. Γίνεται ζημιά στα παιδιά τους, στην ψυχική τους υγεία και στον τρόπο που αναπτύσσονται».
«Στη Γαλλία νομοθέτησαν, αλλά δεν έχουν περάσει ακόμη στη φάση υλοποίησης. Από 1η Σεπτεμβρίου θα εφαρμοστεί. Ακολουθούμε την ίδια νομική οδό».
Για το όριο ηλικίας και τις υπόλοιπες απαγορεύσεις
«Ακολουθήσαμε τις απόψεις των ειδικών στην παιδοψυχολογία και συνδέσαμε το όριο με τις σχολικές τάξεις. Μέχρι και το Γυμνάσιο τα παιδιά είναι πιο ευάλωτα. Από το Λύκειο και μετά, τα παιδιά ωριμάζουν διαφορετικά».
Ο υπουργός αναφέρθηκε και σε άλλα ζητήματα που αφορούν τους ανηλίκους. «Για το αλκοόλ και τα καπνικά προϊόντα, το υπουργείο Υγείας πέρασε νέα νομοθεσία βασισμένη στην ίδια λογική. Με το Kids Wallet πλέον δεν μπορούν να παραχαράξουν ψηφιακά ταυτότητες και να μπαίνουν σε μπαρ ή να αγοράζουν προϊόντα που απαγορεύονται».
«Θα πρέπει να δείχνουν ταυτότητα, φυσική ή ψηφιακή. Τα μπαρ το θέλουν αυτό. Πολλές φορές υπήρχαν παιδιά που έδειχναν ψεύτικες ταυτότητες και έμπαιναν. Τώρα αυτό σταματά. Και φυσικά θα δούμε και θέματα όπως η τεχνητή νοημοσύνη, οι σχέσεις των παιδιών με τα ρομπότ και το gaming. Αυτή είναι η αρχή για τα social media, αλλά η προστασία θα επεκταθεί».
Οι πλατφόρμες που αφορά η απαγόρευση
«Μιλάμε για πλατφόρμες που έχουν περιεχόμενο και ασταμάτητο scrolling. Δηλαδή TikTok, Instagram, Facebook και Snapchat».
Για το YouTube είπε: «Είναι ένα κομμάτι που θέλει συζήτηση. Έχει και εκπαιδευτική διάσταση. Στις ΗΠΑ υπήρξε καταδικαστική απόφαση για την εθιστική του λειτουργία, αλλά στην Ευρώπη το εξετάζουμε ακόμη».
Για τα τρολ και την ονομαστικοποίηση λογαριασμών
«Είναι ένα τεράστιο ζήτημα. Μπορεί καθένας να πει ό,τι θέλει, έχουμε ελευθερία γνώμης, αλλά πρέπει να σηκώνει το χέρι και να λέει “εγώ είμαι ο Παπαστεργίου και αυτή είναι η άποψή μου”. Το να δημιουργείς στρατούς που σπιλώνουν συνειδήσεις και χαρακτήρες είναι καταστροφικό. Η Ευρώπη πρέπει να επιμείνει στην ονομαστικοποίηση των λογαριασμών».
«Πρέπει να πάμε κοινά ευρωπαϊκά. Είναι θέμα δημοκρατίας και ποιότητας του δημόσιου λόγου. Μας αφορά όλους».