Η αγορά εργασίας είναι αντιμέτωπη με αρκετά προβλήματα και μοιάζει πλέον «σπασμένη», με την τεχνολογία να την επηρεάζει βαθιά
Η αγορά εργασίας φαίνεται διαλυμένη και αρκετά στάσιμη, με τους ειδικούς να θεωρούν ότι η τεχνολογία έχει συμβάλει σημαντικά στην αποδιοργάνωση του κλάδου.
«Δεν ξέρω τι συμβαίνει»
Τον Ιούλιο του 2024, η Μαγκνταλένα Ρόμπινσον απολύθηκε από τη θέση της ως αντιπρόεδρος προσλήψεων σε μια εταιρεία μέσων μαζικής ενημέρωσης. Η είδηση ήταν σοκαριστική, αλλά κατάφερε και είδε την θετική πλευρά: Ίσως είχε έρθει επιτέλους η ώρα για ένα διάλειμμα στην καριέρα της. Πήρε άδεια για το υπόλοιπο του έτους, απολαμβάνοντας τον επιπλέον χρόνο με τον σύζυγό της και την έφηβη κόρη της. Τον Ιανουάριο άρχισε να υποβάλλει αιτήσεις για θέσεις εργασίας.
Έντεκα μήνες και 300 αιτήσεις αργότερα, δεν έχει ακόμα λάβει ούτε μία προσφορά.
Γιατί τόσοι πολλοί από αυτούς δυσκολεύονται σε μια οικονομία με χαμηλή ανεργία;
«Δεν ξέρω τι συμβαίνει αυτή τη στιγμή», αναφέρει, μιλώντας στην Άκι Ίτο του Business Insider. Έχει ένα εξαιρετικό βιογραφικό με αξιόπιστους εργοδότες και σταθερή άνοδο σε υψηλότερες θέσεις. Και ως υπεύθυνη προσλήψεων, νόμιζε ότι ήξερε πώς να κινηθεί στη σύγχρονη αγορά εργασίας. Ήταν η ηλικία της; Η εμπειρία της; Κάποια μαύρη τρύπα που απορροφά όλες τις αιτήσεις της πριν φτάσουν σε κάποιον άνθρωπο; «Σκέφτομαι τι έχω κάνει στην επαγγελματική μου ζωή», λέει. «Και αναρωτιέμαι, είμαι τόσο ανίκανη για εργασία;»
Είναι μια ερώτηση που κάνουν πολύ συχνά επαγγελματίες που αναζητούν εργασία. Είναι καταξιωμένοι και φαίνονται ακριβώς το είδος των υποψηφίων που οι εταιρείες φαίνεται να αναζητούν. Γιατί τόσοι πολλοί από αυτούς δυσκολεύονται σε μια οικονομία με χαμηλή ανεργία;
Προβλήματα στην αγορά εργασίας;
Μια εξήγηση είναι η ασυνήθιστη φύση της τρέχουσας αγοράς. Πολλές επιχειρήσεις σταμάτησαν να προσλαμβάνουν προσωπικό μετά την πλεονασμό προσωπικού κατά τη διάρκεια της πανδημίας, αφήνοντας πολύ λίγες θέσεις εργασίας διαθέσιμες — ειδικά σε θέσεις γραφείου και μεσαίων στελεχών. Αλλά η επιβράδυνση των προσλήψεων από μόνη της δεν αρκεί για να γίνει κατανοητό πόσο δύσκολη έχει γίνει η αναζήτηση εργασίας για υπαλλήλους γραφείου. Κάτι πιο βαθύ συμβαίνει.
Στο επίκεντρο βρίσκεται ο αριθμός των αιτήσεων της Ρόμπινσον: 300. Πριν από μερικά χρόνια, ένας τέτοιος αριθμός θα ήταν σοκαριστικός. Τώρα, είναι απολύτως συνηθισμένος.
Η αγορά εργασίας έχει φτάσει σε σημείο παράλυσης και δεν λειτουργεί.
Το τελευταίο τρίμηνο, η μέση θέση εργασίας έλαβε 242 αιτήσεις — σχεδόν τριπλάσια από το 2017, όταν το ποσοστό ανεργίας ήταν σε συγκρίσιμο επίπεδο, σύμφωνα με την Greenhouse, έναν από τους κορυφαίους παρόχους λογισμικού πρόσληψης. Αυτό σημαίνει ότι όταν κάποιος υποβάλλει σήμερα ένα βιογραφικό, έχει την εξαιρετικά χαμηλή πιθανότητα 0,4% να πάρει πραγματικά τη θέση. (Αυτό ισχύει μόνο για τη μέση θέση εργασίας. Στις μεγάλες εταιρείες, οι πιθανότητες είναι ακόμη χειρότερες.) Η υποβολή αίτησης για μια θέση εργασίας το 2025 είναι πραγματικά το στατιστικό ισοδύναμο του να πετάς το βιογραφικό σου σε μια μαύρη τρύπα.
Θα περίμενε κανείς ότι οι εργοδότες θα το λάτρευαν αυτό, αφού μπορούν να επιλέξουν από ένα τόσο μεγάλο αριθμό υποψηφίων. Όμως, είναι εξίσου απογοητευμένοι. Οι υπεύθυνοι προσλήψεων κατακλύζονται από βιογραφικά, πολλά από τα οποία προέρχονται από άτομα που δεν έχουν καμία σχέση με τις θέσεις που προσφέρουν, και δεν έχουν τα μέσα να τα ταξινομήσουν. Το αποτέλεσμα είναι κάτι πολύ πιο επικίνδυνο από μια ύφεση στις προσλήψεις. Η αγορά εργασίας έχει φτάσει σε σημείο παράλυσης και δεν λειτουργεί.
«Κανείς δεν είναι ευχαριστημένος με την τρέχουσα κατάσταση», λέει ο Ντάνιελ Τσέιτ, διευθύνων σύμβουλος της Greenhouse. «Κάτι ‘χάλασε’ στην τεχνολογία».
Δεν είναι η πρώτη φορά που μια αγορά έχει φτάσει σε σημείο κορεσμού σε τέτοιο βαθμό που έχει σταματήσει να λειτουργεί. Σύμφωνα με το Business Insider, οι οικονομολόγοι έχουν ακόμη και ένα όνομα για αυτό: συμφόρηση.
«Η συμφόρηση είναι η κατάρα πολλών αγορών», υποστηρίζει ο Άλβιν Ροθ, οικονομολόγος του Στάνφορντ και κάτοχος του βραβείου Νόμπελ, ο οποίος έχει συμβάλει στο σχεδιασμό προγραμμάτων για την καλύτερη αντιστοίχιση φοιτητών με πανεπιστήμια, δωρητών οργάνων με ασθενείς και νοσοκομείων με νέους γιατρούς. «Οι επιτυχημένες αγορές πρέπει να παλέψουν σκληρά για να νικήσουν τη συμφόρηση».
Πώς προκαλείται η συμφόρηση
Παράδειγμα αποτελεί αυτό που συνέβη τον πρώτο καιρό της εμφάνισης των ιστότοπων γνωριμιών, του online dating. Έχοντας πρόσβαση σε έναν φαινομενικά άπειρο αριθμό πιθανών συντρόφων, οι άνδρες βομβάρδιζαν με μηνύματα τις πιο ελκυστικές γυναίκες. Πολλές δεν απαντούσαν μπερδεμένες από τον όγκο μηνυμάτων. Έτσι, οι άνδρες έστελναν μηνύματα σε ακόμα περισσότερες γυναίκες, στέλνοντας γενικόλογα όπως «γειά», κάτι που μπορούσαν να χρησιμοποιούν ξανά και ξανά. Οι γυναίκες το μισούσαν ακόμα περισσότερο. Το αποτέλεσμα; Ένας φαύλος κύκλος spam και απόρριψης.
Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες, κάτι παρόμοιο έχει συμβεί στην αγορά εργασίας. Πριν από το Διαδίκτυο, οι αναζητούντες εργασία έπρεπε να μελετήσουν τις αγγελίες στις εφημερίδες, να πάνε να εκτυπώσουν τα βιογραφικά τους και να τα ταχυδρομήσουν — και στη συνέχεια να περιμένουν εβδομάδες ή μήνες για να λάβουν απάντηση. Ιστοσελίδες εύρεσης εργασίας άλλαξαν όλα αυτά, συγκεντρώνοντας τις αγγελίες εργασίας σε έναν «χώρο» με δυνατότητα αναζήτησης και επιτρέποντας στους ανθρώπους να υποβάλλουν αίτηση επί τόπου. Κάθε καινοτομία από τότε — από τις ειδοποιήσεις για θέσεις εργασίας μέσω email έως το κουμπί Easy Apply του LinkedIn — έκανε την υποβολή αιτήσεων ακόμα πιο απρόσκοπτη. Αυτή η ευκολία, όμως, ενθάρρυνε επίσης τους ανθρώπους να στέλνουν περισσότερες αιτήσεις. Οι υπεύθυνοι προσλήψεων προσπάθησαν να ανταποκριθούν στην εισροή αιτήσεων, μαθαίνοντας να διαβάζουν τα βιογραφικά σε λίγα δευτερόλεπτα.
Με το προσωπικό να είναι ανεπαρκές, οι υπεύθυνοι προσλήψεων κατέφυγαν σε έκτακτα μέτρα διαλογής.
Το σημείο καμπής, σύμφωνα με τον Τσέιτ, ήρθε όταν το ChatGPT εμφανίστηκε την ίδια στιγμή που οι εταιρείες έβαλαν φρένο στις προσλήψεις. Αντιμέτωποι με λιγότερες κλήσεις, οι υποψήφιοι στράφηκαν στην τεχνητή νοημοσύνη για να υποβάλουν περισσότερες αιτήσεις, προσαρμόζοντας τα βιογραφικά και τις συνοδευτικές επιστολές σε κάθε θέση εργασίας με ένα μόνο κλικ. Μερικοί χρησιμοποίησαν ακόμη και bots για να υποβάλουν μαζικές αιτήσεις. Σε μια πρόσφατη έρευνα της Greenhouse, το 74% των υποψηφίων δήλωσαν ότι χρησιμοποιούν τεχνητή νοημοσύνη στην αναζήτηση εργασίας. Η αύξηση του όγκου ενέτεινε ακόμη περισσότερο τον ανταγωνισμό για κάθε θέση εργασίας, ωθώντας τους ανθρώπους να ρίξουν τα δίχτυα τους πιο μακριά και να υποβάλουν αιτήσεις για θέσεις για τις οποίες ήταν λιγότερο κατάλληλοι.
Οι υπεύθυνοι προσλήψεων, εν τω μεταξύ, έμειναν να διαχειριστούν μόνοι τους την «πλημμύρα». Και καθώς οι εταιρείες συρρίκνωσαν τις ομάδες ανθρώπινου δυναμικού τους λόγω της ύφεσης στον τομέα των θέσεων γραφείου, ο φόρτος εργασίας αυξήθηκε, τονίζει το Business Insider. Στο Greenhouse, η αναλογία αιτήσεων προς υπεύθυνους προσλήψεων είναι τώρα 500 προς 1, τέσσερις φορές μεγαλύτερη από ό,τι ήταν πριν από τέσσερα χρόνια. Με το προσωπικό να είναι ανεπαρκές, οι υπεύθυνοι προσλήψεων κατέφυγαν σε έκτακτα μέτρα διαλογής — για παράδειγμα, εξετάζοντας μόνο τα πρώτα 100 βιογραφικά ή λαμβάνοντας υπόψη μόνο τους υποψηφίους με συστάσεις. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να χάνουν πολλούς κατάλληλους υποψηφίους. Αυτό έχει οδηγήσει σε μια παράξενη παρατήρηση από όλο και περισσότερες εταιρείες: δεν έχουν έλλειψη από πρόθυμους υποψηφίους, αλλά εξακολουθούν να δυσκολεύονται να βρουν καλούς υπαλλήλους.
«Οι δυνάμεις που καθιστούν φθηνή την αποστολή περισσότερων αιτήσεων λειτουργούν ταχύτερα από τις δυνάμεις που σας επιτρέπουν να επεξεργάζεστε γρήγορα πολλές αιτήσεις», λέει ο Ροθ. «Βρισκόμαστε σε κατάσταση συμφόρησης».
Λείπουν τα «εργαλεία»
Στην εποχή των μαζικών αιτήσεων που δημιουργούνται από τεχνητή νοημοσύνη, οι εταιρείες δεν θα μπορούν ποτέ να ανταποκριθούν μέχρι να διαθέτουν εργαλεία που μπορούν να αξιολογούν τους υποψηφίους σε μεγάλη κλίμακα — κάτι που μέχρι στιγμής λείπει.
Οι αιτούντες εργασία πλέον θεωρούν ότι οι εργοδότες χρησιμοποιούν ήδη την τεχνητή νοημοσύνη για να τους απορρίψουν. Στην πραγματικότητα, πολλές εταιρείες διστάζουν να υιοθετήσουν την τεχνητή νοημοσύνη για την επιλογή υποψηφίων, φοβούμενες ότι θα παραβιάσουν τους κανονισμούς που απαγορεύουν τις δυνητικά διακριτικές πρακτικές πρόσληψης. Ήδη, μια ομάδα αιτούντων για εργασία έχει μηνύσει την Workday, ισχυριζόμενη ότι η τεχνολογία τεχνητής νοημοσύνης που χρησιμοποιεί αποκλείει δυσανάλογα τους υποψηφίους μεγαλύτερης ηλικίας. Τον Μάιο, ένας ομοσπονδιακός δικαστής επέτρεψε την προώθηση της υπόθεσης ως συλλογική αγωγή, ανοίγοντας το δρόμο για την προσχώρηση περισσότερων ατόμων στην αγωγή. «Αρνούμαστε τους ισχυρισμούς της αγωγής», έγραψε ένας εκπρόσωπος της Workday σε ένα email. «Τα προϊόντα μας, τόσο αυτά που βασίζονται στην τεχνητή νοημοσύνη όσο και αυτά που δεν βασίζονται, έχουν σχεδιαστεί για να βοηθούν τους πελάτες μας να διαχειρίζονται τον αυξανόμενο αριθμό υποψηφίων, με έμφαση στην ανθρώπινη λήψη αποφάσεων».
Η Greenhouse ακολουθεί μια διαφορετική προσέγγιση. Δοκιμάζει ένα εργαλείο που, για κάθε θέση εργασίας, επιτρέπει στους υπεύθυνους προσλήψεων να διδάξουν ουσιαστικά στο σύστημα το είδος των υποψηφίων που αναζητά, κατατάσσοντας τα χαρακτηριστικά που έχουν μεγαλύτερη σημασία.
Αν αυτό λειτουργήσει, θα μπορούσε να αποτελέσει βελτίωση σε σχέση με την τρέχουσα αγορά, όπου τόσα πολλά καταρτισμένα βιογραφικά μένουν απαρατήρητα. Ωστόσο, αυτό προϋποθέτει ότι οι υπεύθυνοι προσλήψεων γνωρίζουν τι ψάχνουν — και ότι αυτό που θέλουν είναι πράγματι αυτό που χρειάζεται η εταιρεία. Ο Ροθ, ο οποίος έχει αφιερώσει μεγάλο μέρος της καριέρας του στη μελέτη διαφορετικών αγορών εργασίας, σημειώνει ότι υπάρχουν ακόμα πολλά που δεν κατανοούμε σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο αποφασίζουμε ποιον να προσλάβουμε — ειδικά την διαίσθηση πίσω από αυτές τις αποφάσεις, η οποία μπορεί να είναι δύσκολο να αναπαραχθεί από ένα λογισμικό. «Οι άνθρωποι εξακολουθούν να είναι καλοί σε πολλά πράγματα που οι μηχανές δεν είναι», λέει. «Είμαστε κατά κάποιον τρόπο προγραμματισμένοι να καταλάβουμε ποιοι μας αρέσουν και ποιοι θα έπρεπε να μας αρέσουν και ποιοι είναι στην ομάδα μας και ποιοι θα μπορούσαν να είναι στην ομάδα μας».
«Θέλω απλώς να δουλέψω».
Η Ρόμπινσον, η υπεύθυνη προσλήψεων, υπερηφανευόταν για αυτή την διαίσθηση καθ’ όλη τη διάρκεια της καριέρας της. Για εκείνη, μια καλή πρόσληψη δεν προκύπτει από μια μηχανική φόρμουλα προσόντων — έχει να κάνει με την αναγνώριση της δυναμικής του υποψηφίου. «Δεν μπορείς να είσαι τόσο στενόμυαλος ώστε να λες: ‘Πρέπει να πληροίς όλα τα κριτήρια’», τονίζει.
Τώρα που βρίσκεται στην άλλη πλευρά του τραπεζιού, είναι το είδος της δυναμικής που επιθυμεί να δει κάποιος σε αυτήν. Αλλά κάθε απόρριψη έχει κάνει όλο και πιο δύσκολο να διατηρήσει αυτή την ελπίδα, και σε αυτήν την κατεστραμμένη αγορά εργασίας, δεν μπορεί να περιμένει για πάντα. Προς το παρόν, έχει δεχτεί μια δουλειά σε ένα παντοπωλείο, ώστε η κόρη της να μην χρειαστεί να σταματήσει το χόμπι της. «Μου ραγίζει την καρδιά που δεν μπορώ να παρέχω αυτό που προσέφερα», αναφέρει η ίδια. «Θέλω απλώς να δουλέψω».