Από τις σπάνιες γαίες μέχρι την Τεχνητή Νοημοσύνη, η Κίνα διευρύνει τον έλεγχο στις στρατηγικές εξαγωγές της.

Επί σειρά ετών, οι Ηνωμένες Πολιτείες εφαρμόζουν ελέγχους εξαγωγών με στόχο τον περιορισμό της πρόσβασης της Κίνας σε προηγμένες τεχνολογίες.

Από την πλευρά του, το Πεκίνο έχει επανειλημμένα καταγγείλει τα μέτρα αυτά ως «κατάφωρες» προσπάθειες της Ουάσιγκτον να ενισχύσει την «τεχνολογική της ηγεμονία»,

υποστηρίζοντας ότι η στρατηγική αυτή αντίκειται στις αρχές της οικονομίας της αγοράς. Παράλληλα, ωστόσο, η Κίνα ανέπτυσσε σταδιακά τους δικούς της μηχανισμούς εμπορικής πολιτικής.

Όπως καταγράφεται σε εκτενές δημοσίευμα του περιοδικού The Diplomat, η Κίνα χρησιμοποιούσε διαχρονικά εμπορικά μέτρα ως εργαλείο εξωτερικής πολιτικής, αλλά τα τελευταία χρόνια έθεσε τις βάσεις για μια πιο συστηματική προσέγγιση, κυρίως ως απάντηση στις αμερικανικές πιέσεις:

  • 2019: Δημιούργησε τη «Λίστα Αναξιόπιστων Οντοτήτων» σε άμεση αντίδραση στην ένταξη της Huawei στη μαύρη λίστα της Ουάσινγκτον.
  • 2020: Ψήφισε τον Νόμο Ελέγχου Εξαγωγών, ενοποιώντας ένα έως τότε κατακερματισμένο καθεστώς σε ένα ενιαίο ρυθμιστικό πλαίσιο.
  • 2021: Εξέδωσε «κανόνες αποκλεισμού» για την προστασία κινεζικών φορέων από την εξωεδαφική εφαρμογή ξένων νόμων και κυρώσεων, ενώ καθιέρωσε ενιαίο σύστημα αδειοδότησης που απαιτεί εγκρίσεις ανά συναλλαγή, αναλυτικές τεχνικές γνωστοποιήσεις και επαλήθευση του τελικού χρήστη.

Το θεσμικό πλαίσιο και η διεύρυνση των περιορισμών

Κατά το τελευταίο έτος, σύμφωνα με το The Diplomat, η διαδικασία αυτή πέρασε σε νέο στάδιο. Δύο κανονισμοί που ανακοινώθηκαν από το Κρατικό Συμβούλιο τον Απρίλιο θεσμοθέτησαν τη μετάβαση από τα κατά περίπτωση μέτρα σε ένα ολοκληρωμένο νομικό πλαίσιο αντιμετώπισης κυρώσεων και ξένων παρεμβάσεων. Συγκεκριμένα, το Διάταγμα 834 καθιέρωσε καθεστώς προστασίας της βιομηχανικής ασφάλειας και των εφοδιαστικών αλυσίδων, ενώ το Διάταγμα 835 δημιούργησε τη νομική βάση για την απάντηση σε «αθέμιτη εξωεδαφική δικαιοδοσία ξένων κρατών».

Πλέον, το κινεζικό Υπουργείο Εμπορίου διεύρυνε το πεδίο εφαρμογής των ελέγχων εξαγωγών πέρα από τον στρατιωτικό τομέα και τα αγαθά διττής χρήσης. Οι νέοι περιορισμοί, που ανακοινώθηκαν τον περασμένο μήνα, καλύπτουν:

  • Την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI).
  • Μηχανήματα διάνοιξης σηράγγων και εκσκαφών.
  • Εξειδικευμένο ναυτιλιακό εξοπλισμό και εξοπλισμό βυθοκόρησης.
  • Τεχνολογίες κατασκευής φωτοβολταϊκών.
  • Προηγμένα drones και συστήματα πλοήγησης.
  • Τη βιοτεχνολογία, συμπεριλαμβανομένων των κυτταρικών και γονιδιακών θεραπειών, καθώς και των διαδικασιών γενετικής τροποποίησης.

Ο ρόλος των σπάνιων γαιών και οι εμπορικές ισορροπίες με τις ΗΠΑ

Όπως επισημαίνεται στην ανάλυση, το κινεζικό σύστημα ελέγχου εξαγωγών ακολουθεί σε βασικά σημεία τη δομή του αμερικανικού μοντέλου. Ωστόσο, ενώ οι ΗΠΑ αξιοποιούν το μέγεθος της αγοράς τους και την τεχνολογική τους πρωτοπορία, η Κίνα αξιοποιεί τη θέση της στην επεξεργασία κρίσιμων ορυκτών, βιομηχανικών εισροών και εξειδικευμένων κεφαλαιουχικών αγαθών.

Η δεσπόζουσα θέση της Κίνας στην επεξεργασία και διύλιση σπάνιων γαιών, καθώς και σε άλλα κρίσιμα ορυκτά, επηρεάζει άμεσα κλάδους υψηλής τεχνολογίας, όπως τα ηλεκτρικά οχήματα (EVs), οι ανεμογεννήτριες, τα προηγμένα ηλεκτρονικά και η αμυντική βιομηχανία. Χαρακτηριστικό παράδειγμα της βαρύτητας αυτού του τομέα αποτέλεσε η απόφαση του Πεκίνου τον Απρίλιο του 2025 να αναστείλει το μεγαλύτερο μέρος των εξαγωγών σπάνιων γαιών προς τις Ηνωμένες Πολιτείες. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η εξέλιξη αυτή οδήγησε την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ στην αναστροφή της κλιμάκωσης των δασμών, στη διαπραγμάτευση εμπορικής εκεχειρίας και στη μετατόπιση από την αντιπαράθεση στην αναζήτηση συνεννόησης.

Οι επιπτώσεις σε Ινδία, Ιαπωνία και Ευρωπαϊκή Ένωση

Κατά το The Diplomat, οι κινεζικοί περιορισμοί δεν αφορούν αποκλειστικά τις Ηνωμένες Πολιτείες:

Ινδία: Το Πεκίνο έχει περιορίσει τις εξαγωγές κρίσιμων ορυκτών, βιομηχανικού εξοπλισμού, μηχανημάτων διάνοιξης σηράγγων, βιομηχανικών εξαρτημάτων, τεχνολογιών μπαταριών και πρώτων υλών ιόντων λιθίου, κίνηση που ερμηνεύεται ως προσπάθεια ανάσχεσης της ανάδειξης της Ινδίας σε εναλλακτικό παγκόσμιο βιομηχανικό κόμβο.

Ιαπωνία: Έχουν επιβληθεί εξαγωγικοί περιορισμοί που στοχεύουν συχνά ιαπωνικές εταιρείες με δεσμούς με την αμυντική βιομηχανία, ασκώντας οικονομική πίεση σε σχέση με τα προγράμματα ενίσχυσης των ιαπωνικών ενόπλων δυνάμεων.

Ευρωπαϊκή Ένωση: Αντίστοιχα μέτρα μπορούν να επηρεάσουν και άλλες μεγάλες οικονομίες, συμπεριλαμβανομένης της ΕΕ, με πιθανές επιπτώσεις στην παραγωγή ηλεκτρικών οχημάτων, στα έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, στην αμυντική βιομηχανία και σε μεγάλες επενδύσεις υποδομών.

Η πρόκληση για τις πολυεθνικές και τις αναπτυσσόμενες οικονομίες

Μακροπρόθεσμα, όπως εκτιμάται στο δημοσίευμα, η αυστηροποίηση των κινεζικών ελέγχων ενδέχεται να επιταχύνει τις διεθνείς προσπάθειες για μείωση της εξάρτησης από το κινεζικό βιομηχανικό οικοσύστημα, ωθώντας τις κυβερνήσεις στη διαφοροποίηση των πηγών ορυκτών, στην ανάπτυξη εγχώριας ικανότητας επεξεργασίας και στη μεταφορά παραγωγικών δραστηριοτήτων σε άλλες χώρες.

Βραχυπρόθεσμα, ωστόσο, η γενικευμένη χρήση εμπορικών περιορισμών τόσο από την Κίνα όσο και από τις ΗΠΑ δοκιμάζει τη συνοχή ενός παγκόσμιου εμπορικού συστήματος που βασίστηκε στην αλληλεξάρτηση. Οι πολυεθνικές επιχειρήσεις καλούνται πλέον να διαχειριστούν δύο διαφορετικά ρυθμιστικά περιβάλλοντα, αντιμετωπίζοντας αντικρουόμενες απαιτήσεις αδειοδότησης και περιορισμούς τελικού χρήστη, γεγονός που ενδέχεται να απαιτήσει ξεχωριστές εφοδιαστικές αλυσίδες και συστήματα συμμόρφωσης.

Παράλληλα, οι μεσαίες δυνάμεις και οι αναπτυσσόμενες οικονομίες βρίσκονται αντιμέτωπες με αυξημένη αβεβαιότητα, καθώς τυχόν προσωρινές εμπορικές συμφωνίες, εξαιρέσεις ή εκεχειρίες μεταξύ Ουάσινγκτον και Πεκίνου μπορούν να μεταβάλουν αιφνιδιαστικά την πρόσβασή τους σε κρίσιμες πρώτες ύλες, χωρίς οι ίδιες να συμμετέχουν στη λήψη των αποφάσεων. Έτσι, ένας ανταγωνισμός που ξεκίνησε γύρω από την προηγμένη τεχνολογία επεκτείνεται πλέον στις πρώτες ύλες, τα μηχανήματα και τις εφοδιαστικές αλυσίδες από τις οποίες εξαρτάται το σύνολο της σύγχρονης παγκόσμιας οικονομίας.

Από geoathanas

Αφήστε μια απάντηση

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.