Τι αποκαλύπτει η έρευνα του Reuters και γιατί η εξέλιξη αφορά ολόκληρο τον κόσμο;
Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχασαν ένα σημαντικό επίτευγμα δημόσιας υγείας, καθώς δεν θεωρούνται πλέον χώρα απαλλαγμένη από την ενδημική μετάδοση της ιλαράς. Έπειτα από 26 χρόνια, η νόσος επιστρέφει με εκτεταμένες εξάρσεις, χιλιάδες κρούσματα και νεκρούς, προκαλώντας έντονο προβληματισμό για την πορεία των εμβολιασμών και την πολιτική που ακολουθεί η αμερικανική κυβέρνηση.
Σύμφωνα με εκτενή έρευνα του Reuters, τα καταγεγραμμένα κρούσματα έχουν ξεπεράσει τις 7.700, ενώ έχουν αναφερθεί 13 θάνατοι. Πρόκειται για αριθμούς που αποτυπώνουν τη σοβαρότερη αναζωπύρωση της νόσου εδώ και δεκαετίες.
Στο επίκεντρο της κριτικής βρίσκεται ο υπουργός Υγείας των ΗΠΑ, Ρόμπερτ Κένεντι Τζούνιορ, γνωστός για τις δημόσιες αμφισβητήσεις του απέναντι στην ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα των εμβολίων.
Από την εξάλειψη της νόσου στις χιλιάδες μολύνσεις
Το 2000, οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν καταφέρει να εξαλείψουν την ενδημική μετάδοση της ιλαράς, ένα σημαντικό επίτευγμα που στηρίχθηκε στην υψηλή εμβολιαστική κάλυψη και στην οργανωμένη επιτήρηση της δημόσιας υγείας.
Η εξέλιξη αυτή δεν σήμαινε ότι δεν μπορούσαν να εμφανιστούν εισαγόμενα κρούσματα. Σήμαινε ότι ο ιός δεν κυκλοφορούσε πλέον με συνεχή μετάδοση στο εσωτερικό της χώρας.
Σήμερα, η εικόνα είναι διαφορετική. Η μείωση των εμβολιασμών, η εμφάνιση μεγάλων τοπικών επιδημιών και η δυσκολία περιορισμού τους οδήγησαν στην απώλεια του καθεστώτος εξάλειψης.
Η εξέλιξη έχει διεθνή σημασία, καθώς η ιλαρά είναι μία από τις πιο μεταδοτικές ασθένειες και μπορεί να εξαπλωθεί γρήγορα όταν η εμβολιαστική κάλυψη υποχωρεί.
Ο ρόλος του Ρόμπερτ Κένεντι Τζούνιορ
Το Reuters αποδίδει σημαντικό μέρος της πολιτικής ευθύνης στον υπουργό Υγείας Ρόμπερτ Κένεντι Τζούνιορ και στην αλλαγή της δημόσιας στάσης απέναντι στους εμβολιασμούς.
Ο Κένεντι έχει επί χρόνια αμφισβητήσει την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα των εμβολίων, ενώ έχει προωθήσει θέσεις που έχουν προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στην επιστημονική κοινότητα.
Σύμφωνα με την έρευνα του διεθνούς πρακτορείου, τα ποσοστά παιδικού εμβολιασμού συνέχισαν να υποχωρούν και μετά την ανάληψη των καθηκόντων του.
Το Reuters επισημαίνει ότι η μείωση ήταν ιδιαίτερα έντονη το 2025, εξετάζοντας στοιχεία από 13 πολιτείες και τη Νέα Υόρκη.
Από την πλευρά του, το αμερικανικό υπουργείο Υγείας απορρίπτει την ευθύνη του υπουργού για την αναζωπύρωση της νόσου. Εκπρόσωπός του υποστήριξε ότι η υποχώρηση των ποσοστών παιδικού εμβολιασμού είχε ξεκινήσει αρκετά χρόνια πριν από την ανάληψη των καθηκόντων του.
Οι πολιτείες με τη μεγαλύτερη υποχώρηση των εμβολιασμών
Τα στοιχεία που επικαλείται το Reuters δείχνουν ότι η πτώση της εμβολιαστικής κάλυψης δεν περιορίζεται σε μία περιοχή.
Στη Γιούτα, όπου καταγράφεται μία από τις εντονότερες εξάρσεις ιλαράς, το ποσοστό εμβολιασμού των νηπίων για επτά συνιστώμενα εμβόλια υποχώρησε κατά 2,4 ποσοστιαίες μονάδες το 2025, φτάνοντας στο 69,6%.
Στο Κολοράντο η μείωση έφτασε τις 3,6 ποσοστιαίες μονάδες, με την κάλυψη να διαμορφώνεται στο 71,4%, ενώ στη Νέα Υόρκη καταγράφηκε πτώση τριών μονάδων, στο 61%.
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι ακόμη και σχετικά μικρές μειώσεις στην εμβολιαστική κάλυψη μπορούν να οδηγήσουν σε σημαντική αύξηση των μολύνσεων, ιδιαίτερα σε περιοχές όπου υπάρχουν μεγάλες ομάδες ανεμβολίαστων παιδιών.
Για την προστασία του πληθυσμού από την ενδημική μετάδοση της ιλαράς απαιτείται εμβολιαστική κάλυψη περίπου 95% με δύο δόσεις του εμβολίου.
Η προειδοποίηση των ειδικών και οι περικοπές στη δημόσια υγεία
Η Αν Σούκατ, πρώην πρώτη αναπληρώτρια διευθύντρια των αμερικανικών Κέντρων Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC), χαρακτήρισε ιδιαίτερα καταστροφικό τον συνδυασμό της μείωσης των εμβολιασμών και της απουσίας ισχυρής ομοσπονδιακής ηγεσίας στην αντιμετώπιση των εξάρσεων.
Όπως προειδοποίησε, θα χρειαστούν χρόνια για να αποκατασταθεί η ζημιά στη δημόσια υγεία.
Παράλληλα, το Reuters αναφέρει ότι η κυβέρνηση Τραμπ περιέκοψε περίπου 11 δισ. δολάρια από επιχορηγήσεις δημόσιας υγείας προς πολιτειακές και τοπικές αρχές, την περίοδο κατά την οποία η ιλαρά εξαπλωνόταν.
Ο Ντόναλντ Τραμπ, από την πλευρά του, είχε δηλώσει σε συνέντευξή του στο ABC News ότι συνιστά τον εμβολιασμό κατά της ιλαράς, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι δεν επιθυμεί να τον καταστήσει υποχρεωτικό.
Η απώλεια του καθεστώτος εξάλειψης έχει παγκόσμιες συνέπειες
Η επιστροφή της ιλαράς στις ΗΠΑ δεν αποτελεί αποκλειστικά αμερικανικό πρόβλημα.
Η διεθνής κινητικότητα και τα ταξίδια μπορούν να μεταφέρουν τον ιό από χώρα σε χώρα, δημιουργώντας νέες εστίες μετάδοσης σε περιοχές όπου η εμβολιαστική κάλυψη είναι ανεπαρκής.
Η εξέλιξη επιβαρύνει επίσης τους διεθνείς οργανισμούς δημόσιας υγείας, οι οποίοι καλούνται να ενισχύσουν την επιτήρηση και την αντιμετώπιση νέων επιδημικών εξάρσεων.
Η απώλεια του καθεστώτος εξάλειψης από μια χώρα με προηγμένο σύστημα υγείας, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, αποτελεί και ένα ισχυρό πλήγμα στην εμπιστοσύνη προς τα προγράμματα εμβολιασμού.
Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στην πολιτική αντιπαράθεση γύρω από τα εμβόλια. Αφορά την προστασία των παιδιών, τη λειτουργία των συστημάτων δημόσιας υγείας και την ικανότητα των κυβερνήσεων να αντιμετωπίζουν έγκαιρα μεταδοτικές ασθένειες.
Η περίπτωση των ΗΠΑ δείχνει πόσο εύκολα μπορεί να ανατραπεί ένα επίτευγμα δημόσιας υγείας που χρειάστηκε δεκαετίες για να κατακτηθεί. Και πόσο δύσκολη μπορεί να αποδειχθεί η αποκατάστασή του όταν η επιστημονική γνώση μετατρέπεται σε αντικείμενο πολιτικής αντιπαράθεσης.
