Τι σηματοδοτεί η τουρκική αντίδραση; Πρόκειται για διπλωματική πίεση ή για προσπάθεια δημιουργίας νέων τετελεσμένων;
Νέος «πόλεμος» NAVTEX στην Ανατολική Μεσόγειο μετά την έκδοση της NAVTEX από τον υδρογραφικό σταθμό Ηρακλείου για το πλοίο Abeille Marengo. Η Άγκυρα αμφισβητεί τις έρευνες για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου.
του Χρήστου Μαζανίτη
Η κατάσταση στην Ανατολική Μεσόγειο εισέρχεται σε φάση νέας διπλωματικής και επιχειρησιακής έντασης, με αφορμή την έκδοση της τουρκικής anti-NAVTEX (TURNHOS N/W: 1105/26). Η Άγκυρα αντιδρά άμεσα στην ελληνική αγγελία (HA15-1411/26) που εκδόθηκε από τον Σταθμό Ηρακλείου για τις υποθαλάσσιες έρευνες του γαλλικού ερευνητικού πλοίου Abeille Marengo, στο πλαίσιο του στρατηγικού έργου της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου (Great Sea Interconnector).
TURNHOS N/W : 1105/26
MEDITERRANEAN SEA
1. SOME PART OF AREA PROMULGATED WITH NAVTEX NR. HA15-1411/26 IS WITHIN TURKISH CONTINENTAL SHELF DECLARED TO UNITED NATIONS, ON 18 MARCH 2020 WITH REF NR. A/74/757.
2. TURKISH AUTHORITIES HAS NOT ISSUED CONSENT FOR THE RESEARCH ACTIVITY REFERRED IN UNAUTHORIZED MESSAGE IN REFERENCE.
3. ALL RESEARCH ACTIVITIES IN TURKISH MARITIME JURISDICTION AREA MUST BE COORDINATED WITH RELEVANT TURKISH AUTHORITIES.
4. CANCEL THIS MESSAGE 062200Z MAR 27.
Το χρονικό και το περιεχόμενο της τουρκικής αγγελίας
Η ελληνική υδρογραφική υπηρεσία Ηρακλείου του Πολεμικού Ναυτικού εξέδωσε τη NAVTEX 1411/26, παρέχοντας κάλυψη για τις γεωφυσικές και μορφολογικές έρευνες βυθού που πρόκειται να διεξαχθούν κατά μήκος της διαδρομής του υποθαλάσσιου καλωδίου.
Η αντίδραση της Τουρκίας υπήρξε ακαριαία. Μέσω του σταθμού της Αττάλειας (TURNHOS) εξέδωσε την αγγελία 1105/26, προβάλλοντας τέσσερις βασικούς ισχυρισμούς:
- Αμφισβήτηση Κυριαρχικών Δικαιωμάτων: Ισχυρίζεται ότι τμήμα της περιοχής που δεσμεύει η ελληνική NAVTEX εμπίπτει στην «τουρκική υφαλοκρηπίδα», όπως η ίδια την έχει καταθέσει μονομερώς στον ΟΗΕ στις 18 Μαρτίου 2020 (Ref. A/74/757).
- Έλλειψη Αδειοδότησης: Υποστηρίζει ότι η ελληνική αγγελία είναι «μη εξουσιοδοτημένη» και ότι η τουρκική πλευρά δεν έχει δώσει τη συγκατάθεσή της για τη διεξαγωγή ερευνών.
- Απαίτηση Συντονισμού: Απαιτεί όπως κάθε ερευνητική δραστηριότητα στη συγκεκριμένη θαλάσσια περιοχή συντονίζεται αποκλειστικά με τις αρμόδιες τουρκικές αρχές.
- Χρονικός Ορίζοντας: Ορίζει την ακύρωση της αγγελίας της για τις 6 Μαρτίου 2027 (062200Z MAR 27), ευθυγραμμιζόμενη με τη συνολική διάρκεια των προγραμματισμένων εργασιών.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:Ανατολική Μεσόγειος: Διπλωματικές πηγές καταγγέλλουν νέα τουρκική NAVTEX
Η νομική και γεωπολιτική διάσταση
Το περιστατικό συμπυκνώνει τη σταθερή τακτική της Άγκυρας να προβάλλει τις αξιώσεις του παράνομου «τουρκολιβυκού μνημονίου» και την ανυπόστατη αλυτρωτική θεωρία της «Γαλάζιας Πατρίδας». Η Τουρκία επιχειρεί να γκριζάρει θαλάσσιες ζώνες νοτιοανατολικά της Κρήτης και της Κάσου, αγνοώντας πλήρως τα κυριαρχικά δικαιώματα των ελληνικών νησιών σε υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ, όπως αυτά κατοχυρώνονται από το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS).
Από την πλευρά της, η Αθήνα απορρίπτει κατηγορηματικά τους τουρκικούς ισχυρισμούς,υπογραμμίζοντας ότι οι NAVTEX για την ελληνική υφαλοκρηπίδα και περιοχή ευθύνης εκδίδονται νόμιμα από τις ελληνικές υδρογραφικές υπηρεσίες. Το έργο της διασύνδεσης (GSI), πέρα από τη μεγάλη ενεργειακή του σημασία για την άρση της ηλεκτρικής απομόνωσης της Κύπρου, αποτελεί πλέον και κομβικό πεδίο δοκιμής (crash test) για την εμπράγματη προάσπιση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην Ανατολική Μεσόγειο.
Επόμενα βήματα
Η παρουσία του γαλλικού ερευνητικού σκάφους Abeille Marengo προσδίδει επιπλέον ευρωπαϊκή διάσταση στο εγχείρημα. Το αμέσως επόμενο διάστημα, κατά την είσοδο του πλοίου στα πεδία των ερευνών, θα φανεί αν η τουρκική anti-NAVTEX θα παραμείνει στο επίπεδο της διπλωματικής ρητορικής και των αγγελιών ναυσιπλοΐας ή αν η Άγκυρα θα επιλέξει την τακτική της επιχειρησιακής παρεμπόδισης επί του πεδίου, κλιμακώνοντας την ένταση.