Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν πρότεινε τον Φεριντούν Σινιρλίογλου, πρώην υπουργό Εξωτερικών της Τουρκίας και νυν επικεφαλής του ΟΑΣΕ, για τη θέση του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών.
Σε θρίλερ δείχνει να εξελίσσεται η διαδικασία εκλογής νέου γενικού γραμματέα του ΟΗΕ εν μέσω ελληνικής προεδρίας στο Συμβούλιο Ασφαλείας, με την Τουρκία να έχει εργαστεί παρασκηνιακά όλο το προηγούμενο διάστημα, όπως επιβεβαιώνουν και τουρκικά ΜΜΕ, για μια υποψηφιότητα της τελευταίας στιγμής. Στόχος της Αγκυρας, που προκαλεί συναγερμό και στην Αθήνα, είναι να ρίξει στην κούρσα διαδοχής του Αντόνιο Γκουτέρες τον νυν γενικό γραμματέα του ΟΑΣΕ Φεριντούν Σινιρλίογλου.
Η Τουρκία υπέβαλε την Παρασκευή επισήμως την υποψηφιότητα του Φεριντούν Σινιρλίογλου, Γενικού Γραμματέα του Οργανισμού για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ), για τη θέση του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, σύμφωνα με πηγές του τουρκικού Υπουργείου Εξωτερικών.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:ΟΗΕ: Καταδίκη για επιθέσεις στη UNIFIL
Η κίνηση αυτή ακολούθησε το αδιέξοδο στη διαδικασία επιλογής, καθώς η τελευταία ενδεικτική ψηφοφορία στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ την Παρασκευή ολοκληρώθηκε χωρίς αποτέλεσμα. Σε επιστολή που απέστειλε την Παρασκευή προς τους προέδρους της Γενικής Συνέλευσης και του Συμβουλίου Ασφαλείας, ο μόνιμος αντιπρόσωπος της Τουρκίας στον ΟΗΕ, Αχμέτ Γιλντίζ, διαβίβασε τη συστατική επιστολή του Προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, σύμφωνα με τον Χάρτη του ΟΗΕ και σχετική απόφαση της Γενικής Συνέλευσης. Ο Ερντογάν επικαλέστηκε τη διαδρομή του Σινιρλίογλου για περισσότερα από 40 χρόνια στη διπλωματία, συμπεριλαμβανομένης της θητείας του ως Υπουργού Εξωτερικών και απεσταλμένου στον ΟΗΕ και σημείωσε ότι το 2023 διορίστηκε επικεφαλής ανεξάρτητης αξιολόγησης για το Αφγανιστάν.
«Συνυπολογίζοντας τη στρατηγική αίσθηση που έχω διαπιστώσει ο ίδιος, τη βαθιά γνώση του για το σύστημα του ΟΗΕ και την αταλάντευτη αφοσίωσή του στις αρχές του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, πιστεύω ότι ο Πρέσβης Σινιρλίογλου διαθέτει την εμπειρία και την κουλτούρα συναίνεσης που απαιτούνται για να ηγηθεί του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών», αναφέρει η πρόταση του Τούρκου Προέδρου.
Ένας υποψήφιος χρειάζεται τουλάχιστον εννέα ψήφους στο Συμβούλιο Ασφαλείας για να εξασφαλίσει την απαιτούμενη υποστήριξη, ενώ οποιοδήποτε από τα πέντε μόνιμα μέλη, οι ΗΠΑ, η Κίνα, η Γαλλία, η Ρωσία και το Ηνωμένο Βασίλειο, μπορεί να μπλοκάρει έναν υποψήφιο ασκώντας βέτο. Ο τελικός υποψήφιος πρέπει να διοριστεί από τη Γενική Συνέλευση, βήμα που θεωρείται γενικά τυπικό αφότου επιτευχθεί συμφωνία στο Συμβούλιο Ασφαλείας. Η θητεία του νυν Γενικού Γραμματέα, Αντόνιο Γκουτέρες, ολοκληρώνεται στις 31 Δεκεμβρίου.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:Πρόκληση: Άρση κυρώσεων στον τζιχαντιστή Αλ Τζολάνι αποφάσισε το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ!
Το παρασκήνιο της τουρκικής υποψηφιότητας
Το όνομα του πρώην υπουργού Εξωτερικών της Τουρκίας και διατελέσαντος μόνιμου αντιπροσώπου στον ΟΗΕ από το 2016 έως το 2023 είχε πρωτοεμφανιστεί ως πιθανή υποψηφιότητα από πλευράς Αγκυρας ήδη από τον προηγούμενο μήνα. Τις τελευταίες μέρες, ωστόσο, με ορίζοντα την έβδομη άτυπη ψηφοφορία που είχε προγραμματιστεί για χθες το βράδυ (ώρα Νέας Υόρκης) και με δεδομένο το αδιέξοδο στο οποίο μοιάζει να οδηγείται η διαδικασία εκλογής, καθώς καμία υποψηφιότητα δεν έχει καταφέρει να συγκεντρώσει την απαιτούμενη ευρεία συναίνεση και την αποδοχή από πλευράς των πέντε μόνιμων μελών (ΗΠΑ, Ρωσίας, Κίνας, Γαλλίας, Ηνωμένου Βασίλειου), από την Αγκυρα προωθήθηκε έντονα η ιδέα να ανακοινωθεί επίσημα η υποψηφιότητα Σινιρλίογλου.
Για την Ελλάδα, που έχει το Κυπριακό ως ύψιστη προτεραιότητα στο πεδίο της εξωτερικής πολιτικής, μια τέτοια εξέλιξη δεν αξιολογείται θετικά, έστω κι αν δεν κρίνεται από την Αθήνα ως ικανή μια υποψηφιότητα Σινιρλίογλου να φτάσει σε εκλογή. Η στήριξη προ διετίας από την Ελλάδα της υποψηφιότητας του 70χρονου τούρκου διπλωμάτη για τον ΟΑΣΕ, σε ψηφοδέλτιο όπου συμμετείχε και η ελληνίδα διπλωμάτης Μάνια Τελαλιάν, αποτελούσε μια εντελώς διαφορετική περίπτωση, όπως τονίζεται αρμοδίως. Στη θέση του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ η Αθήνα θέλει διακαώς έναν διάδοχο που να επιδεικνύει την ίδια αφοσίωση για την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων για το Κυπριακό με εκείνη που έχει εμπεδώσει ο Αντόνιο Γκουτέρες.
Και, υπό αυτό το πρίσμα, καμία τουρκική υποψηφιότητα δεν θα μπορούσε να εγκριθεί από την Ελλάδα, με το Κυπριακό σε αυτή την κρίσιμη καμπή. Σε συναγερμό, εντούτοις, έχει τεθεί η ελληνική αποστολή, αφενός γιατί η τουρκική σφήνα αποτελεί τα τελευταία 24ωρα κεντρικό θέμα στους διπλωματικούς κύκλους στη Νέα Υόρκη, αφετέρου επειδή οι πρόσφατες επικοινωνίες του προέδρου Ερντογάν με ηγέτες από τα πέντε μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας – η στάση των οποίων είναι καθοριστική καθώς μπορούν είτε με βέτο να ακυρώσουν μια υποψηφιότητα είτε με την αποχή τους να την αφήσουν να «περπατήσει» προς τη Γενική Συνέλευση – ενισχύουν περαιτέρω τα σενάρια για μια υποψηφιότητα Σινιρλίογλου της τελευταίας στιγμής.
Τα μόνιμα μέλη και το βέτο
Με φόντο τη διαδοχή στον ΟΗΕ, κρίσιμη – σύμφωνα και με τον τουρκικό Τύπο – θεωρείται η επικοινωνία που είχε την περασμένη Τετάρτη ο τούρκος πρόεδρος με τον γάλλο ομόλογό του Εμανουέλ Μακρόν, με τον οποίο μεταξύ άλλων, όπως κατέστη γνωστό, αξιολογήθηκε η διαδικασία επιλογής του νέου γενικού γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών.
Σύμφωνα με την Αγκυρα, ο Ερντογάν, μιλώντας στον Γάλλο πρόεδρο, τόνισε πως «ο επερχόμενος επικεφαλής του Οργανισμού πρέπει να διαθέτει όραμα και εμπειρία, ώστε να επανατοποθετήσει τον ΟΗΕ ως επίκεντρο του πολυμερούς συστήματος και να υλοποιήσει αποτελεσματικά τις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις». Τα τελευταία 24ωρα, ο Τούρκος πρόεδρος είχε δύο διαδοχικές τηλεφωνικές επικοινωνίες και με τον πρόεδρο Τραμπ, όπου, παρά το ότι δεν ανακοινώθηκε κάτι σχετικό, δεν αποκλείεται να «χώρεσε» η βολιδοσκόπηση των αμερικανικών προθέσεων απέναντι σε μια πιθανή τουρκική υποψηφιότητα στον ΟΗΕ.
Το τελευταίο τρίμηνο, ο Τούρκος πρόεδρος είχε, εξάλλου, την ευκαιρία να συνομιλήσει τηλεφωνικά ή εκ του σύνεγγυς τόσο με τον Πούτιν (8/10) όσο και με τον Σι Τζινπίνγκ κατά την πρόσφατη επίσκεψή του στην Κίνα, ενώ και ο τούρκος υπουργός Εξωτερικών είχε πρόσφατη επικοινωνία με τον ομόλογό του από το Ηνωμένο Βασίλειο κατά την πρόσφατη διπλωματική διάσκεψη στην Κωνσταντινούπολη. Σε κάθε περίπτωση, η Αγκυρα δίνει έμφαση στην ενημέρωση και των πέντε μόνιμων μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας και στις παρασκηνιακές κινήσεις για την προώθηση μιας υποψηφιότητας Σινιρλίογλου, και πρωτίστως στην προσπάθεια να αποφευχθεί ένα γαλλικό βέτο. Κατά τις ίδιες πληροφορίες, από το βράδυ της περασμένης Πέμπτης η στάση της γαλλικής μόνιμης αντιπροσωπείας στον ΟΗΕ παρακολουθείται στενά από την ελληνική πλευρά.
Επιστροφή στα λευκά ψηφοδέλτια
Ενδεικτικές του σκληρού πόκερ που εκτυλίσσεται στη Νέα Υόρκη με «άρωμα Τουρκίας» ήταν οι έντονες διεργασίες που μεσολάβησαν μπροστά στην έβδομη άτυπη ψηφοφορία, στην οποία είχε προστεθεί ήδη από την προηγούμενη εβδομάδα η νέα υποψηφιότητα της 46χρονης Λάνα Ζάκι Νουσεϊμπέ από πλευράς Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Κυρίως επειδή όλοι οι υποψήφιοι καλούνται σε αυτή τη φάση να αποφύγουν ένα βέτο από τα πέντε μόνιμα μέλη. Και μια αλλαγή μπροστά στον έβδομο γύρο φαίνεται να δίνει παράταση σε μια διαδικασία που επιτρέπει και την εμφάνιση νέων υποψηφιοτήτων.
Κατά της διατήρησης των χρωματικά διαφοροποιημένων ψηφοδελτίων που ίσχυε για τα μόνιμα μέλη από τον έκτο γύρο τάχθηκαν Γαλλία, Κίνα και Ηνωμένο Βασίλειο, την ώρα που Ρωσία και ΗΠΑ έκριναν ότι πρέπει να διατηρηθούν. Οι ανησυχίες που διατυπώθηκαν, με αποτέλεσμα τελικώς να επικρατήσει η επιστροφή στα ενιαία ψηφοδέλτια (λευκά), ήταν πως η απευθείας είσοδος της Νουσεϊμπέ στα έγχρωμα ψηφοδέλτια θα μπορούσε να της προσφέρει αθέμιτο πλεονέκτημα έναντι άλλων υποψηφιοτήτων, παλιότερων ή νέων, σε περίπτωση που δεν λάμβανε (έγχρωμο) βέτο από τα πέντε μόνιμα μέλη.
Η δυναμική που θα κατέγραφε η υποψήφια των ΗΑΕ στον έβδομο γύρο θα λειτουργούσε καταλυτικά, σύμφωνα με πληροφορίες, για την τελική απόφαση της Αγκυρας σε σχέση με την υποψηφιότητα Σινιρλίογλου, με τη στάση της Γαλλίας να αποκτά, κατά τις ίδιες πηγές, κομβική σημασία. Η Γαλλία ναι μεν, σύμφωνα με τις πάγιες θέσεις της, έχει στρατηγική σχέση με Ελλάδα και Κύπρο, αλλά τάσσεται και υπέρ της διεθνούς τάσης για ανάδειξη γυναίκας στο τιμόνι του ΟΗΕ. Ωστόσο, έχει στο παρελθόν στηρίξει τον Σινιρλίογλου στον ΟΑΣΕ και δεν αποκλείεται να αντιμετωπίσει τελικά την τουρκική υποψηφιότητα ως λύση συμβιβασμού απέναντι στον κίνδυνο αδιεξόδου και παράλυσης του ΟΗΕ – σε μια στιγμή μάλιστα που από το Παρίσι φαίνεται να επιδιώκεται και μια επαναπροσέγγιση με την Αγκυρα.