Η ενίσχυση των ακροδεξιών κομμάτων σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες συνοδεύεται από ένα ακόμη φαινόμενο: τη μεγαλύτερη απήχησή τους στις νεότερες ηλικίες και ιδιαίτερα στους νέους άνδρες.
Από τη Γαλλία και τη Γερμανία έως το Ηνωμένο Βασίλειο, αλλά και εκτός Ευρώπης, οι πολιτικές προτιμήσεις των νέων ανδρών και γυναικών φαίνεται να αποκλίνουν ολοένα περισσότερο. Αναλύσεις και έρευνες που επικαλείται το δημοσίευμα εξετάζουν τους λόγους αυτής της μετατόπισης και τον ρόλο που διαδραματίζουν τα κοινωνικά δίκτυα.
Το έμφυλο χάσμα στην ψήφο των νέων
Σύμφωνα με στοιχεία που αναλύουν οι Financial Times, στη Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο και τις ΗΠΑ, αλλά και στη Νότια Κορέα, το χάσμα στις πολιτικές προτιμήσεις νέων ανδρών και γυναικών διευρύνεται από το 2010 και μετά.
Ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της Metron Analysis, Στράτος Φαναράς, υποστηρίζει ότι οι νέοι άνδρες εμφανίζουν μεγαλύτερη τάση προς την Ακροδεξιά, ενώ οι νέες γυναίκες στρέφονται περισσότερο προς την Αριστερά.
Όπως εξηγεί, οι διαφορετικές προτεραιότητες γύρω από την κοινωνική προστασία, την εργασία και τη μετανάστευση συμβάλλουν στη διαμόρφωση αυτής της διαφοροποίησης.
Ο επίκουρος καθηγητής Δημόσιας Πολιτικής του King’s College London, Γιώργος Σαμαράς, δίνει επίσης έμφαση στην έμφυλη διάσταση της πολιτικής συμπεριφοράς των νέων και μιλά για έναν αυξανόμενο πολιτικό διχασμό ανάμεσα σε άνδρες και γυναίκες.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:Πως αντιδρά η Ακροδεξιά της Ευρώπης στον πόλεμο Ισραήλ-Χαμάς;
Φόβος, ανασφάλεια και αντισυστημική ψήφος
Ένας από τους παράγοντες που εξετάζονται είναι η αίσθηση ανασφάλειας που επικρατεί σε τμήματα της κοινωνίας.
Ο Γιώργος Σαμαράς υποστηρίζει ότι η «κυριαρχία του φόβου» αποδυναμώνει την Αριστερά και δημιουργεί ευνοϊκότερο περιβάλλον για αντισυστημικές δυνάμεις.
Από την πλευρά του, ο Στράτος Φαναράς συνδέει την απομάκρυνση των νέων από τα παραδοσιακά κόμματα με προβλήματα όπως η στέγαση, η αγορά εργασίας, η κοινωνική προστασία και οι έμφυλες ανισότητες.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στο μορφωτικό επίπεδο και στην επισφάλεια της εργασίας, καθώς ένα μέρος των νέων αντιμετωπίζει χαμηλά αμειβόμενες και ασταθείς θέσεις εργασίας.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:Πώς η λιτότητα ενίσχυσε την ακροδεξιά στην Ευρώπη
Η εικόνα στην Ελλάδα
Το δημοσίευμα εξετάζει και το ενδεχόμενο περαιτέρω ενίσχυσης της Ακροδεξιάς στην Ελλάδα.
Ο Στράτος Φαναράς εκτιμά ότι η αντισυστημική διάθεση υπάρχει και στη νεολαία, ενώ ο Γιώργος Σαμαράς υποστηρίζει ότι οι σημερινές συνθήκες είναι ιδιαίτερα ευνοϊκές για την ευρύτερη Ακροδεξιά.
Οι συγκεκριμένες εκτιμήσεις αποτελούν θέσεις των δύο ερευνητών που παρατίθενται στο δημοσίευμα και όχι πρόβλεψη για την εκλογική πορεία συγκεκριμένων κομμάτων.
Η «ανδρόσφαιρα» και ο ρόλος των influencers
Ιδιαίτερη θέση στην ανάλυση καταλαμβάνει η λεγόμενη «ανδρόσφαιρα» (manosphere) στα social media. Πρόκειται για διαδικτυακές κοινότητες που συνδέονται, μεταξύ άλλων, με υπερσυντηρητικές, μισογυνιστικές και ρατσιστικές αντιλήψεις.
Το δημοσίευμα αναφέρεται στον Βρετανό influencer Άντριου Τέιτ και στη δραστηριότητα αντίστοιχων προσώπων στα ελληνικά μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Στην περίπτωση της Ελλάδας, αναφέρεται χαρακτηριστικά η διαδικτυακή παρουσία του Ηλία Κασιδιάρη, ο οποίος μετά την αποφυλάκισή του συνέχισε να χρησιμοποιεί πλατφόρμες όπως το Χ και το YouTube για την προβολή των πολιτικών του θέσεων.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:Γερμανία: Άνοδος της ακροδεξιάς AfD στο 25% – Η νέα δημοσκόπηση
Τα social media ως εργαλείο πολιτικής προσέγγισης
Η αξιοποίηση των κοινωνικών δικτύων από ακροδεξιά κόμματα και οργανώσεις αποτελεί διεθνές φαινόμενο.
Έρευνα του φινλανδικού think tank Sitra, την οποία επικαλείται το δημοσίευμα, αναφέρει ότι στη Γαλλία, τη Ρουμανία και τη Φινλανδία οι χρήστες TikTok, Instagram και X ηλικίας 18-24 ετών εκτίθενται κατά 58% περισσότερο σε περιεχόμενο δεξιών πολιτικών σε σχέση με περιεχόμενο αριστερών πολιτικών.
Το στοιχείο αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη ότι οι πλατφόρμες προωθούν συγκεκριμένα πολιτικά μηνύματα. Όπως σημειώνεται στην ανάλυση, μπορεί επίσης να αντανακλά το γεγονός ότι πολιτικοί της Ακροδεξιάς παράγουν περισσότερο ή πιο αποτελεσματικό περιεχόμενο για τα συγκεκριμένα μέσα.
Το παράδειγμα της Γερμανίας
Το AfD παρουσιάζεται στο δημοσίευμα ως ένα από τα κόμματα που έχουν επενδύσει ιδιαίτερα στη χρήση του TikTok.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Ούλριχ Ζίγκμουντ, επικεφαλής του κόμματος στη Σαξονία-Άνχαλτ, ο οποίος έχει συγκεντρώσει εκατοντάδες χιλιάδες ακολούθους στην πλατφόρμα.
Η δυναμική των social media αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την πολιτική επικοινωνία, καθώς σημαντικό μέρος των χρηστών του TikTok ανήκει στις νεότερες ηλικιακές ομάδες.
Μια νέα πολιτική πραγματικότητα
Η ενίσχυση της Ακροδεξιάς στους νέους δεν αποδίδεται σε έναν μόνο παράγοντα.
Το δημοσίευμα συνδέει το φαινόμενο με την οικονομική και κοινωνική ανασφάλεια, την κρίση εμπιστοσύνης προς τα παραδοσιακά κόμματα, τον έμφυλο πολιτικό διχασμό και τη δυναμική των social media.
Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί ένα διαφορετικό πολιτικό περιβάλλον, στο οποίο η σχέση των νεότερων ψηφοφόρων με τα παραδοσιακά κόμματα και τις αντισυστημικές δυνάμεις μεταβάλλεται σημαντικά.