Μια ασυνήθιστη πρωτοβουλία βρίσκεται σε εξέλιξη στη Ρωσία, καθώς λείψανα του Αγίου Δημητρίου Ντονσκόι, του μεσαιωνικού πρίγκιπα που συνδέεται με τη ρωσική στρατιωτική ιστορία, μεταφέρονται σε στρατιωτικές μονάδες και στην πρώτη γραμμή του πολέμου στην Ουκρανία.
Καθώς οι Ρώσοι στρατιώτες στην ανατολική Ουκρανία ετοιμάζονται να περάσουν ακόμη έναν χειμώνα στο μέτωπο, ένα λείψανο ενός πρίγκιπα που πολέμησε για τη Μόσχα πριν από περισσότερα από 600 χρόνια μεταφέρεται στις ρωσικές στρατιωτικές βάσεις.
Σύμφωνα με το CNN, ένα τμήμα των λειψάνων του Ντμίτρι Ντονσκόι, του πρίγκιπα που τιμάται στη Ρωσία για τη νίκη του στη μάχη του Κουλίκοβο το 1380, στάλθηκε στις αρχές Σεπτεμβρίου στην πρώτη γραμμή και πλέον μεταφέρεται σε στρατιωτικές βάσεις σε περιοχές της κατεχόμενης Ουκρανίας.
«Ώμο με ώμο» με τους Ρώσους στρατιώτες
Το στρατιωτικό τμήμα του Πατριαρχείου Μόσχας ανέφερε ότι ο «άγιος διοικητής» θα βρίσκεται αόρατα «ώμο με ώμο» με τους Ρώσους στρατιώτες. Πρόκειται για τμήμα του δεξιού χεριού του Ντονσκόι, του ίδιου χεριού με το οποίο, σύμφωνα με την Εκκλησία, κρατούσε το ξίφος του στη μάχη του Κουλίκοβο.
Η αποστολή ενός θρησκευτικού λειψάνου στο μέτωπο μπορεί να φαίνεται ασυνήθιστη, ωστόσο το CNN σημειώνει ότι η Μόσχα έχει αξιοποιήσει από την έναρξη της πλήρους εισβολής στην Ουκρανία το 2022 θρησκευτικούς συμβολισμούς, παρουσιάζοντας τον πόλεμο ως έναν αγώνα με «δίκαιο» και θεϊκά εγκεκριμένο σκοπό.
(Russian Defense Ministry Press Service via AP)
Ένας «μύθος κινητοποίησης»
Η πρακτική μεταφοράς ιερών λειψάνων σε στρατεύματα αποτελεί παράδοση στην Ορθόδοξη Χριστιανοσύνη. Ωστόσο, ειδικοί που μίλησαν στο CNN υποστηρίζουν ότι τα λείψανα του Ντονσκόι μεταφέρουν και ένα σύγχρονο πολιτικό μήνυμα.Ο θρησκευτικός μελετητής Σεργκέι Τσάπνιν δήλωσε ότι ο Ντονσκόι «δεν ήταν ο ίδιος επιτιθέμενος, αλλά υπερασπιστής της πατρίδας». Όπως ανέφερε, από την πλευρά της ρωσικής κυβέρνησης είναι σημαντικό να παρουσιάζεται η Ρωσία όχι ως επιτιθέμενη, αλλά ως δύναμη που υπερασπίζεται την επικράτειά της.Ο ίδιος χαρακτήρισε την επίκληση του Ντονσκόι έναν «μύθο κινητοποίησης», σημειώνοντας ότι τέτοιοι μύθοι, οι οποίοι συνδέουν διαφορετικές εποχές, μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά τη μαζική συνείδηση.
Τα λείψανα άλλων πολεμιστών αγίων
Ο Ντονσκόι δεν είναι ο πρώτος Ρώσος πολεμιστής-άγιος που συνδέεται με τον πόλεμο στην Ουκρανία. Νωρίτερα φέτος, λείψανα του πρίγκιπα Αλεξάντερ Νιέφσκι, μιας ακόμη ιστορικής μορφής που έχει συνδεθεί με τη ρωσική στρατιωτική παράδοση, μεταφέρθηκαν επίσης σε στρατεύματα.
Τα λείψανα του Ντονσκόι είχαν εντοπιστεί τον Αύγουστο, κατά τη διάρκεια εργασιών αποκατάστασης στον καθεδρικό ναό του Αρχαγγέλου στο Κρεμλίνο. Ο Βλαντίμιρ Πούτιν χαρακτήρισε την ανακάλυψη «απολύτως μοναδική» και «θαυμάσια», ενώ ο Πατριάρχης Κύριλλος έκανε λόγο για «ένα ιδιαίτερο σημάδι της θείας πρόνοιας».
Η πίστη στο μέτωπο
Παρά τις επικρίσεις, αρκετοί Ρώσοι στρατιώτες που μίλησαν στο CNN περιέγραψαν τη θρησκεία ως σημαντική μορφή ψυχολογικής και ηθικής στήριξης.
Ένας πρώην Ρώσος στρατιωτικός που είχε πολεμήσει στην Ουκρανία δήλωσε ότι «δεν μιλάμε όλοι στον Θεό όταν όλα πάνε καλά, αλλά όλοι μιλούν στον Θεό όταν τα πράγματα είναι δύσκολα».
Ένας ακόμη Ρώσος στρατιώτης που υπηρετεί στην περιοχή της Ζαπορίζια περιέγραψε τη δυνατότητα να μιλήσει με έναν ιερέα, να προσευχηθεί ή να αγγίξει ένα ιερό αντικείμενο ως «σοβαρή ηθική στήριξη».
Ωστόσο, δεν βλέπουν όλοι οι στρατιώτες τα λείψανα με τον ίδιο τρόπο. Ένας στρατιώτης στην περιοχή του Ντονμπάς χαρακτήρισε την αποστολή τους «μια πολύ ασυνήθιστη λύση στα προβλήματά μας στον 21ο αιώνα», προσθέτοντας ότι κατά την άποψή του είναι περισσότερο χρήσιμα «στις μητέρες των παιδιών που σκοτώθηκαν σε αυτή τη στρατιωτική επιχείρηση».
Η στενή σχέση Κρεμλίνου – Εκκλησίας
Σύμφωνα με το CNN, η σχέση του Κρεμλίνου με τη Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία έχει γίνει στενότερη από ποτέ. Ο θρησκευτικός μελετητής Σεργκέι Τσάπνιν υποστήριξε ότι η Εκκλησία και το κράτος έχουν φτάσει σε σημείο να είναι σχεδόν δυσδιάκριτα μεταξύ τους.
Την ίδια ώρα, η Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία έχει υποστηρίξει δημόσια το αφήγημα της Μόσχας για τον πόλεμο. Το 2022, λίγες ημέρες μετά την ανακοίνωση της μερικής επιστράτευσης, ο Πατριάρχης Κύριλλος είχε δηλώσει ότι ένας στρατιώτης που πεθαίνει κατά την εκτέλεση του στρατιωτικού του καθήκοντος κάνει μια θυσία που «ξεπλένει όλες τις αμαρτίες».