Τι ακριβώς μετέφερε ο διευθυντής της CIA Τζον Ράτκλιφ στη Μόσχα παραμένει επισήμως απόρρητο, όμως οι πληροφορίες από αμερικανικές πηγές φωτίζουν σταδιακά το παρασκήνιο.
Σε μια προσπάθεια να αναζωογονηθούν οι διαπραγματεύσεις για την Ουκρανία που έχουν βαλτώσει, η αμερικανική πλευρά ανέλαβε μια υψηλού επιπέδου παρασκηνικαή, διπλωματική πρωτοβουλία στη ρωσική πρωτεύουσα, Μόσχα.
Ο διευθυντής της CIA, Τζον Ράτκλιφ, πραγματοποίησε αυτή την εβδομάδα μια άκρως απόρρητη επίσκεψη εκεί, προκειμένου να παρουσιάσει μια ιδιαίτερα ζοφερή εικόνα για την πορεία του πολέμου και να παροτρύνει το Κρεμλίνο να προχωρήσει σε συμφωνία, πριν επιδεινωθεί περαιτέρω η στρατιωτική και οικονομική του θέση, αναφέρουν οι New York Times.
Σύμφωνα με ενενεργεία και πρώην Αμερικανούς αξιωματούχους, ο Ράτκλιφ μετέφερε το μήνυμα αυτό στον Αλεξάντρ Μπόρτνικοφ, επικεφαλής της ρωσικής υπηρεσίας πληροφοριών FSB, χωρίς ωστόσο να διατυπώσει απειλές για πιθανές συνέπειες σε περίπτωση που ο Βλαντίμιρ Πούτιν αγνοήσει την εκτίμηση της CIA και επιλέξει να συνεχίσει τις μάχες.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:Στη Μόσχα ο διευθυντής της CIA Τζον Ράτκλιφ – Αυτός επέβαινε στο αμερικανικό C-17
Ακόμα ένας στόχος της αμερικανικής αποστολής στη Μόσχα, σύμφωνα με το CNN, ήταν να μεταφέρει μια αυστηρή προειδοποίηση προς το Κρεμλίνο να μην επιχειρήσει στρατιωτική κλιμάκωση ή επίθεση σε εδάφη κρατών-μελών του ΝΑΤΟ, αλλά και να ασκηθεί πίεση στη Ρωσία προκειμένου να διακόψει την οικονομική και στρατιωτική της υποστήριξη προς το Ιράν.
Οι αμφιβολίες και τα παράλληλα κανάλια
Οι αναλυτές της CIA αμφισβητούν εδώ και καιρό αν οι σύμβουλοι του Πούτιν του παρέχουν ειλικρινείς εκτιμήσεις για την τροχιά και το κόστος του πολέμου.
Η CIA διατηρεί σταθερά κανάλια επικοινωνίας με την FSB και την υπηρεσία εξωτερικής κατασκοπείας της Ρωσίας (SVR).
Αξιωματούχοι ανέφεραν ότι ο δίαυλος πληροφοριών του Ράτκλιφ με τον Μπόρτνικοφ λειτουργεί παράλληλα με τα ξεχωριστά κανάλια που έχουν δημιουργήσει ο απεσταλμένος του προέδρου Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, και ο γαμπρός του προέδρου, Τζάρεντ Κούσνερ, με άλλους ανώτερους συμβούλους του Πούτιν.
Ορισμένοι αξιωματούχοι εξέφρασαν την ελπίδα ότι ο Πούτιν, ο οποίος έχει υπάρξει και ο ίδιος αξιωματικός των πληροφοριών της KGB, θα θεωρούσε ένα μήνυμα από τον διευθυντή της CIA πιο επείγον και αξιόπιστο από τις επικοινωνίες μέσω των συνηθισμένων διπλωματικών οδών.
Αλλαγή των δεδομένων στο μέτωπο
Για μεγάλο μέρος του περασμένου έτους, ο Τραμπ και ορισμένοι από τους κορυφαίους συμβούλους του φαινόταν να πιστεύουν ότι μια ρωσική νίκη στο πεδίο της μάχης επί της Ουκρανίας ήταν αναπόφευκτη, λόγω του μεγαλύτερου πληθυσμού της Ρωσίας και του πυρηνικού της οπλοστασίου.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:ΗΠΑ: Νέες σκληρές κυρώσεις κατά της Ρωσίας
Ωστόσο, οι Ρώσοι έχουν υποστεί τεράστιες απώλειες και τα κέρδη τους στο πεδίο έχουν υποχωρήσει σημαντικά.
Δεν είναι σαφές εάν το μήνυμα του Ράτκλιφ προανήγγειλε κάποια αλλαγή στην πολιτική των ΗΠΑ προς τη Ρωσία ή την Ουκρανία.
Η επίσκεψη του διευθυντή της CIA ήταν η πιο πρόσφατη προσπάθεια της κυβέρνησης Τραμπ να δώσει νέα πνοή στις στάσιμες διαπραγματεύσεις. Έχει γίνει πλέον σαφές ότι η Ουκρανία δεν πρόκειται να εγκαταλείψει τον αγώνα της, ακόμη και με μειωμένη τη στρατιωτική υποστήριξη των ΗΠΑ.
Δεδομένης της ζοφερής στρατιωτικής και οικονομικής πραγματικότητας που παρουσίασε για τη Ρωσία, ο Ράτκλιφ είπε στον Μπόρτνικοφ ότι θεωρεί πως έχει έρθει η ώρα για τη Μόσχα να εμπλακεί σε σοβαρές διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου.
Η στάση του Ράτκλιφ
Από την επιστροφή του Τραμπ στο αξίωμα, οι ΗΠΑ έχουν περιορίσει τη στρατιωτική τους υποστήριξη προς τους Ουκρανούς, αναγκάζοντάς τους να βασίζονται περισσότερο στους Ευρωπαίους εταίρους.
Παρ’ όλα αυτά, η CIA έχει διατηρήσει τις στενές εταιρικές σχέσεις πληροφοριών με τους Ουκρανούς, οι οποίες ξεκίνησαν πριν από περισσότερο από μία δεκαετία.
Το ιδιωτικό μήνυμα που μετέφερε ο Ράτκλιφ στον Μπόρτνικοφ για την Ουκρανία αντηχούσε ορισμένες από τις δημόσιες δηλώσεις του.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:Πούτιν: «Η Ουκρανία άνοιξε το Κουτί της Πανδώρας» – Προειδοποίηση για σκληρά αντίποινα
Τον περασμένο μήνα, ο Ράτκλιφ μίλησε επικριτικά για τις απώλειες των ρωσικών στρατευμάτων κατά τη διάρκεια του πολέμου και την αδυναμία της Μόσχας να προελάσει στο πεδίο της μάχης. Σημείωσε ότι «το προσδόκιμο ζωής ενός Ρώσου στρατιώτη στην πρώτη γραμμή ήταν λιγότερο από 35 λεπτά».
Πρόσθεσε επίσης ότι η Ρωσία είχε κερδίσει μόνο περίπου το 1% της συνολικής επικράτειας της Ουκρανίας στους 18 μήνες αφότου ανέλαβε διευθυντής της CIA, μια εξέλιξη την οποία απέδωσε στην «κυριαρχία» της Ουκρανίας στην τεχνολογία των drones.
Πριν συναντηθεί με τον Μπόρτνικοφ στη Μόσχα, ο Ράτκλιφ μίλησε με τους Ουκρανούς ομολόγους του, διαβεβαιώνοντάς τους ότι θα διερευνούσε τις ρωσικές θέσεις και δεν θα έκανε υποχωρήσεις εκ μέρους των Ουκρανών.
Το ευρωπαϊκό παράθυρο ευκαιρίας και ο ρόλος της CIA
Ευρωπαίοι διπλωμάτες πιστεύουν ότι ενδέχεται να υπάρχει ένα παράθυρο ευκαιρίας για την εξασφάλιση μιας συμφωνίας ειρήνης μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας τους ερχόμενους μήνες, κατά τη διάρκεια του χειμώνα, δεδομένης της ευρέως καθηλωμένης ρωσικής επίθεσης στο Ντονμπάς και λόγω της ικανότητας της Ουκρανίας να συνεχίσει να προκαλεί βαριά πλήγματα στη Ρωσία μέσω του πολέμου με drones.
Ορισμένοι από αυτούς τους Ευρωπαίους αξιωματούχους πιέζουν την κυβέρνηση Τραμπ να προσθέσει έναν αξιωματούχο εθνικής ασφάλειας στην ομάδα των αξιωματούχων που πιέζουν τους Ρώσους για ειρηνευτική συμφωνία — κάποιον που θα μπορούσε να μεταφέρει το είδος του σκληρού μηνύματος που παρέδωσε ο Ράτκλιφ αυτή την εβδομάδα.
Οι Ουκρανοί θεωρούν εδώ και καιρό ότι ο Γουίτκοφ και ο Κούσνερ βρίσκονται πολύ κοντά στους Ρώσους. Αντίθετα, βλέπουν τον Ράτκλιφ, έναν διαχρονικά σκληροπυρηνικό απέναντι στη Ρωσία, ως έναν ενδεχομένως πιο ουδέτερο διαμεσολαβητή.
Οι φόβοι για το ΝΑΤΟ
Αμερικανοί και Ευρωπαίοι αξιωματούχοι ανησυχούν όλο και περισσότερο ότι ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν, ενδέχεται να δοκιμάσει τα αντανακλαστικά του ΝΑΤΟ με μια περιορισμένη εισβολή, ενδεχομένως σε κάποιον από τους γείτονες της Μόσχας, καθώς ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζεται χωρίς να διαφαίνεται λύση.
Οι εκτιμήσεις των μυστικών υπηρεσιών περιγράφουν διάφορα πιθανά σενάρια ρωσικής κλιμάκωσης, τα οποία κυμαίνονται από μια κυβερνοεπίθεση έως μια εισβολή μικρής κλίμακας.
Στόχος μιας τέτοιας ενέργειας θα ήταν η αμφισβήτηση της ενότητας του ΝΑΤΟ και της δέσμευσής του στο Άρθρο 5 -το οποίο ορίζει ότι μια επίθεση σε ένα μέλος αποτελεί επίθεση εναντίον όλων- χωρίς απαραίτητα να ξεπεραστεί το όριο που απαιτεί τη συνολική στρατιωτική απάντηση της Συμμαχίας, σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το CNN.
Το πώς και το πότε ενδέχεται να το πράξει αυτό ο Πούτιν παραμένει ανοιχτό ερώτημα. Ωστόσο, πηγές ανέφεραν ότι είναι πιο πιθανό να προχωρήσει σε κάποια μορφή κλιμάκωσης στοχεύοντας τις χώρες της Βαλτικής -Εσθονία, Λετονία και Λιθουανία- ή την Πολωνία.
Ο Τραμπ διατηρεί μια αμφιλεγόμενη σχέση με το ΝΑΤΟ και έχει επιτεθεί φραστικά στα μέλη της Συμμαχίας επειδή δεν υποστηρίζουν επαρκώς τον πόλεμό του κατά του Ιράν. Μάλιστα, δεν έχει αποκλείσει ποτέ εντελώς το ενδεχόμενο να προσπαθήσει να αποσύρει τις ΗΠΑ από το μπλοκ.
Ωστόσο, η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Τουρκία τον περασμένο μήνα έληξε σε θετικό κλίμα, ενώ ο ίδιος διατηρεί φιλικούς δεσμούς με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε.
Η υποβάθμιση από τον Ντόναλντ Τραμπ
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, υποβάθμισε την Πέμπτη τις προοπτικές επίθεσης της Ρωσίας σε έδαφος του ΝΑΤΟ και αρνήθηκε να επιβεβαιώσει εάν ο Ράτκλιφ απηύθυνε τέτοια προειδοποίηση στον Πούτιν.
Ο Τραμπ δήλωσε ότι οι συνομιλίες που είχε ο ίδιος με τον Ρώσο ηγέτη τον διαβεβαίωσαν πως ένα τέτοιο σχέδιο δεν βρίσκεται στα σκαριά. «Είχα καλές συνομιλίες μαζί του. Δεν πρόκειται να επιτεθεί σε έδαφος του ΝΑΤΟ», δήλωσε ο Τραμπ στο CNN από το Οβάλ Γραφείο.
«Δεν θέλω να το σχολιάσω αυτό, αλλά δεν πρόκειται να επιτεθούν», δήλωσε αργότερα όταν ρωτήθηκε σχετικά με την προειδοποίηση του Ράτκλιφ προς τον Πούτιν.
Νωρίτερα μέσα στην εβδομάδα, ο Τραμπ είχε αρνηθεί ότι αυτός ήταν ο σκοπός του ταξιδιού του Ράτκλιφ.
«Βρίσκεται εκεί, ξέρετε, σχεδόν στο πλαίσιο ρουτίνας», ανέφερε ο Αμερικανός Πρόεδρος σε ραδιοφωνική συνέντευξη την Τετάρτη. «Μισώ να απογοητεύω τον κόσμο. Θα θέλαμε να δούμε τον πόλεμο με την Ουκρανία να τελειώνει».
Ο Ράτκλιφ ως διακριτικός απεσταλμένος του Τραμπ
Ο Τραμπ έχει χρησιμοποιήσει επανειλημμένα τον Ράτκλιφ ως διακριτικό αγγελιοφόρο, επισημαίνουν οι New York Times.
Τον Ιανουάριο, έγινε ο πρώτος αξιωματούχος υπουργικού επιπέδου που επισκέφθηκε τη Βενεζουέλα, αφού οι αμερικανικές δυνάμεις ειδικών επιχειρήσεων συνελαβαν τον πρόεδρο Νικολάς Μαδούρο.
Τον Μάιο ταξίδεψε στην Κούβα, δίνοντας στους ηγέτες της μια ζοφερή εκτίμηση για την κατάσταση της κουβανικής οικονομίας εν όψει του αμερικανικού πετρελαϊκού αποκλεισμού, καλώντας τη χώρα να προχωρήσει σε μια σειρά από σαρωτικές πολιτικές και οικονομικές αλλαγές πριν χειροτερέψει η κατάσταση.
Το ιστορικό των επαφών
Οι άμεσες επαφές μεταξύ των αρχηγών των αμερικανικών και ρωσικών μυστικών υπηρεσιών ήταν σποραδικές τα τελευταία χρόνια.
Ο Γουίλιαμ Μπερνς, διευθυντής της CIA υπό την κυβέρνηση Μπάιντεν, τον Νοέμβριο του 2021 συναντήθηκε πρόσωπο με πρόσωπο στη Μόσχα με τον Μπόρτνικοφ και άλλους κορυφαίους Ρώσους αξιωματούχους, για να προειδοποιήσει τον Πούτιν να μην εξαπολύσει εισβολή πλήρους κλίμακας στην Ουκρανία.
Η Ρωσία εισέβαλε τρεις μήνες αργότερα.
Τον Νοέμβριο του 2022, η Τουρκία φιλοξένησε στην Άγκυρα συνάντηση μεταξύ του Μπερνς και του Σεργκέι Ναρίσκιν, επικεφαλής της ρωσικής υπηρεσίας εξωτερικής κατασκοπείας.
Οι αμερικανικές υπηρεσίες είχαν υποκλέψει ρωσικές επικοινωνίες σχετικά με πιθανή χρήση πυρηνικού μηχανισμού από τους Ρώσους για την επιβράδυνση της ουκρανικής αντεπίθεσης, και ο Μπερνς προειδοποίησε τον Ναρίσκιν για σοβαρές συνέπειες.
Οι Τούρκοι οικοδεσπότες ήθελαν η συνάντηση αυτή να αποτελέσει την αρχή ενός διαρκούς διαύλου άμεσης επικοινωνίας μεταξύ Ουάσινγκτον και Μόσχας για τη μείωση των εντάσεων.
Ωστόσο, η CIA εξοργίστηκε όταν η ρωσική πλευρά δημοσιοποίησε τη συνάντηση. Ο Μπερνς και ο Ναρίσκιν δεν είχαν δεύτερη δια ζώσης συνάντηση, αν και συνέχισαν να επικοινωνούν περιστασιακά τηλεφωνικά.
Αφότου ο Τραμπ ανέλαβε τα καθήκοντά του πέρυσι, ο Ράτκλιφ και ο Μπόρτνικοφ κανόνισαν τις λεπτομέρειες μιας ανταλλαγής κρατουμένων, αλλά η δια ζώσης συνάντηση αυτής της εβδομάδας στη Μόσχα ήταν η πρώτη τους.