Οι εξελίξεις γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και οι παρασκηνιακές διαπραγματεύσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης έχουν επανέλθει στο επίκεντρο της διεθνούς πολιτικής σκηνής.
Την Κυριακή, 14 Ιουνίου, ο Ντόναλντ Τραμπ κλείνει τα 80 του χρόνια. Για έναν ηγέτη που λατρεύει τους υψηλούς συμβολισμούς και τις θεαματικές τηλεοπτικές νίκες, δεν θα μπορούσε να υπάρξει ιδανικότερο «δώρο γενεθλίων» από τον τερματισμό ενός πολέμου που ο ίδιος ξεκίνησε.
Με μια ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης το Σάββατο, ο Αμερικανός Πρόεδρος, έσπευσε να προαναγγείλει ότι ανήμερα των γενεθλίων του, θα υπογραφεί η ενδιάμεση συμφωνία για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, διακηρύσσοντας ότι η δίοδος θα είναι αμέσως «ΑΝΟΙΧΤΗ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ».
- Διαβάστε επίσης:Τραμπ: «Θα χτυπήσουμε το Ιράν ξανά σκληρά σήμερα»
Ωστόσο, η γεωπολιτική πραγματικότητα στη Μέση Ανατολή σπάνια υπακούει στα εορταστικά χρονοδιαγράμματα του Λευκού Οίκου. Λίγες ώρες μετά τον θρίαμβο του Τραμπ, η Τεχεράνη έσπευσε να τον διαψεύσει, ξεκαθαρίζοντας ότι η Κυριακή, δεν θα είναι η ημέρα των υπογραφών, καθώς οι δύο πλευρές παραμένουν εγκλωβισμένες σε μια σκληρή παρτίδα σκακιού για τις λεπτομέρειες της συμφωνίας
Το πολιτικό στοίχημα της 14ης Ιουνίου
Η βιασύνη του Τραμπ να κλείσει τη συμφωνία ακριβώς την ημέρα των γενεθλίων του δεν είναι τυχαία. Η σύγκρουση, η οποία ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου, με τον κοινό βομβαρδισμό Ιράν και Λιβάνου από ΗΠΑ και Ισραήλ, διανύει ήδη τον τέταρτο μήνα της. Με χιλιάδες νεκρούς στην περιοχή και την αμερικανική κοινή γνώμη να στρέφεται μαζικά κατά του πολέμου, ο 80χρονος Πρόεδρος, πιέζεται ασφυκτικά.
Η υπογραφή μιας συμφωνίας την Κυριακή θα του επέτρεπε να παρουσιάσει τον εαυτό του ως τον απόλυτο «Dealmaker» (διαπραγματευτή) που απέτρεψε έναν παγκόσμιο οικονομικό «Αρμαγεδδώνα», κατευνάζοντας ταυτόχρονα τους σκληροπυρηνικούς του κόμματός του.
Το Πακιστάν, εκτελώντας χρέη μεσολαβητή, επιβεβαίωσε ότι προετοιμάζει το έδαφος για μια «ηλεκτρονική υπογραφή» του προσυμφώνου, η οποία θα ανοίξει τον δρόμο για τεχνικές συνομιλίες 60 ημερών με επίκεντρο το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Παρά την αρχική αισιοδοξία του Ιρανού Υπουργού Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, το κρατικό δίκτυο IRIB μετέδωσε ότι εκπρόσωπος της κυβέρνησης απέκλεισε κατηγορηματικά την υπογραφή την Κυριακή.
Ο λόγος; Οποιοδήποτε κείμενο πρέπει πρώτα να λάβει την τελική έγκριση του Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, ο οποίος δέχεται εισηγήσεις από Ιρανούς σκληροπυρηνικούς που επιθυμούν να «τορπιλίσουν» τη διαδικασία. Την ίδια ώρα, ο Αραγτσί έστειλε ξεκάθαρο μήνυμα ότι το καθεστώς στον Ορμούζ αλλάζει: «Η κυριαρχία μας στα στενά θα διατηρηθεί. Το καθεστώς θα διαφέρει από το παρελθόν, όταν η Τεχεράνη παρείχε υπηρεσίες διαχείρισης δωρεάν».
Η στρατηγική «Βήμα προς Βήμα» και οι κίνδυνοι
Το προσχέδιο της συμφωνίας προβλέπει μια αυστηρή αλληλουχία: το Ιράν ανοίγει τα στενά και, κάθε φορά που συμμορφώνεται με τις αμερικανικές απαιτήσεις (όπως η απομάκρυνση του πυρηνικού υλικού), οι ΗΠΑ θα χαλαρώνουν τις κυρώσεις, επιτρέποντας την επανένταξή του στην παγκόσμια οικονομία.Αυτή η προσέγγιση, ωστόσο, κρύβει παγίδες. Αναλυτές προειδοποιούν ότι η συμφωνία αφήνει πολλά θολά σημεία και δημιουργεί μια «εύθραυστη κατάπαυση του πυρός μόνο κατ’ όνομα», έτοιμη να καταρρεύσει στην πρώτη δοκιμασία.Επιπλέον, η πρακτική εφαρμογή του ανοίγματος της διόδου —από την οποία περνούσαν 140 πλοία την ημέρα προ πολέμου— αποτελεί εφιάλτη για τους ναυτικούς. Οι ΗΠΑ θεωρούν σχεδόν βέαιο ότι το Ιράν έχει ναρκοθετήσει τα στενά.
Ήδη, η Ουάσιγκτον σχεδιάζει τη συγκρότηση ενός γαλλo-βρετανικού συνασπισμού για την αποναρκοθέτηση της περιοχής, μια διαδικασία που θα διαρκέσει τουλάχιστον έναν μήνα, την ώρα που οι επιθέσεις στην περιοχή συνεχίζονται, με τελευταίο θύμα ένα πλοίο που επλήγη από άγνωστο βλήμα στα ανοικτά του Ομάν το Σάββατο.
Αστάθμητος παράγοντας: Μπενιαμίν Νετανιάχου
Πέρα από τους σκεπτικιστές Ρεπουμπλικάνους στην Ουάσιγκτον, το μεγαλύτερο εμπόδιο στα σχέδια του Τραμπ ακούει στο όνομα Μπενιαμίν Νετανιάχου. Ο Ισραηλινός Πρωθυπουργός, ο οποίος δεν συμμετέχει στις διαπραγματεύσεις, έχει ξεκαθαρίσει ότι θα προτιμούσε τη συνέχιση των στρατιωτικών πληγμάτων για την πλήρη εξάρθρωση των υποδομών της Τεχεράνης.Το Ισραήλ θέτει ως κόκκινη γραμμή την ολική απομάκρυνση του υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου από το ιρανικό έδαφος, με το Ιράν να κατηγορεί ευθέως το Τελ Αβίβ ότι προσπαθεί να σαμποτάρει τη διπλωματική διέξοδο.
Η αντίδραση των αγορών
Ακόμα και έτσι, η προοπτική και μόνο μιας διπλωματικής εκτόνωσης έδωσε «ανάσα» στις διεθνείς αγορές. Οι τιμές του πετρελαίου τύπου Brent σημείωσαν βουτιά 5,1% την Παρασκευή, υποχωρώντας στα χαμηλότερα επίπεδα από την έναρξη του πολέμου, ενώ το ευρωπαϊκό φυσικό αέριο κατέγραψε πτώση 8,4%, μετά την απόφαση του Τραμπ να ακυρώσει τα προγραμματισμένα νέα πλήγματα κατά του Ιράν.Τα 80ά γενέθλια του Ντόναλντ Τραμπ θα τον βρουν στο επίκεντρο μιας διπλωματικής θύελλας. Αν η συμφωνία υπογραφεί, θα πρόκειται για μια ιστορική επιτυχία της κυβέρνησής του. Αν όμως το Ιράν ή το Ισραήλ τραβήξουν το σχοινί, το «δώρο γενεθλίων» του Αμερικανού Προέδρου κινδυνεύει να μετατραπεί σε έναν παρατεταμένο γεωπολιτικό εφιάλτη.
Πηγή: Financial Post /Bloomberg