Η Ανταρκτική θεωρείται ένα από τα πιο αφιλόξενα μέρη του πλανήτη. Τι συμβαίνει όμως όταν μια μικρή ομάδα ανθρώπων παραμένει απομονωμένη εκεί για σχεδόν έναν χρόνο;
Όταν οι άνθρωποι ζουν απομονωμένοι σε ακραία περιβάλλοντα, θεωρείται αυτονόητο ότι η περισσότερη αλληλεπίδραση θα ενισχύσει τις κοινωνικές σχέσεις.
Ωστόσο, νέα έρευνα υποδηλώνει ότι, υπό ορισμένες συνθήκες, η συνεχής επαφή μπορεί να δημιουργήσει νέες πηγές έντασης.
Διεθνής ομάδα ερευνητών με επικεφαλής τους Jan Schmutz από το Πανεπιστήμιο της Ζυρίχης και Andrea Cantisani από το Πανεπιστήμιος της Βέρνης μελέτησε τον τρόπο με τον οποίο η παρατεταμένη απομόνωση επηρεάζει τη δυναμική των ομάδων κατά τη διάρκεια μιας δεκάμηνης αποστολής διαχείμασης στον σταθμό Concordia της Ανταρκτικής.
Ο απομονωμένος αυτός ερευνητικός σταθμός θεωρείται ένα από τα καλύτερα πραγματικά μοντέλα για μελλοντικές αποστολές στη Σελήνη ή τον Άρη, όπου μικρά πληρώματα θα ζουν και θα εργάζονται μαζί για μήνες ή ακόμη και χρόνια.
- Διαβάστε επίσης:Ανταρκτική: «Σαν ταινία τρόμου» – Επιστήμονας που επέστρεψε από τη βάση SANAE IV αποκαλύπτει το κλίμα φόβου
Θερμοκρασίες -80°C και πλήρης απομόνωση
Ο σταθμός Concordia βρίσκεται στο οροπέδιο της Ανταρκτικής και κατά τη διάρκεια του χειμώνα οι θερμοκρασίες φτάνουν έως και τους -80 βαθμούς Κελσίου.
Παράλληλα, η εγκατάσταση παραμένει σε μεγάλο βαθμό αποκομμένη από τον υπόλοιπο κόσμο για πολλούς μήνες, προσφέροντας στους επιστήμονες μια μοναδική ευκαιρία να μελετήσουν τις ψυχολογικές και κοινωνικές προκλήσεις της μακροχρόνιας απομόνωσης.
Καθ’ όλη τη διάρκεια της αποστολής, 12 μέλη του πληρώματος συμπλήρωναν περιοδικά ερωτηματολόγια και φορούσαν ειδικούς αισθητήρες εγγύτητας που κατέγραφαν τις καθημερινές τους αλληλεπιδράσεις.
Ο συνδυασμός προσωπικών αναφορών και αντικειμενικών δεδομένων επέτρεψε στους ερευνητές να παρακολουθήσουν τις μεταβολές στις σχέσεις της ομάδας με την πάροδο του χρόνου.
Περισσότερη επαφή δεν σημαίνει απαραίτητα καλύτερες σχέσεις
Ένα από τα πιο απρόσμενα ευρήματα της μελέτης ήταν ότι η συχνότερη επαφή με άλλα μέλη της ομάδας δεν αποδείχθηκε πάντα ωφέλιμη.
Οι συμμετέχοντες που περνούσαν περισσότερο χρόνο μαζί με άλλους ανέφεραν συχνότερα συγκρούσεις, αυξημένη δυσπιστία και χαμηλότερη απόδοση.
Τα ευρήματα δείχνουν ότι σε ιδιαίτερα περιορισμένα περιβάλλοντα η συνεχής κοινωνική επαφή μπορεί να μετατραπεί σε πηγή άγχους, παράλληλα με την ίδια την απομόνωση.
«Σε μικρές ομάδες που λειτουργούν υπό ακραίες συνθήκες, η περισσότερη επαφή δεν μεταφράζεται αυτόματα σε κοινωνική υποστήριξη, αλλά μπορεί στην πραγματικότητα να αυξήσει τις εντάσεις», δήλωσε ο Jan Schmutz.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η μελέτη κατέγραψε συσχετίσεις και όχι σχέση αιτίου-αποτελέσματος, γεγονός που σημαίνει ότι δεν μπορεί να προσδιοριστεί με βεβαιότητα τι προκάλεσε τις συγκεκριμένες εξελίξεις.
Για παράδειγμα, άτομα που ένιωθαν μοναξιά ενδέχεται να αναζητούσαν περισσότερη κοινωνική επαφή, χωρίς όμως αυτή να τους προσφέρει την υποστήριξη που χρειάζονταν.
- Διαβάστε επίσης:Οι πάγοι της Ανταρκτικής λιώνουν με τρόπο που δεν περνάει καν από τα ραντάρ των επιστημόνων: Ανησυχητική μελέτη μιλά για νέο σημείο καμπής
Δημιουργία μικρότερων κοινωνικών ομάδων
Τα δεδομένα από τους αισθητήρες έδειξαν επίσης ότι με την πάροδο του χρόνου το πλήρωμα χωρίστηκε σταδιακά σε μικρότερες κοινωνικές ομάδες.
Τα μέλη της αποστολής προτιμούσαν να περνούν περισσότερο χρόνο με άτομα που μιλούσαν την ίδια γλώσσα ή είχαν την ίδια εθνική καταγωγή.
Αν και αυτές οι σχέσεις μπορούν να προσφέρουν αίσθημα ασφάλειας και σταθερότητας σε συνθήκες πίεσης, ενδέχεται παράλληλα να ενισχύσουν κοινωνικούς διαχωρισμούς και να μειώσουν τη συνοχή πολυπολιτισμικών ομάδων.
Χρήσιμα συμπεράσματα για μελλοντικές διαστημικές αποστολές
Τα αποτελέσματα της έρευνας θεωρούνται ιδιαίτερα σημαντικά για μελλοντικές αποστολές μεγάλης διάρκειας στο διάστημα, όπου μικρές ομάδες αστροναυτών θα ζουν και θα εργάζονται μαζί για μεγάλα χρονικά διαστήματα με περιορισμένη ιδιωτικότητα και ελάχιστη επικοινωνία με τη Γη.
Παράλληλα, τα συμπεράσματα μπορεί να έχουν εφαρμογή και σε άλλα απομονωμένα περιβάλλοντα, όπως υποβρύχια, υπεράκτιες πλατφόρμες εξόρυξης και απομακρυσμένους ερευνητικούς σταθμούς.
«Τα αποτελέσματα δείχνουν πόσο σημαντικό είναι να εντοπίζονται έγκαιρα οι κοινωνικές δυναμικές και να παρέχεται στοχευμένη υποστήριξη στις ομάδες», τόνισε ο Schmutz.