Η νέα πολεμική κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή και ειδικά η κρίση γύρω από το Ιράν απειλεί να προκαλέσει σοβαρούς κραδασμούς στην παγκόσμια οικονομία, την ενέργεια και τη βιομηχανική παραγωγή.
Σε αργό πετρέλαιο και υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG), υγροποιημένο αέριο πετρελαίου (LPG), αεροπορικά καύσιμα, λιπάσματα και πρώτες ύλες για λιπάσματα, ήλιο και νάφθα εντοπίζονται τα περισσότερα προβλήματα στον εφοδιασμό και οι ελλείψεις που συνδέονται με τον πόλεμο στο Ιράν και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ.
Τρεις μήνες μετά την έναρξη των συγκρούσεων, οι προειδοποιήσεις από παράγοντες της αγοράς για τις επιπτώσεις στην εφοδιαστική έχουν αρχίσει να γίνονται όλο και πιο εμφανείς, με τις επόμενες εβδομάδες να είναι σημαντικές για να φανεί το πώς θα διαμορφωθεί τελικά η κατάσταση.
Οι επιπτώσεις κυρίως μέσω αύξησης τιμών αλλά και επάρκειας σε ορισμένα προϊόντα και πρώτες ύλες κάνουν όλο και πιο έντονη την παρουσίας τους για νοικοκυριά, επιχειρήσεις, αλλά και κυβερνήσεις που αναζητούν τρόπους να αντιμετωπίσουν την κατάσταση.
Αργό πετρέλαιο και φυσικό αέριο
Η επάρκεια σε αργό πετρέλαιο και φυσικό αέριο εξαρτάται άμεσα από τις μεταφορές μέσω των Στενών του Ορμούζ, ειδικά για την Ασία αλλά και για την Ευρώπη.
Η Ιαπωνία, η οποία συνήθως προμηθεύεται περισσότερο από το 90% του πετρελαίου της από τη Μέση Ανατολή περιοχή, είδε τις εισαγωγές αργού πετρελαίου να καταρρέουν κατά 67% τον Απρίλιο. Η Σιγκαπούρη, η οποία παράγει το 95% της ηλεκτρικής της ενέργειας από φυσικό αέριο και βασίζεται στο Κατάρ για περίπου το ένα τέταρτο των εισαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου, έχει εκδίδει συνεχείς οδηγίες εξοικονόμησης ενέργειας, δείχνουν στοιχεία των Τάιμς της Νέας Υόρκης (ΝΥΤ).
Πλουσιότερα έθνη όπως η Ιαπωνία, η Σιγκαπούρη και η Κίνα μπορούν να αξιοποιήσουν στρατηγικά αποθέματα, αλλά πιο φτωχές οικονομίες πλήττονται περισσότερο. Οι ελλείψεις φυσικού αερίου για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και το πετρέλαιο που διυλίζεται σε ντίζελ και βενζίνη έχουν αναγκάσει τέτοιες κυβερνήσεις να παρέμβουν.
Υγροποιημένο αέριο πετρελαίου
Η Μέση Ανατολή είναι ένας από τους κύριους εξαγωγείς υγροποιημένου αερίου πετρελαίου (LPG) του προπανίου και βουτανίου που χρησιμοποιείται ευρέως για μαγείρεμα και θέρμανση σε πολλές χώρες και κυρίως αναπτυσσόμενες. Από την έναρξη του πολέμου η Ινδία έχει αναδειχθεί στο επίκεντρο της επακόλουθης κρίσης καυσίμων. Ως ο δεύτερος μεγαλύτερος εισαγωγέας LPG στον κόσμο μετά την Κίνα, εξαρτάται από ξένες πηγές για περισσότερο από το ήμισυ των 31 εκατομμυρίων μετρικών τόνων που καταναλώνει ετησίως, σύμφωνα με τους ΝΥΤ. Η κρίση εφοδιασμού έχει επηρεάσει την οικονομία της Ινδίας, οδηγώντας σε κλείσιμο μικρών επιχειρήσεων, εστιατορίων και ξενοδοχείων.
Καύσιμα αεριωθούμενων
Η Ευρώπη βρίσκεται στην πρώτη γραμμή των ανησυχιών για επικείμενη έλλειψη κηροζίνης, καθώς είναι ο μεγαλύτερος αγοραστής καυσίμων αεριωθούμενων που μεταφέρονται μέσω των Στενών του Ορμούζ. Οι αυξημένες τιμές έχουν ωθήσει τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια να ενισχύσουν την παραγωγή καυσίμων αεριωθούμενων. Το ίδιο υψηλό κόστος έχει αναγκάσει τους μεγάλους αερομεταφορείς, συμπεριλαμβανομένων των Lufthansa και KLM, να μειώσουν τις πτήσεις. Ως αποτέλεσμα, η ευρωπαϊκή εναέρια κυκλοφορία είναι περίπου 5% χαμηλότερη από ό,τι θα ήταν διαφορετικά, εκτιμά ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας.
Η ανησυχία των καταναλωτών για την αύξηση των τιμών των εισιτηρίων έχει επίσης δημιουργήσει στις αεροπορικές εταιρείες λιγότερο ξεκάθαρη εικόνα για το πώς θα διαμορφωθεί η ζήτηση για πτήσεις τους επόμενους μήνες.
Λιπάσματα
Ο Περσικός Κόλπος αποτελεί ζωτική πηγή παραγωγής και διακίνησης λιπασμάτων, καθιστώντας τον πόλεμο μεγάλη απειλή για τον παγκόσμιο εφοδιασμό τροφίμων. Πέντε μεγάλοι εξαγωγείς – το Ιράν, η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Μπαχρέιν – προμηθεύουν συλλογικά περισσότερο από το ένα τρίτο των παγκόσμιων αναγκών ουρίας, της βασικής μορφής αζωτούχου λιπάσματος. Τις πρώτες εβδομάδες του πολέμου το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ δεν επέτρεψε τη διακίνηση σε πρώτες ύλες λιπασμάτων από τον Περσικό Κόλπο. Έκτοτε κατεστραμμένες και αδρανείς εγκαταστάσεις παραγωγής έχουν προκαλέσει ελλείψεις βασικών συστατικών, αυξάνοντας τις τιμές και επιβραδύνοντας την παραγωγή λιπασμάτων. Οι τιμές της ουρίας έχουν αυξηθεί κατά 80% από τον Φεβρουάριο, σύμφωνα με στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας τα οποία επικαλούνται οι ΝΥΤ.
- Διαβάστε επίσης:Άνοδος στις τιμές πετρελαίου λόγω Ορμούζ
Η νάφθα
Οι ελλείψεις πετρελαίου έχουν επηρεάσει και διυλισμένα προϊόντα όπως η νάφθα, ένα παράγωγο πετρελαίου που χρησιμοποιείται τόσο ευρέως στη μεταποίηση που συχνά αναφέρεται ως το «αλεύρι» της βιομηχανίας.
Οι ελλείψεις είναι ιδιαίτερα έντονες στην Ανατολική Ασία. Η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές από το Κατάρ και το Κουβέιτ, τα οποία δεν μπορούν να εξάγουν λόγω του κλεισίματος του Στενού του Ορμούζ.
Στην Ιαπωνία, οι ελλείψεις έχουν πλήξει τη βιομηχανία εκτύπωσης. Στη Νότια Κορέα οι μεγάλοι παραγωγοί έχουν μειώσει την παραγωγή χημικών ουσιών με βάση τη νάφθα που χρησιμοποιούνται στα πλαστικά.
Το ήλιο
Ο πόλεμος έχει πλήξει τη διακίνηση σε ήλιο, που παράγεται από φυσικό αέριο. Πριν από τον πόλεμο το Κατάρ προμήθευε περίπου το ένα τρίτο των παγκόσμιων αναγκών στο αέριο. Οι κατασκευαστές μικροτσιπ το χρησιμοποιούν για την ψύξη μηχανημάτων παραγωγής. Οι φαρμακευτικές εταιρείες βασίζονται σε αυτό για τους ποιοτικούς ελέγχους των προϊόντων τους. Σε συσκευές μαγνητικής τομογραφίας, το ήλιο ψύχει τους υπεραγώγιμους μαγνήτες.