Νέα ένταση προκαλούν δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ για το ΝΑΤΟ, καθώς επαναφέρει τη διάκριση μεταξύ «καλών» και «κακών» συμμάχων.
Ο Λευκός Οίκος έχει καταρτίσει, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, μια λίστα τύπου «καλών και κακών» χωρών-μελών του ΝΑΤΟ, καθώς η κυβέρνηση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ εξετάζει τρόπους να τιμωρήσει τους συμμάχους που δεν στήριξαν τον πόλεμο στο Ιράν.
Η πρωτοβουλία, που προετοιμάστηκε ενόψει της επίσκεψης του επικεφαλής του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε στην Ουάσιγκτον, περιλαμβάνει αξιολόγηση των συνεισφορών των κρατών-μελών στη Συμμαχία και τα κατατάσσει σε κατηγορίες, σύμφωνα με τρεις Ευρωπαίους διπλωμάτες και έναν Αμερικανό αξιωματούχο άμυνας που γνωρίζουν το σχέδιο.
Πρόκειται για την πιο πρόσφατη ένδειξη ότι ο πρόεδρος Τραμπ σκοπεύει να υλοποιήσει τις απειλές του απέναντι σε συμμάχους που δεν συμμορφώνονται με τις επιθυμίες του. Η κίνηση αυτή προσθέτει νέα πίεση στη συμμαχία, η οποία έχει ήδη δοκιμαστεί από τις επιθέσεις του Τραμπ – από την πρόταση προσάρτησης της Γροιλανδίας έως την απειλή πλήρους αποχώρησης των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ.
Ο υπουργός Άμυνας Pete Hegseth είχε παρουσιάσει την ιδέα τον Δεκέμβριο, λέγοντας: «Οι πρότυποι σύμμαχοι που αναλαμβάνουν ευθύνες, όπως το Ισραήλ, η Νότια Κορέα, η Πολωνία, ολοένα και περισσότερο η Γερμανία, οι Βαλτικές χώρες και άλλοι, θα τύχουν της ιδιαίτερης εύνοιάς μας. Όσοι εξακολουθούν να μην συμβάλλουν στην κοινή άμυνα θα αντιμετωπίσουν συνέπειες».
Ένας από τους διπλωμάτες ανέφερε ότι η λίστα αντικατοπτρίζει αυτή τη λογική. «Ο Λευκός Οίκος έχει ένα χαρτί με “καλούς και κακούς”, οπότε υποθέτω ότι η σκέψη είναι παρόμοια», είπε χαρακτηριστικά.
Η κυβέρνηση τηρεί σιγή ως προς τις λεπτομέρειες, ενώ οι αξιωματούχοι δεν έχουν διευκρινίσει τι είδους ευνοϊκή μεταχείριση ή κυρώσεις θα περιλαμβάνει το σχέδιο. «Δεν φαίνεται να έχουν πολύ συγκεκριμένες ιδέες για το πώς θα τιμωρήσουν τους “κακούς” συμμάχους», σχολίασε Ευρωπαίος αξιωματούχος. «Η μετακίνηση στρατευμάτων είναι μια επιλογή, αλλά στην ουσία τιμωρεί κυρίως τις ίδιες τις ΗΠΑ, έτσι δεν είναι;» πρόσθεσε.
Η δυσαρέσκεια του Λευκού Οίκου προς τους συμμάχους είναι εμφανής. «Ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες ήταν πάντα εκεί για τους λεγόμενους συμμάχους μας, οι χώρες που προστατεύουμε με χιλιάδες στρατιώτες δεν στάθηκαν στο πλευρό μας κατά τη διάρκεια της Επιχείρησης Epic Fury», δήλωσε η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Άννα Κέλι. «Ο πρόεδρος Τραμπ έχει ξεκαθαρίσει τη θέση του και, όπως είπε, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα θυμούνται», πρόσθεσε.
Το ΝΑΤΟ δεν απάντησε σε αίτημα για σχολιασμό. Ωστόσο, λίγες εναλλακτικές υπάρχουν για τη μετακίνηση αμερικανικών στρατευμάτων εκτός Ευρώπης, επομένως οποιοδήποτε σχέδιο θα αφορούσε πιθανότατα ανακατανομή τους μεταξύ χωρών, κάτι που θα ήταν δαπανηρό και χρονο
Διαβάστε ακόμα:Χριστιανοί στη Μέση Ανατολή: Σε διαρκή πίεση
Οι «καλοί» και οι «κακοί» σύμμαχοι
Δεν είναι σαφές ποιες χώρες εντάσσονται σε κάθε κατηγορία, ούτε αν ο Μαρκ Ρούτε γνωρίζει το σχέδιο. Πηγές εκτιμούν ότι η Ρουμανία και η Πολωνία μπορεί να είναι από τους μεγαλύτερους ωφελημένους, καθώς διατηρούν καλές σχέσεις με τον πρόεδρο και θα υποδέχονταν ευχαρίστως περισσότερα αμερικανικά στρατεύματα.
Η Πολωνία, ένας από τους μεγαλύτερους αμυντικούς δαπανητές του ΝΑΤΟ, καλύπτει σχεδόν όλα τα έξοδα φιλοξενίας των περίπου 10.000 Αμερικανών στρατιωτών στη χώρα. Η Ρουμανία, με τη διευρυμένη αεροπορική βάση Mihail Kogălniceanu, που χρησιμοποιήθηκε για τις επιχειρήσεις στο Ιράν, διαθέτει επίσης χώρο για περισσότερες δυνάμεις.
Η έννοια του «πρότυπου συμμάχου» είχε αρχικά χρησιμοποιηθεί για να περιγράψει χώρες που αύξησαν τις αμυντικές δαπάνες τους σύμφωνα με τον στόχο του 5% που προωθεί ο Τραμπ. Το Πεντάγωνο, στη Στρατηγική Εθνικής Άμυνας που δημοσιεύθηκε τον Ιανουάριο, ανέφερε ότι «θα δοθεί προτεραιότητα στη συνεργασία με πρότυπους συμμάχους που συμβάλλουν στην κοινή άμυνα».
Η εφαρμογή αυτής της πολιτικής θα μπορούσε να επιτρέψει στις ΗΠΑ να αποσύρουν στρατεύματα, κοινές ασκήσεις ή εξοπλισμούς από «κακούς» συμμάχους και να τα μεταφέρουν στους «καλούς», σύμφωνα με Ευρωπαίους αξιωματούχους. Ο Hegseth έχει χρησιμοποιήσει τον όρο «model ally» και σε συναντήσεις με μέλη του ΝΑΤΟ
Διαβάστε ακόμα:ΕΕ και συλλογική άμυνα: Ιράν, Τουρκία και οι επιλογές της Ευρώπης
Αντιδράσεις και αμφιβολίες
Το σχέδιο θα παρείχε στον Τραμπ περισσότερα εργαλεία για να διαφοροποιεί τα μέλη που στήριξαν τις αμερικανικές επιχειρήσεις στο Ιράν – όπως η Ρουμανία και η Βουλγαρία – από εκείνα που δεν το έκαναν, όπως η Ισπανία, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γαλλία.
Η Ισπανία είχε ήδη προκαλέσει την οργή της κυβέρνησης Τραμπ, αντιτιθέμενη στον στόχο δαπανών 5% στο περσινό συνέδριο της Χάγης. Αντίθετα, οι Βαλτικές χώρες και η Πολωνία έχουν επαινεθεί για τη συνεπή τήρηση των αμυντικών τους δεσμεύσεων.
«Ο πρόεδρος Τραμπ έχει καταστήσει σαφές ότι αναμένει από τους συμμάχους να συμβάλουν στην ασφάλεια της κρίσιμης αυτής θαλάσσιας οδού στη Μέση Ανατολή», δήλωσε ο επικεφαλής πολιτικής του Πενταγώνου Elbridge Colby σε συνάντηση υπουργών Άμυνας του ΝΑΤΟ.
Ωστόσο, δεν υπάρχει προηγούμενο για τέτοιου είδους κυρώσεις εντός της Συμμαχίας, και ήδη υπάρχουν αντιδράσεις στο Κογκρέσο. «Δεν είναι χρήσιμο όταν Αμερικανοί ηγέτες μιλούν με περιφρόνηση για τις συμμαχίες μας», δήλωσε ο γερουσιαστής Roger Wicker πριν από ακρόαση για τις δυνάμεις των ΗΠΑ στην περιοχή Ινδο-Ειρηνικού.
Πρώην αξιωματούχοι εκφράζουν επίσης αμφιβολίες για το αν η κυβέρνηση Τραμπ διαθέτει την απαιτούμενη δυνατότητα να διαχειριστεί μια ακόμη κρίση στις σχέσεις με την Ευρώπη. «Ο Τραμπ και η ομάδα του προσπαθούν να απεγκλωβιστούν από το δικό τους τέλμα», σχολίασε ο πρώην Φινλανδός αξιωματούχος Joel Linnainmäki. «Μάλλον δεν έχουν τη δυνατότητα να ανοίξουν ένα νέο μέτωπο με την Ευρώπη όσο συνεχίζεται ο πόλεμος», πρόσθεσε.