Γιατί δόθηκε εντολή στο τρένο AVE να συνεχίσει κανονικά, ενώ είχε τεθεί εκτός λειτουργίας το σύστημα ασφαλείας και υπήρχε κόκκινο σήμα;
Ενώ ο αριθμός των τραυματιών που νοσηλεύονται ,σύμφωνα με τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης της Καστίλλης–Λα Μάντσα, εκτοξεύεται στους 107, και οι έρευνες στα συντρίμμια συνεχίζονται, νέες αποκαλύψεις βλέπουν το φως της δημοσιότητας για τα κρίσιμα 17 λεπτά της τραγωδίας στην Ισπανία, με την κυβέρνηση να βρίσκεται στο στόχαστρο για την ασφάλεια των σιδηροδρόμων.
Ο επίσημος απολογισμός των νεκρών παραμένει στους 68, την ώρα που τα σωστικά συνεργεία, με τη βοήθεια τριών μεγάλων γερανών, εργάζονται αδιάκοπα για την απομάκρυνση των δύο βαγονιών του τρένου της εταιρείας Iryo που έχουν υποστεί τις μεγαλύτερες καταστροφές.
Ωστόσο, πηγές ανέφεραν στην εφημερίδα El País ότι αναμένεται να εντοπιστούν ακόμη περισσότερες σοροί.
Στο σημείο της καταστροφής βρίσκονται ήδη δύο δικαστές από τη δικαστική περιφέρεια Ορντάθ για να επιβλέψουν τη διαδικασία ανάσυρσης των θυμάτων.
Το πολύνεκρο δυστύχημα σημειώθηκε στις 08:54 το πρωί τοπική ώρα, στο 118ο χιλιόμετρο της γραμμής, ανάμεσα στις περιοχές Λος Γιέμπενες και Ούρντα.
Στη σύγκρουση ενεπλάκησαν μια αμαξοστοιχία AVE της εταιρείας Renfe, στην οποία επέβαιναν 397 άτομα, και ένα τρένο της εταιρείας Iryo με 147 επιβάτες, τα οποία εκτελούσαν το δρομολόγιο Μαδρίτη-Σεβίλλη.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:Τραγωδία στην Ισπανία: Πολύνεκρη σύγκρουση τρένων υψηλής ταχύτητας στο Τολέδο
Ο πρόεδρος της Περιφερειακής Κυβέρνησης της Ανδαλουσίας, Χουάνμα Μορένο, απαίτησε από την κεντρική κυβέρνηση να πραγματοποιήσει «μια πλήρη επανεξέταση των σιδηροδρομικών γραμμών» στην Ανδαλουσία και ειδικότερα στη γραμμή υψηλής ταχύτητας που συνδέει την περιοχή με τη Μαδρίτη.
Όπως ανέφερε σε δηλώσεις του που δημοσιεύθηκαν στην εφημερίδα El Mundo: «Το τρένο υψηλής ταχύτητας AVE που συνδέει τη Μαδρίτη και την Ανδαλουσία δεν αποτελεί πλέον ένα ασφαλές μέσο μεταφοράς».
Σε ένδειξη πένθους, το υπουργείο Υγείας τήρησε ενός λεπτού σιγή στη μνήμη των θυμάτων του δυστυχήματος στην Ούρντα (Τολέδο), ενώ η Ισπανική Ομοσπονδία Δήμων και Επαρχιών (FEMP) απηύθυνε κάλεσμα για ενός λεπτού σιγή στις 20:00 το βράδυ τοπική ώρα στην είσοδο όλων των δημαρχείων της χώρας.
Δείτε LIVE εικόνα
Το χρονικό των 17 λεπτών και η «ανεξήτητη» εντολή
Ο υπουργός Μεταφορών, Όσκαρ Πουέντε, μετέβη στην περιοχή του δυστυχήματος στην Ούρντα, όπως είχε προαναγγείλει κατά τη συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε στο κέντρο ελέγχου του Adif στην Ατότσα, Μαδρίτη.
Κυβερνητικές πηγές επισημαίνουν ότι η ακολουθία των γεγονότων είναι πλέον ξεκάθαρη, καθώς όλες οι αποφάσεις και οι εντολές έχουν καταγραφεί σε ήχο και γραπτή μορφή και έχουν ήδη εξεταστεί από ειδικούς.
Στη συνέντευξη Τύπου, ο Πουέντε υπογράμμισε πως «Μια οπίσθια σύγκρουση στο ισπανικό σιδηροδρομικό δίκτυο είναι απολύτως απίθανη», προσθέτοντας ότι παρακολούθησε «μια πλήρη αναπαράσταση του ατυχήματος» και εξέτασε «ηχογραφημένες συνομιλίες μεταξύ του κέντρου ελέγχου και των τρένων», επιβεβαιώνοντας εκ νέου τη θεωρία περί «ανθρώπινου λάθους από χειριστή του Adif κατά τη διάρκεια βλάβης του κύριου συστήματος σηματοδότησης».
Ο υπουργός εξήγησε ότι το σύστημα ασφαλείας LZB κατέρρευσε γύρω στις 08:30 π.μ. (τοπική ώρα) «ως αποτέλεσμα μιας βλάβης στην επικοινωνία των υπολογιστών», προκαλώντας την ακινητοποίηση περίπου έξι τρένων -τριών σε κάθε πλευρά- στην περιοχή.
«Από εκεί, το κέντρο ελέγχου επικοινώνησε με τα ακινητοποιημένα τρένα, και ελήφθη η απόφαση, περίπου στις 08:36 π.μ., το τρένο που συγκρούστηκε με το ακινητοποιημένο Iryo να συνεχίσει το ταξίδι του κανονικά», εξήγησε ο Πουέντε, σημειώνοντας ότι ο χειριστής έδωσε εντολή να συνεχίσουν κανονικά μόλις έξι λεπτά μετά τη στάση.
Σύμφωνα με τον υπουργό, αν και ένα από τα τρένα τον προειδοποίησε ότι το πρωτόκολλο επιβάλλει πορεία «με οπτική επαφή» (με μέγιστη ταχύτητα 40 χλμ./ώρα και απόλυτη προσοχή), ο χειριστής της κυκλοφορίας δεν το μετέφερε αυτό στο μοιραίο AVE, της εταιρείας Renfe.
Το τρένο AVE «έπρεπε να σταματήσει και δεν μπορούσε να ξαναρχίσει το ταξίδι του κανονικά, καθώς η γραμμή ήταν ήδη μπλοκαρισμένη από το τρένο που ήταν σταματημένο στην είσοδο του σταθμού, και υπήρχε κόκκινο σήμα».
Παρά ταύτα, το AVE έλαβε εντολή να συνεχίσει στις 08:36 π.μ.
Μεταξύ 08:36 και 08:53 π.μ. (ώρα της σύγκρουσης), το τρένο διένυσε 25 χιλιόμετρα αναπτύσσοντας ταχύτητες έως και 200 χλμ./ώρα, την ώρα που επί 17 λεπτά οι οθόνες του κέντρου ελέγχου έδειχναν την πορεία σύγκρουσης χωρίς κανείς να το σταματήσει.
«Η απόφαση για την επανέναρξη της κυκλοφορίας, χωρίς να έχει αποκατασταθεί το σύστημα, είναι μια απόφαση που ανήκει στο κέντρο ελέγχου και είναι το κέντρο ελέγχου, μέσω των χειριστών του, που παίρνει την απόφαση… σε συνθήκες που, από τη δική μας οπτική γωνία, είναι ανεξήγητες», τόνισε ο Πουέντε.
«Πολύ νωρίς για υποθέσεις»
Την ίδια στιγμή, η Ανεξάρτητη Διοικητική Αρχή για την Τεχνική Έρευνα Ατυχημάτων (AITAT) -ο φορέας που διαδέχθηκε την Επιτροπή Έρευνας Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων (CIAF) τον Ιούλιο- κρίνει ότι είναι «πολύ νωρίς» για να διατυπωθούν υποθέσεις σχετικά με τα αίτια της συντριβής στην Ούρντα.
Ο πρόεδρος της Αρχής, Γκονθάλο Χουλάν Γκιγιέν Εσπέχο-Σααβέδρα, δήλωσε στο πρακτορείο EFE ότι τρεις ερευνητές βρίσκονται στο σημείο, ενώ στελέχη μετέβησαν στο κέντρο ελέγχου της Ατότσα.
«Προτιμώ να ενεργήσω με σύνεση και να μην προβώ σε καμία δήλωση μέχρι να έχω επαρκώς διασταυρωμένες πληροφορίες», τόνισε χαρακτηριστικά.
Σάντσεθ: «Απαράδεκτα δύο τέτοια δυστυχήματα σε λιγότερο από έναν χρόνο»
Σε δηλώσεις του προς τον ισπανικό λαό, ο Ισπανός Πρωθυπουργός ανακοίνωσε την κήρυξη τριήμερου εθνικού πένθους από αύριο, 29 Οκτωβρίου, έως τις 31 Οκτωβρίου.
«Η Ισπανία πενθεί και αγκαλιάζει τα θύματα. Η κυβέρνηση της Ισπανίας, και ολόκληρο το κράτος, στέκεται στο πλευρό των θυμάτων και των οικογενειών τους», δήλωσε ο Σάντσεθ, εκφράζοντας τη «συμπαράσταση και την εμψύχωσή του» σε όλους όσοι επλήγησαν.
Ο Σάντσεθ υπογράμμισε ότι πρώτη προτεραιότητα της κυβέρνησης είναι η παροχή βοήθειας στα θύματα και τις οικογένειές τους, ενώ ευχαρίστησε θερμά όλες τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης για το έργο τους.
Παράλληλα, ήταν κατηγορηματικός όσον αφορά την απόδοση ευθυνών: «Πρέπει να διαλευκάνουμε τι συνέβη, γιατί συνέβη αυτή η τραγωδία, σε συνεργασία με τους ανεξάρτητους ερευνητές σιδηροδρομικών ατυχημάτων και τις δικαστικές αρχές. Εάν υπήρξε αμέλεια, θα αποκαλυφθεί. Και αν υπήρξαν αστοχίες στο σύστημα ασφαλείας, θα αντιμετωπιστούν με τη μέγιστη αυστηρότητα».
Ο Ισπανός Πρωθυπουργός επεσήμανε ότι τα δύο μεγάλα δυστυχήματα με τρένα υψηλής ταχύτητας των τελευταίων μηνών –του Τολέδο και εκείνο στο Αδαμούθ τον Ιανουάριο– φαίνεται να οφείλονται σε διαφορετικές αιτίες.
Ωστόσο, τόνισε την ανάγκη λήψης δραστικών μέτρων.
«Η κυβέρνηση πρέπει να ενισχύσει περαιτέρω την ασφάλεια για να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη στο δίκτυο αμαξοστοιχιών υψηλής ταχύτητας. Αυτό είναι ουσιαστικής σημασίας, καθώς είναι απαράδεκτο για μια χώρα όπως η Ισπανία να βιώνει δύο ατυχήματα υψηλής ταχύτητας μέσα σε ένα μόνο έτος», είπε χαρακτηριστικά.
Ο Σάντσεθ αποχώρησε χωρίς να δεχθεί ερωτήσεις από τους δημοσιογράφους.
Αγνοείται πρώην υπουργός
Την ίδια ώρα, η πρώην υπουργός Εργασίας της Ισπανίας, Φάτιμα Μπανέθ, φέρεται να επέβαινε σε ένα από τα τρένα που ενεπλάκησαν στο πρωινό δυστύχημα.
Μιλώντας στο RTVE, ο υπουργός Εκτάκτων Αναγκών της κυβέρνησης της Ανδαλουσίας, Αντόνιο Σανθ, επιβεβαίωσε ότι θεωρείται πως βρισκόταν στο τρένο και ότι δεν έχει καταστεί δυνατή η επικοινωνία μαζί της από τη στιγμή του συμβάντος.
Μεσίστειες οι σημαίες της ΕΕ
Σε μια συμβολική κίνηση βαθιάς συμπαράστασης, οι σημαίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα κυματίζουν μεσίστειες σε όλα τα ευρωπαϊκά όργανα τις επόμενες ημέρες σε ένδειξη πένθους για το πολύνεκρο δυστύχημα.
«Η Ευρώπη θρηνεί μαζί σας», δήλωσε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, συνοψίζοντας σε λίγες λέξεις τα αισθήματα της Γηραιάς ηπείρου μπροστά στο μέγεθος της τραγωδίας.
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα εξέφρασε τα ειλικρινή του συλλυπητήρια στις οικογένειες των νεκρών, ευχήθηκε ταχεία ανάρρωση στους τραυματίες και ευχαρίστησε τις ομάδες έκτακτης ανάγκης που επιχειρούν για την παροχή βοήθειας στους πληγέντες.
«Η πλήρης συμπαράστασή μου στον ισπανικό λαό αυτές τις ώρες πένθους», σημείωσε.
«Είμαστε έτοιμοι να προσφέρουμε κάθε δυνατή βοήθεια στις ισπανικές αρχές», δήλωσε η εκπρόσωπος της Κομισιόν, Πάουλα Πίνιο, επισημαίνοντας ότι είναι «πολύ νωρίς, πάρα πολύ νωρίς, για να εξαχθούν συμπεράσματα» σχετικά με τα αίτια της τραγωδίας.
Όπως συμφωνήθηκε, οι σημαίες θα παραμείνουν μεσίστειες από την Τετάρτη έως τα μεσάνυχτα του Σαββάτου, σε πλήρη ευθυγράμμιση με το τριήμερο επίσημο εθνικό πένθος που κηρύχθηκε στην Ισπανία.
Πρόκειται για μια «επίδειξη ευρωπαϊκής αλληλεγγύης μετά τη σύγκρουση των τρένων στην Ούρντα», δήλωσε η εκπρόσωπος της Κομισιόν, Πάουλα Πίνιο.
Η απόφαση ελήφθη συλλογικά από όλα τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, ενώ οι σημαίες υποστέλλονται όχι μόνο στις Βρυξέλλες, αλλά και στις αντιπροσωπείες στο Στρασβούργο, το Λουξεμβούργο και τα γραφεία της ΕΕ στην Ισπανία.
Συγκλονιστικές μαρτυρίες
Στο σημείο της σύγκρουσης, η ανθρώπινη τραγωδία αποτυπώνεται στην αγωνία των συγγενών. Μια γυναίκα με το όνομα Άνα, αναζητώντας τον σύζυγό της, δήλωσε: «Κατέβηκα από τη Μαδρίτη μόλις έμαθα για το δυστύχημα. Ο σύζυγός μου ήταν στο τρένο AVE για Σεβίλλη».
Αναφερόμενη στο τρένο υψηλής ταχύτητας της Renfe, προσθέτοντας: «Βρισκόταν στο βαγόνι 8».
Στο αυτοσχέδιο κέντρο που στήθηκε σε σχολείο της περιοχής για την αντιμετώπιση της κατάστασης, οι σκηνές που εκτυλίσσονται είναι σπαρακτικές. Μέσα σε διάστημα μόλις μισής ώρας, οικογένειες θυμάτων έλαβαν την επιβεβαίωση ότι οι δικοί τους άνθρωποι βρίσκονται μεταξύ των νεκρών.
Διασώστες και ψυχολόγοι προσφέρουν τις πρώτες βοήθειες σε μια καταρρακωμένη γυναίκα, ενώ δεκάδες άλλοι συγγενείς συνεχίζουν να περιμένουν με αγωνία κάποιο νέο για τους ανθρώπους τους.
Στο πανεπιστημιακό νοσοκομείο La Paz της Μαδρίτης, 15 άνθρωποι με ελαφρά τραύματα προσήλθαν μόνοι τους στο τμήμα επειγόντων περιστατικών.
«Δεν θέλω να θυμάμαι τίποτα γιατί ήταν μια τραυματική εμπειρία. Νιώθω σαν να γεννήθηκα ξανά», δήλωσε ένας επιβάτης που προτίμησε να μην δώσει περισσότερες λεπτομέρειες για τη στιγμή της σύγκρουσης των δύο αμαξοστοιχιών.
Άλλοι ασθενείς λύγισαν βλέποντας τις εικόνες του δυστυχήματος στις τηλεοράσεις της αίθουσας αναμονής.
«Ήμουν σε εκείνο το βαγόνι», είπε μια γυναίκα με δάκρυα στα μάτια και έναν επίδεσμο να καλύπτει τη μύτη της, ενώ στο νοσοκομείο κατέφθαναν συγγενείς κρατώντας σακούλες με τρόφιμα και ρούχα.
Τις στιγμές της σύγκρουσης περιέγραψε ο Μιγκέλ Άνχελ Πέρεθ Λαγκούνα, ο οποίος επέβαινε στο τρένο AVE και κατάφερε να βγει από τον συρμό με ελαφρά τραύματα. Μιλώντας στο Capital Radio, ανέφερε ότι η πρόσκρουση ήταν εξαιρετικά ισχυρή, περιγράφοντας τις σκηνές που εκτυλίχθηκαν μέσα στα βαγόνια.
«Το χτύπημα ήταν τρομακτικό. Αν ζω, είναι από θαύμα», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Σύμφωνα με τον ίδιο, οι επιβάτες προσπάθησαν να απομακρυνθούν από τα κατεστραμμένα βαγόνια, ενώ ορισμένοι χρειάστηκε να σπάσουν ή να αφαιρέσουν παράθυρα για να μπορέσουν να βγουν έξω.
Ακόμη πιο δραματική ήταν η μαρτυρία ενός άλλου επιβάτη, ονόματι Χεσούς, ο οποίος μίλησε στον ραδιοφωνικό σταθμό Cadena SER. Όπως εξήγησε, εργαζόταν κατά τη διάρκεια του ταξιδιού, όταν ξαφνικά αισθάνθηκε ένα απότομο φρενάρισμα.
«Ξαφνικά έγινε σαν ένα απότομο φρενάρισμα και όλοι εκτοξεύτηκαν», ανέφερε.
Ο ίδιος χτύπησε πάνω σε άλλους επιβάτες και αρχικά πίστεψε ότι το τρένο είχε εκτροχιαστεί. Μέσα στις εφιαλτικές σκηνές που εκτυλίσσονταν γύρω του, βρήκε τη δύναμη να προσφέρει βοήθεια στους τραυματίες. Την ώρα της συνέντευξης, όπως αποκάλυψε, κρατούσε τον ορό ενός τραυματισμένου επιβάτη για να συνδράμει το ιατρικό προσωπικό.
«Υπάρχουν πολλοί τραυματίες και νεκροί. Χρειάζεται να έρθει πολύς κόσμος για να βοηθήσει», δήλωσε, περιγράφοντας την κατάσταση ως εξαιρετικά επείγουσα.
Τις εικόνες που αντίκρισε μετά την έξοδό του από το τρένο περιέγραψε και ο Ιγνάθιο Ρελάνιο, επιβάτης του AVE, μιλώντας στη laSexta. Ο ίδιος κατάφερε να εγκαταλείψει τον συρμό περπατώντας, ωστόσο όσα αντίκρισε πλησιάζοντας τα μπροστινά βαγόνια τον συγκλόνισαν.
«Είδα σορούς, εγκλωβισμένους ανθρώπους να ουρλιάζουν, έναν άνδρα χωρίς χέρι», ανέφερε.
Περιγράφοντας τη στιγμή της σύγκρουσης, είπε ότι προηγήθηκε ένα εξαιρετικά απότομο φρενάρισμα και ότι το βαγόνι στο οποίο βρισκόταν παραλίγο να ανατραπεί, προτού επανέλθει στη θέση του. Όπως πρόσθεσε, οι αποσκευές εκτοξεύτηκαν μέσα στον συρμό, γεγονός που εκτιμά ότι προκάλεσε επιπλέον τραυματισμούς.
Το ιστορικό ασφαλείας των ισπανικών σιδηροδρόμων
Πριν από τα δύο φετινά φονικά δυστυχήματα (Ιανουάριο και Οκτώβριο), η Ισπανία διέθετε ένα από τα χαμηλότερα ποσοστά θνησιμότητας από σιδηροδρομικά περιστατικά στην Ευρωπαϊκή Ένωση, σύμφωνα με την Eurostat, με τα πιο πρόσφατα στοιχεία να ανάγονται στο 2024.
Σύμφωνα με τον Οργανισμό Σιδηροδρόμων της ΕΕ, περισσότερο από το 90% του σιδηροδρομικού δικτύου της Ισπανίας διαθέτει το υψηλότερο επίπεδο συστημάτων ελέγχου ασφαλείας της ΕΕ.
Μαζί με το Βέλγιο και την Ελβετία, η Ισπανία διαθέτει το μεγαλύτερο ποσοστό σιδηροδρομικών γραμμών που είναι εξοπλισμένες με πανευρωπαϊκά πρότυπα σηματοδότησης.
Πριν από τη σημερινή τραγωδία και εκείνη του Ιανουαρίου, η προηγούμενη μεγάλη σιδηροδρομική καταστροφή στη χώρα είχε σημειωθεί το 2013.
Σε εκείνο το ατύχημα, 80 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους και 145 τραυματίστηκαν, όταν αμαξοστοιχία υψηλής ταχύτητας οκτώ βαγονιών εξετράπη της πορείας της σε μια κλειστή στροφή κοντά στη βορειοδυτική πόλη Σαντιάγο δε Κομποστέλα, προσέκρουσε σε τσιμεντένιο τοίχο και τυλίχθηκε στις φλόγες.
Πριν από αυτό, το αμέσως προηγούμενο τεράστιο σιδηροδρομικό δυστύχημα είχε καταγραφεί το 1972, πολύ πριν την ένταξη της Ισπανίας στην ΕΕ και ενώ η χώρα βρισκόταν ακόμη υπό το δικτατορικό καθεστώς του Φράνκο.