Μέσα σε λίγες ημέρες, δύο δηλώσεις της Μαρίας Καρυστιανού δημιούργησαν ένα πολιτικό παράδοξο που δύσκολα περνά απαρατήρητο.
Γράφει ο Γιώργος Αθανασίου
Τολμώ και μπαίνω στον πειρασμό να σχολιάσω δύο δηλώσεις της κας Μαρίας Καρυστιανού μέσα στην ίδια εβδομάδα.
Δηλώσεις που, αν διαβαστούν προσεκτικά, αποκαλύπτουν ίσως τη μεγαλύτερη αντίφαση της σύγχρονης αντισυστημικής πολιτικής.
Από τη μία, η κα Καρυστιανού δήλωσε:
«Πήραμε από κάθε παράταξη κάτι καλό και έχουμε κάνει μια σύνθεση».
Μια φράση που επιχειρεί να παρουσιάσει το νέο πολιτικό εγχείρημα ως κάτι πέρα από ιδεολογικές ταμπέλες. Ούτε δεξιά, ούτε αριστερά, ούτε κέντρο. Μια «σύνθεση» των καλών στοιχείων όλων.
Λίγες ημέρες αργότερα όμως, η ίδια κατηγόρησε τον Αλέξη Τσίπρα για πολιτική κοροϊδία, υποστηρίζοντας ότι παρουσιάζει στοιχεία από το κόμμα της ως δικές του προτάσεις.
Και εδώ αρχίζει το πολιτικό παράδοξο.
Όταν το «παίρνω ιδέες» αλλάζει σημασία
Αν ένα νέο κόμμα δηλώνει ανοιχτά ότι:
- πήρε στοιχεία από όλες τις παρατάξεις,
- δανείστηκε ιδέες,
- έκανε πολιτική σύνθεση,
τότε αναγνωρίζει ουσιαστικά ότι στην πολιτική οι ιδέες δεν ανήκουν αποκλειστικά σε κανέναν.
Οι πολιτικές προτάσεις δεν κατοχυρώνονται με πνευματικά δικαιώματα.
Οι περισσότερες ιδέες στην πολιτική,ανακυκλώνονται,μετασχηματίζονται,επανεμφανίζονται,προσαρμόζονται στις ανάγκες κάθε εποχής.
Άρα γεννιέται εύλογα ένα ερώτημα:
Όταν εσύ λες ότι πήρες από όλους «κάτι καλό», αυτό λέγεται σύνθεση.
Όταν όμως κάποιος άλλος χρησιμοποιεί παρόμοιες θέσεις ή ιδέες, τότε πώς βαφτίζεται ξαφνικά «κλοπή» ή «κοροϊδία»;
Η παγίδα της αντισυστημικής ρητορικής
Εδώ βρίσκεται και η βαθύτερη δυσκολία όλων των αντισυστημικών σχημάτων.
Για να πείσουν ότι είναι «κάτι νέο», πρέπει να εμφανίζονται:
- διαφορετικοί από όλους,
- καθαροί απέναντι στο παλιό πολιτικό σύστημα,
- φορείς μιας νέας ηθικής υπεροχής.
Όμως όταν ταυτόχρονα δηλώνουν ότι:
- παίρνουν στοιχεία από όλες τις παρατάξεις,
- αξιοποιούν ιδέες από παντού,
- δεν ανήκουν ιδεολογικά πουθενά,
τότε είναι αναπόφευκτο να δημιουργούνται αντιφάσεις.
Γιατί δεν μπορείς την ίδια στιγμή:
- να απορρίπτεις συνολικά το πολιτικό σύστημα,
- αλλά και να παραδέχεσαι ότι άντλησες πολιτικά στοιχεία από αυτό.
Η πολιτική δεν είναι παρθενογένεση
Καμία πολιτική δύναμη δεν εμφανίζεται από το μηδέν.
Όλοι δανείζονται,συνθήματα,ιδέες,πολιτικές πρακτικές,ακόμη και αφηγήματα.
Το ζήτημα δεν είναι αν υπάρχει επιρροή.
Το ζήτημα είναι αν υπάρχει συνέπεια.
Και εδώ ίσως βρίσκεται το πραγματικό πρόβλημα.
Γιατί όταν μια πολική δύναμη παρουσιάζει τη δική της «σύνθεση» ως δημιουργική πράξη, αλλά χαρακτηρίζει τις αντίστοιχες κινήσεις των άλλων ως πολιτική απάτη, τότε δημιουργείται η εικόνα δύο μέτρων και δύο σταθμών.
Ποιος τελικά κοροϊδεύει ποιον;
Η πολιτική δεν είναι διαγωνισμός ιδιοκτησίας ιδεών.
Είναι πεδίο σύγκρουσης προτάσεων, αξιοπιστίας και συνέπειας.
Και τελικά, ο πολίτης δεν θα κρίνει ποιος είπε πρώτος κάτι.
Θα κρίνει:
- ποιος το εννοεί,
- ποιος μπορεί να το εφαρμόσει,
- και ποιος παραμένει συνεπής σε αυτά που λέει.
Γιατί η γραμμή ανάμεσα στη «σύνθεση» και στην πολιτική αντίφαση είναι πολύ πιο λεπτή απ’ όσο φαίνεται.