Ο Όλυμπος, το μυθικό βουνό των θεών και υψηλότερο βουνό της Ελλάδας, εντάχθηκε ομόφωνα στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, σε μια απόφαση με ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα.
Η απόφαση ελήφθη κατά την 48η Σύνοδο της Επιτροπής Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, στην πόλη Μπουσάν της Νότιας Κορέας, αναγνωρίζοντας τη μοναδική φυσική, πολιτιστική και συμβολική αξία του Ολύμπου.
Ο Όλυμπος εντάσσεται ως Μικτό Αγαθό
Η ιδιαίτερη σημασία της απόφασης βρίσκεται στο γεγονός ότι ο Όλυμπος εγγράφεται στην UNESCO ως Μικτό Αγαθό, κατηγορία που απαιτεί την ταυτόχρονη τεκμηρίωση τόσο της εξαιρετικής φυσικής όσο και της πολιτιστικής αξίας ενός τόπου.
Με την ένταξη του Ολύμπου, η Ελλάδα διαθέτει πλέον 21 εγγραφές στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς, εκ των οποίων τρεις είναι μικτά αγαθά: τα Μετέωρα, το Άγιο Όρος και πλέον ο Όλυμπος.
Οι μικτές εγγραφές αποτελούν μικρό ποσοστό του συνολικού Καταλόγου της UNESCO, γεγονός που προσδίδει ιδιαίτερη βαρύτητα στην ελληνική υποψηφιότητα.
Η μοναδική φυσική αξία του Ολύμπου
Ο Όλυμπος φτάνει σε υψόμετρο 2.918 μέτρων και παρουσιάζει μεγάλη υψομετρική διακύμανση και έντονο ανάγλυφο, λόγω και της γεωγραφικής του θέσης κοντά στις ακτές του Αιγαίου.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του φακέλου υποψηφιότητας, φιλοξενεί 1.983 taxa, δηλαδή περισσότερα από το 25% της ελληνικής χλωρίδας, ενώ διαθέτει ιδιαίτερα υψηλή συγκέντρωση στενοενδημικών ειδών, τα οποία απαντώνται μόνο στον Όλυμπο.
Η περιοχή αποτελεί σημαντικό καταφύγιο βιοποικιλότητας και φιλοξενεί πλήθος ειδών πτηνών, θηλαστικών, ερπετών, αμφιβίων και ασπόνδυλων. Στην πανίδα της περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, η καφέ αρκούδα και ο μεγαλύτερος ελληνικός υποπληθυσμός αγριόγιδου.
Ο Όλυμπος είχε ήδη ανακηρυχθεί πρώτος Εθνικός Δρυμός της Ελλάδας το 1938, γεγονός που αποτελεί σημαντικό σταθμό στην ιστορία προστασίας της περιοχής.
Η σύνδεση με την αρχαία ελληνική μυθολογία
Η πολιτιστική αξία του Ολύμπου συνδέεται άμεσα με τη θέση του στην αρχαία ελληνική μυθολογία και γραμματεία.
Ως μυθική κατοικία των Δώδεκα Ολύμπιων Θεών, ο Όλυμπος κατέχει κεντρική θέση στην κοσμοαντίληψη των αρχαίων Ελλήνων. Η παρουσία του στα ομηρικά έπη, στη Θεογονία του Ησιόδου και στη μεταγενέστερη γραμματεία ξεπέρασε τα όρια του αρχαίου κόσμου και επηρέασε τη λογοτεχνία, τις τέχνες, τη φιλοσοφία και την παγκόσμια πολιτιστική δημιουργία.
Στους πρόποδες του βουνού βρίσκεται ο αρχαιολογικός χώρος του Δίου, ο οποίος αποτελεί σημαντική υλική έκφραση της λατρείας των Ολύμπιων Θεών και συμπληρώνει το πολιτιστικό και φυσικό τοπίο του Ολύμπου.
Η συνεργασία για τον φάκελο της υποψηφιότητας
Η υποψηφιότητα αποτέλεσε αποτέλεσμα συνεργασίας του Υπουργείου Πολιτισμού και του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
Ο φάκελος καταρτίστηκε από τον ΟΦΥΠΕΚΑ και τη Διεύθυνση Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων του Υπουργείου Πολιτισμού, με τη συμβολή αρμόδιων υπηρεσιών, της επιστημονικής κοινότητας, της τοπικής αυτοδιοίκησης και άλλων εμπλεκόμενων φορέων.
Σύμφωνα με τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρο Παπασταύρου, η προσπάθεια για την ένταξη του Ολύμπου είχε ξεκινήσει το 2014.
Πάνω από 10 εκατ. ευρώ για παρεμβάσεις στον Όλυμπο
Μετά τη διεθνή αναγνώριση, στο επίκεντρο περνούν και οι παρεμβάσεις για την προστασία και ανάδειξη της περιοχής.
Σύμφωνα με τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, το επόμενο διάστημα πρόκειται να υλοποιηθούν στον Όλυμπο παρεμβάσεις άνω των 10 εκατ. ευρώ, με στόχο την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, τη βελτίωση της προσβασιμότητας και την αειφόρο ανάπτυξη της ευρύτερης περιοχής.
Η εγγραφή στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς σηματοδοτεί έτσι όχι μόνο τη διεθνή αναγνώριση της φυσικής και πολιτιστικής αξίας του Ολύμπου, αλλά και μια αυξημένη ευθύνη για την προστασία και τη βιώσιμη διαχεί
Το βουνό των θεών και της παγκόσμιας κληρονομιάς
Ο Όλυμπος δεν αποτελεί μόνο το υψηλότερο βουνό της Ελλάδας, με κορυφή στα 2.918 μέτρα, αλλά και ένα από τα ισχυρότερα σύμβολα του ελληνικού πολιτισμού.
Ως η μυθική κατοικία των Δώδεκα Ολύμπιων Θεών, κατέχει κεντρική θέση στην αρχαία ελληνική κοσμοαντίληψη. Η παρουσία του στα Ομηρικά Έπη, στη Θεογονία του Ησιόδου και στη μεταγενέστερη ελληνική γραμματεία συνέβαλε ώστε η εικόνα του να γίνει παγκόσμιο σύμβολο, εμπνέοντας διαχρονικά τη λογοτεχνία, τις τέχνες, τη φιλοσοφία και τις επιστήμες.
Στους πρόποδες του βουνού βρίσκεται και η αρχαιολογική περιοχή του Δίου, η σημαντικότερη υλική μαρτυρία της λατρείας των Ολύμπιων Θεών, η οποία συμπληρώνει το μοναδικό πολιτιστικό τοπίο της περιοχής.
Ένας μοναδικός θησαυρός βιοποικιλότητας
Η UNESCO αναγνωρίζει παράλληλα και τη σπουδαία φυσική αξία του Ολύμπου.
Η ιδιαίτερη γεωμορφολογία του, η γειτνίασή του με το Αιγαίο, η μεγάλη υψομετρική διακύμανση και η απομόνωσή του δημιούργησαν ένα από τα σημαντικότερα οικοσυστήματα της Ευρώπης.
Ο Όλυμπος φιλοξενεί 1.983 taxa φυτών, δηλαδή περισσότερο από το 25% της ελληνικής χλωρίδας, ενώ δεκάδες είδη απαντώνται αποκλειστικά εκεί και πουθενά αλλού στον κόσμο. Παράλληλα αποτελεί καταφύγιο για πλούσια πανίδα, όπως η καφέ αρκούδα, ο μεγαλύτερος ελληνικός πληθυσμός αγριόγιδου, δεκάδες είδη αρπακτικών πτηνών, ερπετών, αμφιβίων και ασπόνδυλων.
Για τον λόγο αυτό χαρακτηρίζεται διεθνώς ως μία πραγματική «κιβωτός» βιοποικιλότητας.
Μια προσπάθεια που ξεκίνησε το 2014
Η υποψηφιότητα του Ολύμπου ήταν αποτέλεσμα πολυετούς συνεργασίας του Υπουργείου Πολιτισμού, του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας και του Οργανισμού Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής (ΟΦΥΠΕΚΑ), ο οποίος συνέταξε, μαζί με τις αρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου Πολιτισμού, τον ιδιαίτερα σύνθετο φάκελο υποψηφιότητας.
Η προσπάθεια είχε ξεκινήσει το 2014 και ολοκληρώθηκε με επιτυχία έπειτα από πολυετή επιστημονική τεκμηρίωση και συνεργασία με την τοπική αυτοδιοίκηση, την επιστημονική κοινότητα και όλους τους εμπλεκόμενους φορείς.
Παράλληλα, το Υπουργείο Περιβάλλοντος ανακοίνωσε ότι το επόμενο διάστημα θα υλοποιηθούν έργα άνω των 10 εκατ. ευρώ στην ευρύτερη περιοχή του Ολύμπου, με στόχο την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, τη βελτίωση της προσβασιμότητας και την αειφόρο ανάπτυξη της περιοχής.