Έξι χρόνια μετά την έναρξη της πανδημίας του κορωνοϊού, ένα ιδιαίτερο ζήτημα εξακολουθεί να απασχολεί αρκετά κοιμητήρια της χώρας: οι εκταφές ανθρώπων που έχασαν τη ζωή τους από Covid και στις οποίες διαπιστώνεται ότι η φυσική διαδικασία της αποσύνθεσης δεν έχει ολοκληρωθεί.
Το ζήτημα έγινε περισσότερο εμφανές από το 2024, όταν άρχισαν να πραγματοποιούνται οι πρώτες εκταφές θανόντων από κορωνοϊό. Σε αρκετές περιπτώσεις, οι συγγενείς βρέθηκαν αντιμέτωποι με μια ιδιαίτερα δύσκολη κατάσταση, καθώς μετά την παρέλευση των προβλεπόμενων ετών η σορός δεν είχε αποσυντεθεί πλήρως.
Παράλληλα, η εξέλιξη αυτή δημιουργεί πρόσθετη πίεση στα κοιμητήρια, ιδιαίτερα στις μεγάλες πόλεις όπου οι διαθέσιμοι χώροι ταφής είναι περιορισμένοι.
Τι προβλέπεται για τις εκταφές
Ο χρόνος που απαιτείται για την πλήρη αποσύνθεση μιας σορού δεν είναι ίδιος σε όλες τις περιπτώσεις.
Στην εγκύκλιο του Υπουργείου Υγείας επισημαίνεται ότι η διάρκεια της διαδικασίας δεν μπορεί να προσδιοριστεί με ακρίβεια, καθώς σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν μεταξύ άλλων οι συνθήκες και η σύσταση του εδάφους όπου πραγματοποιείται ο ενταφιασμός.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:Κορονοϊός: Πώς καταγράφονται οι θάνατοι σε ολόκληρο τον κόσμο
Έτσι, ακόμη και μετά την παρέλευση του χρόνου παραχώρησης του τάφου, υπάρχει το ενδεχόμενο να μην έχει ολοκληρωθεί η βιολογική διαδικασία αποσύνθεσης των μαλακών ιστών.
Σε μια τέτοια περίπτωση, προβλέπεται η μεταφορά των εναπομεινάντων λειψάνων σε ειδικά διαμορφωμένο χώρο του κοιμητηρίου, σύμφωνα με τον κανονισμό λειτουργίας του.
Ο ρόλος των πλαστικών σάκων
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις περιπτώσεις θανόντων από Covid που είχαν τοποθετηθεί σε ανθεκτικούς, αδιάβροχους σάκους με φερμουάρ.
Οι υγειονομικές οδηγίες που είχαν εκδοθεί κατά την περίοδο της πανδημίας προέβλεπαν ειδικά μέτρα για τη διαχείριση των σορών. Το Υπουργείο Υγείας είχε αναφέρει ότι η χρήση τέτοιου σάκου δεν συνιστάται από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας ως γενικός κανόνας, αλλά μπορούσε να χρησιμοποιηθεί σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, όπως όταν υπήρχε κίνδυνος διαρροής σωματικών υγρών.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:Κορωνοϊός: αυξάνονται τα θύματα, γεμίζουν οι τάφοι στη Θεσσαλονίκη (ΦΩΤΟ-ΒΙΝΤΕΟ)
Στις μεταγενέστερες οδηγίες για τη διαχείριση των μη αποσυντεθειμένων σορών από Covid προβλέφθηκε, σύμφωνα με το δημοσίευμα, η αφαίρεση του σάκου και η διαχείριση της σορού σύμφωνα με τους κανονισμούς των κοιμητηρίων.
Σημαντικό είναι, ωστόσο, ότι η μη ολοκλήρωση της αποσύνθεσης δεν μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά σε έναν παράγοντα. Οι συνθήκες του εδάφους, η υγρασία, η θερμοκρασία και οι γενικότερες συνθήκες ταφής επηρεάζουν τη διαδικασία.
Περίπου 150 περιπτώσεις στην Καβάλα
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Δήμου Καβάλας.
Σε απόφαση του Φεβρουαρίου 2026 αναφέρεται ότι κατά τις εκταφές περιστατικών με αιτία θανάτου τον Covid, μετά την παρέλευση πέντε ετών, διαπιστώθηκαν περιπτώσεις όπου η αποσύνθεση δεν είχε προχωρήσει.
Σύμφωνα με την ίδια απόφαση, οι περιπτώσεις στα κοιμητήρια του Δήμου Καβάλας ανέρχονταν σε περίπου 150 και προβλεπόταν η αφαίρεση των πλαστικών καλυμμάτων και ο επανενταφιασμός, ώστε να δοθεί επιπλέον χρόνος για την ολοκλήρωση της αποσύνθεσης.
Τι συμβαίνει στη Θεσσαλονίκη
Το ζήτημα έχει απασχολήσει και τα κοιμητήρια της Θεσσαλονίκης.
Σύμφωνα με τον πρόεδρο του Συνδέσμου Δήμων Δυτικής Θεσσαλονίκης, Κώστα Τσιαπακίδη, από το 2025 έως τον Αύγουστο του 2026 ανοίχτηκαν 800 τάφοι θανόντων από κορωνοϊό, από τους περίπου 1.200 που βρίσκονται στα κοιμητήρια Ευόσμου.
Όπως αναφέρει, σε αρκετές περιπτώσεις διαπιστώθηκε ότι η αποσύνθεση δεν είχε ολοκληρωθεί.
Κατά το 2025 είχε επιχειρηθεί το σκίσιμο των πλαστικών σάκων, ενώ και το 2026, σύμφωνα με την ίδια μαρτυρία, διαπιστώθηκαν περιπτώσεις στις οποίες η διαδικασία αποσύνθεσης παρέμενε ανολοκλήρωτη.
Η λύση με ειδικό χώμα
Η διοίκηση του Συνδέσμου εξετάζει πλέον μια διαφορετική προσέγγιση, προκειμένου να αποφευχθούν νέες εκταφές.
Όπως αναφέρει ο κ. Τσιαπακίδης, εξετάζεται η χρήση ειδικού βελτιωτικού χώματος πάνω από τους τάφους, με στόχο να δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνθήκες ώστε να προχωρήσει φυσικά η διαδικασία αποσύνθεσης.
Η αποτελεσματικότητα της συγκεκριμένης μεθόδου αναμένεται να αξιολογηθεί στην πράξη, με εκτίμηση ότι μπορεί να χρειαστούν περίπου έξι μήνες για να διαπιστωθεί το αποτέλεσμα.
Για τον λόγο αυτό, σύμφωνα με τον ίδιο, έχουν ακυρωθεί προγραμματισμένα ραντεβού για ορισμένες εκταφές, ώστε να δοκιμαστεί πρώτα η συγκεκριμένη λύση.
Το δύσκολο ζήτημα για τις οικογένειες
Πέρα από το πρακτικό πρόβλημα που δημιουργείται στα κοιμητήρια, οι εκταφές αυτές έχουν και μια ιδιαίτερα δύσκολη ανθρώπινη διάσταση.
Οι οικογένειες καλούνται να επιστρέψουν, αρκετά χρόνια μετά τον θάνατο ενός δικού τους ανθρώπου, σε μια διαδικασία που υπό φυσιολογικές συνθήκες θα είχε ήδη ολοκληρωθεί.
Η ίδια η εγκύκλιος του Υπουργείου Υγείας ζητά από τις υπηρεσίες των κοιμητηρίων να επιδεικνύουν τον προσήκοντα σεβασμό και να λαμβάνουν μέτρα για την αποφυγή περιττής ταλαιπωρίας των συγγενών, καθώς και να περιορίζουν την οικονομική επιβάρυνση στα απολύτως αναγκαία έξοδα.
Το ζήτημα των εκταφών των θυμάτων Covid παραμένει έτσι ένα σύνθετο θέμα, στο οποίο συναντώνται οι υγειονομικές οδηγίες της περιόδου της πανδημίας, οι ιδιαιτερότητες της αποσύνθεσης, οι περιορισμοί των κοιμητηρίων και, κυρίως, η δύσκολη θέση στην οποία βρίσκονται οι οικογένειες των ανθρώπων που έφυγαν από τη ζωή εκείνη την περίοδο.