Εκλογές στο Ισραήλ: Οι πέντε δρόμοι για τον σχηματισμό κυβέρνησης
Σε πολιτικό θρίλερ εξελίσσεται η καταμέτρηση των ψήφων στο Ισραήλ, με το στρατόπεδο του Μπενιαμίν Νετανιάχου να προηγείται της αντιπολίτευσης, χωρίς ωστόσο να εξασφαλίζει την απαιτούμενη κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Την ώρα που ο απερχόμενος πρωθυπουργός και ο βασικός αντίπαλός του, Γκάντι Άιζενκοτ, διεκδικεί τον σχηματισμό της επόμενης κυβέρνησης, πέντε διαφορετικά μετεκλογικά σενάρια βρίσκονται στο τραπέζι, ακόμη και αυτό της προσφυγής σε νέες εκλογές.
Σύμφωνα με τα νεότερα διαθέσιμα στοιχεία της Κεντρικής Εκλογικής Επιτροπής του Ισραήλ, που μετέδωσαν οι Times of Israel, με καταμετρημένο το 57,3% των εκλογικών τμημάτων στις 07:58 τοπική ώρα της Τετάρτης (28/10), ο συνασπισμός του Νετανιάχου εξασφάλιζε 55 έδρες, έναντι 49 της αντιπολίτευσης και 16 των αραβικών κομμάτων.
Νωρίτερα, όπως είχαν μεταδώσει τα πρακτορεία AFP και dpa, με καταμετρημένο το 50,1% των ψήφων, το στρατόπεδο Νετανιάχου εμφανιζόταν να εξασφαλίζει 56 έδρες. Η μεταβολή των αριθμών αναδεικνύει τη ρευστότητα της εκλογικής αναμέτρησης.
Παρά το προβάδισμά του, ο Νετανιάχου παραμένει έξι έδρες μακριά από το όριο των 61 που απαιτούνται για την απόλυτη πλειοψηφία στην Κνεσέτ, το ισραηλινό κοινοβούλιο των 120 εδρών.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:Κάλπες στο Ισραήλ: Η πρώτη εκλογική δοκιμασία του Νετανιάχου μετά την επίθεση της Χαμάς
Η εικόνα διαφοροποιείται σημαντικά από τις αρχικές προβλέψεις των exit polls, που εμφάνιζαν τα δύο αντίπαλα στρατόπεδα σχεδόν ισοδύναμα. Ωστόσο, ούτε τα νεότερα προσωρινά αποτελέσματα εξασφαλίζουν σε κάποια πλευρά σαφή δυνατότητα σχηματισμού κυβέρνησης.
Η καταμέτρηση συνεχίζεται, ενώ εκκρεμεί η ενσωμάτωση των ψήφων που έχουν κατατεθεί σε ειδικούς φακέλους, μεταξύ των οποίων εκείνες στρατιωτών και διπλωματών.
Νετανιάχου: «Χρειαζόμαστε μια ισχυρή, δεξιά κυβέρνηση»
Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου εμφανίστηκε ενώπιον των υποστηρικτών του λίγο μετά τις 3 τα ξημερώματα της Τετάρτης, υποστηρίζοντας ότι το Λικούντ αναδεικνύεται στη μεγαλύτερη πολιτική δύναμη της χώρας.
«Περιμένουμε ακόμη τα πραγματικά αποτελέσματα», δήλωσε, προσθέτοντας ότι «το Λικούντ είναι το μεγαλύτερο κόμμα στο Ισραήλ».
Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός υποστήριξε ότι το δεξιό στρατόπεδο εξασφάλισε «σαφή και αποφασιστική πλειοψηφία μεταξύ των σιωνιστών πολιτών», εκφράζοντας την πρόθεσή του να σχηματίσει μια «ισχυρή, εθνική, δεξιά κυβέρνηση».
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:Εκλογές στο Ισραήλ: Πρώτο το Λικούντ, αλλά προηγείται το μπλοκ Άιζενκοτ
Παράλληλα, απέρριψε το ενδεχόμενο σχηματισμού κυβέρνησης που θα εξαρτάται από τη στήριξη αραβικών κομμάτων, κατηγορώντας ορισμένες από τις παρατάξεις αυτές ότι αντιτίθενται στον χαρακτήρα του ισραηλινού κράτους.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στο Ιράν, υποστηρίζοντας ότι το Ισραήλ έχει μια ιστορική ευκαιρία, σε συνεργασία με τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, να εξαλείψει οριστικά την ιρανική απειλή.
Άιζενκοτ: «Οι πολίτες ψήφισαν υπέρ της αλλαγής»
Από την πλευρά του, ο επικεφαλής του κόμματος Γιασάρ, Γκάντι Άιζενκοτ, υποστήριξε ότι οι εκλογές αποτελούν ψήφο αποδοκιμασίας για την κυβέρνηση Νετανιάχου.
Μιλώντας στους υποστηρικτές του στο Τελ Αβίβ, λίγο μετά τη δημοσιοποίηση των πρώτων exit polls, δήλωσε ότι οι Ισραηλινοί επέλεξαν την πολιτική αλλαγή.
«Οι πολίτες ψήφισαν υπέρ της αλλαγής. Ο συνασπισμός της αποτυχίας έχασε την εμπιστοσύνη του κόσμου. Οι Ισραηλινοί ψήφισαν κατά της συνέχισης της πρωθυπουργίας Νετανιάχου», ανέφερε.
Ο Άιζενκοτ κάλεσε τον Νετανιάχου να αποδεχθεί την «ψήφο δυσπιστίας του λαού» και να αποχωρήσει από την πολιτική ζωή, ενώ δεσμεύθηκε να επιχειρήσει τον σχηματισμό κυβέρνησης με προτεραιότητες την καθολική στρατιωτική θητεία και τη διάλυση της Χαμάς.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκαν ο πρώην πρωθυπουργός Ναφτάλι Μπένετ και ο Γιαΐρ Λαπίντ, υποστηρίζοντας ότι η αντιπολίτευση έχει λάβει εντολή για πολιτική αλλαγή.
Ωστόσο, οι προεκλογικές δεσμεύσεις αρκετών ηγετών να μη συνεργαστούν με αραβικά κόμματα περιπλέκουν σημαντικά τις προσπάθειες σχηματισμού κυβερνητικής πλειοψηφίας.
Τα πέντε σενάρια για την επόμενη κυβέρνηση του Ισραήλ
Με κανένα από τα δύο βασικά στρατόπεδα να εξασφαλίζει μέχρι στιγμής τις 61 έδρες, το Ισραήλ βρίσκεται αντιμέτωπο με το ενδεχόμενο παρατεταμένων πολιτικών διαπραγματεύσεων.
Σύμφωνα με ανάλυση της ισραηλινής εφημερίδας Ynet, πέντε βασικά σενάρια διαμορφώνονται για την επόμενη ημέρα, από τον σχηματισμό κυβέρνησης υπό τον Άιζενκοτ ή τον Νετανιάχου μέχρι έναν ευρύ κυβερνητικό συνασπισμό ή νέες εκλογές.
Το πρώτο σενάριο αφορά τον σχηματισμό κυβέρνησης υπό τον Γκάντι Άιζενκοτ. Σε αυτή θα μπορούσαν να συμμετάσχουν το κεντρώο Γιασάρ, το κόμμα Μπ’Γιαχάντ του Ναφτάλι Μπένετ, το Γισραέλ Μπεϊτένου του Αβίγκντορ Λίμπερμαν και οι Δημοκράτες του Γιαΐρ Γκολάν. Ωστόσο, οι συγκεκριμένες παρατάξεις δεν συγκεντρώνουν, σύμφωνα με τα προσωρινά αποτελέσματα, την απαιτούμενη αυτοδυναμία, γεγονός που καθιστά αναγκαία την εξεύρεση πρόσθετης κοινοβουλευτικής στήριξης.
Το δεύτερο σενάριο προβλέπει τον σχηματισμό νέας κυβέρνησης Νετανιάχου, με τη συμμετοχή του Λικούντ, των υπερορθόδοξων κομμάτων Σας και Ενωμένη Ιουδαϊκή Τορά, καθώς και των ακροδεξιών παρατάξεων των Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ και Μπεζαλέλ Σμότριτς. Το συγκεκριμένο ενδεχόμενο προϋποθέτει είτε την εξασφάλιση 61 εδρών από την τελική καταμέτρηση είτε την προσέλκυση πρόσθετων πολιτικών συμμάχων.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:Κάλπες στο Ισραήλ: Η πρώτη εκλογική δοκιμασία του Νετανιάχου μετά την επίθεση της Χαμάς
Το τρίτο σενάριο αφορά τον σχηματισμό κυβέρνησης μειοψηφίας υπό τον Άιζενκοτ, με την ανοχή των αραβικών κομμάτων. Σύμφωνα με τη Ynet, το ισραηλινό κοινοβουλευτικό σύστημα επιτρέπει την παροχή ψήφου εμπιστοσύνης με απλή πλειοψηφία των βουλευτών που συμμετέχουν στην ψηφοφορία, χωρίς να απαιτούνται υποχρεωτικά 61 θετικές ψήφοι. Επομένως, η αποχή αραβικών παρατάξεων θα μπορούσε να διευκολύνει την ανάληψη της εξουσίας από μια κυβέρνηση μειοψηφίας. Ωστόσο, ο Λίμπερμαν έχει αποκλείσει τη στήριξη μιας τέτοιας κυβέρνησης, ενώ και άλλοι ηγέτες της αντιπολίτευσης έχουν απορρίψει τη συνεργασία με αραβικά κόμματα.
Το τέταρτο σενάριο προβλέπει κυβέρνηση εθνικής ενότητας μεταξύ Νετανιάχου και Άιζενκοτ, ενδεχομένως με συμφωνία εναλλαγής στην πρωθυπουργία. Παρά το γεγονός ότι οι δύο πολιτικοί αντίπαλοι έχουν απορρίψει δημόσια μια τέτοια συνεργασία, ο πρόεδρος του Ισραήλ, Ισαάκ Χέρτσογκ, θα μπορούσε να επιχειρήσει να διαμεσολαβήσει σε περίπτωση παρατεταμένου πολιτικού αδιεξόδου.
Μάλιστα, ο επικεφαλής του ακροδεξιού κόμματος Εβραϊκή Δύναμη, Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ, έχει ήδη προειδοποιήσει τον Νετανιάχου να μην προχωρήσει σε κυβέρνηση συνεργασίας με τον Άιζενκοτ, χαρακτηρίζοντας μια τέτοια επιλογή «τρομερό λάθος».
Το πέμπτο σενάριο είναι η προκήρυξη νέων εκλογών, εφόσον αποτύχουν όλες οι προσπάθειες σχηματισμού κυβέρνησης. Σε αυτή την περίπτωση, ο Νετανιάχου θα παραμείνει επικεφαλής της υπηρεσιακής κυβέρνησης μέχρι να αναδειχθεί νέος κυβερνητικός συνασπισμός, παρατείνοντας την παραμονή του στην εξουσία χωρίς να έχει εξασφαλίσει νέα κοινοβουλευτική πλειοψηφία.
Ο καθοριστικός ρόλος των αραβικών κομμάτων
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ενισχυμένη κοινοβουλευτική παρουσία των αραβικών παρατάξεων, οι οποίες συγκεντρώνουν συνολικά 16 έδρες στα νεότερα προσωρινά αποτελέσματα.
Ο επικεφαλής της Κοινής Λίστας, Γιούσεφ Τζαμπαρίν, υποστήριξε ότι η εκλογική επίδοση των αραβικών κομμάτων αποδεικνύει πως αποτελούν πολιτική δύναμη που δεν μπορεί να αγνοηθεί.
«Δεν μπορείτε να οικοδομήσετε ένα μέλλον εδώ χωρίς τη φωνή μας», δήλωσε, αναφερόμενος στην ανάγκη εκπροσώπησης της αραβικής κοινότητας στις πολιτικές αποφάσεις.
Αντίστοιχα, ο επικεφαλής του Ραάμ, Μανσούρ Αμπάς, δεσμεύθηκε να μετατρέψει την εκλογική επιρροή του κόμματός του σε ουσιαστική πολιτική δύναμη.
Ωστόσο, οι διαφορετικές προσεγγίσεις των κομμάτων της αντιπολίτευσης απέναντι στη συνεργασία με αραβικές παρατάξεις δημιουργούν ένα από τα σημαντικότερα εμπόδια για τον σχηματισμό κυβέρνησης.
Τραμπ: «Η υποστήριξή μου βοήθησε πολύ τον Νετανιάχου»
Στις μετεκλογικές εξελίξεις παρενέβη και ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος απέδωσε μέρος της εκλογικής ενίσχυσης του Νετανιάχου στη δημόσια στήριξη που του παρείχε.
Σύμφωνα με τους Times of Israel, ο Τραμπ αναδημοσίευσε στην πλατφόρμα Truth Social σχόλιο που αποδίδεται στον Ίρβινγκ Σ. Σβαρτς, σύμφωνα με το οποίο η υποστήριξη του Αμερικανού προέδρου άλλαξε το εκλογικό κλίμα υπέρ του Ισραηλινού πρωθυπουργού.
Το σχόλιο υποστήριζε ότι, αντί για μια αποφασιστική ήττα του Νετανιάχου, η εκλογική αναμέτρηση εξελίχθηκε σε αμφίρροπη μάχη, ακόμη και με ενδεχόμενο νίκης του.
Μιλώντας αργότερα σε δημοσιογράφους, ο Τραμπ εξέφρασε προσωπικά την ίδια εκτίμηση.
«Από τα exit polls ακούω ότι ο Νετανιάχου τα πήγε πολύ καλά. Νομίζω ότι όταν δημοσιοποιήθηκε η υποστήριξή μου, τον βοήθησε πάρα πολύ», δήλωσε.
Ο Αμερικανός πρόεδρος διευκρίνισε επίσης ότι δεν είχε επικοινωνήσει με τον Νετανιάχου μετά την ανακοίνωση των πρώτων αποτελεσμάτων.
Πότε θα ανακοινωθούν τα τελικά αποτελέσματα
Η οριστικοποίηση του εκλογικού αποτελέσματος αποτελεί το επόμενο κρίσιμο βήμα για τη διαμόρφωση των πολιτικών συσχετισμών.
Σύμφωνα με τη Ynet, η Κεντρική Εκλογική Επιτροπή αναμένει να ολοκληρώσει την καταμέτρηση έως το απόγευμα της Πέμπτης (29/10), ενώ η προθεσμία δημοσίευσης των επίσημων αποτελεσμάτων λήγει στις 4 Νοεμβρίου.
Στη συνέχεια, ο πρόεδρος Ισαάκ Χέρτσογκ θα πραγματοποιήσει διαβουλεύσεις με τα κοινοβουλευτικά κόμματα και θα αναθέσει εντολή σχηματισμού κυβέρνησης στον βουλευτή που θεωρεί ότι έχει τις μεγαλύτερες δυνατότητες να συγκροτήσει κυβερνητικό συνασπισμό.
Η πρώτη εντολή διαρκεί 28 ημέρες, με δυνατότητα παράτασης έως 14 επιπλέον ημερών. Εάν η προσπάθεια αποτύχει, προβλέπονται νέες διαδικασίες ανάθεσης εντολής, οι οποίες μπορούν να παρατείνουν την πολιτική αβεβαιότητα για αρκετές εβδομάδες.
Παρά το προβάδισμα του Νετανιάχου στην καταμέτρηση, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο ποιος θα συγκεντρώσει τις περισσότερες έδρες, αλλά ποιος θα καταφέρει να εξασφαλίσει την αναγκαία κοινοβουλευτική στήριξη για να κυβερνήσει το Ισραήλ.