Το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών κατηγόρησε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ότι στηρίζεται σε «αβάσιμους ισχυρισμούς και παραπληροφόρηση», αντιδρώντας στην έκθεση για την Τουρκία του 2025 που εγκρίθηκε από την Ολομέλεια του Ευρωκοινοβουλίου.
Σε ανακοίνωσή του, το υπουργείο αναφέρει ότι η έκθεση «στοχεύει να επισκιάσει την τρέχουσα θετική ατζέντα» σε μια περίοδο που «η στρατηγική σημασία των σχέσεων Τουρκίας – ΕΕ αυξάνεται σταθερά». Κατηγορεί μάλιστα το Ευρωκοινοβούλιο ότι «παρέχει πλατφόρμα σε τρομοκρατικές οργανώσεις και κύκλους κατά της Τουρκίας», επισημαίνοντας πως αυτό δείχνει «πόσο μακριά βρίσκεται από την παρουσίαση στρατηγικού οράματος για το μέλλον των σχέσεων Τουρκίας – ΕΕ»
Η Άγκυρα, όπως υπογραμμίζει το τουρκικό ΥΠΕΞ, «απορρίπτει κατηγορηματικά» την «παραμόρφωση των νομικών διαδικασιών που διεξάγονται από την ανεξάρτητη τουρκική δικαιοσύνη», καθώς και την «στοχοποίηση του Υπουργού Δικαιοσύνης μας με αβάσιμους ισχυρισμούς».
«Η προσδοκία μας από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είναι ότι, στο τρέχον περιβάλλον αυξανόμενων παγκόσμιων προκλήσεων, θα υιοθετήσει μια προσέγγιση που θα συμβάλει στην προώθηση των σχέσεων μεταξύ της υποψήφιας χώρας Τουρκίας και της ΕΕ σε εποικοδομητική βάση και σύμφωνα με τα κοινά συμφέροντα», καταλήγει η ανακοίνωση.
Αυστηρό μήνυμα ΕΕ προς την Άγκυρα
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έστειλε αυστηρό μήνυμα προς την Άγκυρα, τονίζοντας ότι η Τουρκία «δεν μπορεί να επανέλθει στην ενταξιακή πορεία υπό τις σημερινές συνθήκες». Η Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων εξέφρασε έντονη ανησυχία για την εσωτερική κατάσταση της χώρας, ενόψει της ψήφισης της σχετικής έκθεσης.
Ο εισηγητής Νάτσο Σάντσεθ Αμόρ υπογράμμισε ότι η διαδικασία ένταξης δεν μπορεί να προχωρήσει χωρίς ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις. «Η διαδικασία ένταξης της Τουρκίας στην ΕΕ δεν μπορεί να επανεκκινηθεί υπό τις τρέχουσες συνθήκες», ανέφερε, σημειώνοντας «απόλυτη έλλειψη βούλησης» συμμόρφωσης με τις ευρωπαϊκές αρχές.
Ο Ισπανός ευρωβουλευτής πρόσθεσε ότι «πλέον η Τουρκία είναι μια πραγματικά αυταρχική χώρα», ενώ αναγνώρισε πως «υπάρχει ισχυρό κομμάτι πολιτών που επιθυμεί δημοκρατία και όχι απολυταρχισμό». Τόνισε επίσης ότι «δεν θέλουμε να σκοτώσουμε και την τελευταία τους ελπίδα», αλλά υπενθύμισε πως το κράτος δικαίου και τα ανθρώπινα δικαιώματα αποτελούν αδιαπραγμάτευτες προϋποθέσεις για την ΕΕ.
Αναφέρθηκε ακόμη στις κρατήσεις και φυλακίσεις στην Τουρκία, μεταξύ αυτών και του δημάρχου Κωνσταντινούπολης Εκρέμ Ιμάμογλου, υπογραμμίζοντας ότι οι διώξεις ακτιβιστών και πολιτικών αντιπάλων εμποδίζουν κάθε πρόοδο.
Σχέσεις Τουρκίας με Ελλάδα και Κύπρο
Ο Νάτσο Σάντσεθ Αμόρ έκανε ειδική αναφορά στις σχέσεις της Τουρκίας με την Ελλάδα και την Κύπρο. Όπως σημείωσε, είναι αναγκαίο να οικοδομηθεί ένα λειτουργικό πλαίσιο συνύπαρξης, καθώς οι δύο χώρες αποτελούν κρίσιμους και αναπόσπαστους πυλώνες των ευρωτουρκικών σχέσεων.
Επεσήμανε ότι ζητήματα ασφάλειας και άμυνας παραμένουν κομβικά, ωστόσο εξακολουθούν να υπάρχουν σοβαρά ελλείμματα εμπιστοσύνης και αποκλίσεις από τις αρχές της καλής γειτονίας, που πρέπει να αντιμετωπιστούν ουσιαστικά.
Ανησυχίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής
Η επίτροπος Διεύρυνσης Μάρτα Κος τόνισε ότι η έκθεση αντικατοπτρίζει σοβαρές ανησυχίες για τις εξελίξεις στην Τουρκία. Όπως είπε, η χώρα παραμένει «βασικός εταίρος, σύμμαχος στο ΝΑΤΟ και υποψήφια χώρα», αλλά χωρίς πρόοδο στα θεμελιώδη ζητήματα.
Η ίδια υπογράμμισε ότι, παρά τον στρατηγικό στόχο ένταξης, «δεν έχει υπάρξει απτή πρόοδος στο κράτος δικαίου και τις θεμελιώδεις ελευθερίες», ενώ διαπιστώνεται οπισθοδρόμηση από το 2018. Αναφέρθηκε επίσης σε φυλακίσεις πολιτικών, δημοσιογράφων και επιχειρηματιών, τονίζοντας πως χωρίς πρόοδο στο κράτος δικαίου «δεν θα υπάρξει δυνατότητα επανέναρξης των ενταξιακών διαπραγματεύσεων».
Στρατηγικά συμφέροντα ΕΕ – Τουρκίας
Η Μάρτα Κος σημείωσε ότι οι σχέσεις ΕΕ – Τουρκίας αναζωογονούνται σε τομείς κοινού ενδιαφέροντος, όπως η διαχείριση μεταναστευτικών ροών, το εμπόριο και η τελωνειακή ένωση, καθώς η Τουρκία είναι ο πέμπτος μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της ΕΕ.
Καταλήγοντας, επισήμανε ότι η Ένωση έχει στρατηγικό συμφέρον για σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο και για μια αμοιβαία επωφελή σχέση με την Τουρκία, λαμβάνοντας υπόψη τις γεωπολιτικές ισορροπίες με την Ελλάδα και την Κύπρο.
Ολόκληρη η έκθεση:
Η έκθεση, που συντάχθηκε από τον Ισπανό ευρωβουλευτή των Σοσιαλιστών Νάτσο Σάντσες Αμόρ, επισημαίνει ότι οι διαπραγματεύσεις ένταξης της Τουρκίας στην ΕΕ έχουν «παγώσει από το 2018» λόγω της επιδείνωσης του κράτους δικαίου. Καταλήγει δε στο συμπέρασμα πως, εξαιτίας της «έλλειψης προόδου» και της «οπισθοδρόμησης της δημοκρατίας», «η διαδικασία ένταξης της Τουρκίας στην ΕΕ δεν μπορεί να επανακκινήσει υπό τις παρούσες συνθήκες».
Όσον αφορά τα ανθρώπινα δικαιώματα και το κράτος δικαίου, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κάνει λόγο για «δεινή κατάσταση» και «δημοκρατική οπισθοδρόμηση», καταγγέλλοντας «νόμους και μέτρα που περιορίζουν θεμελιώδεις ελευθερίες». Ζητεί να σταματήσουν οι επιθέσεις κατά της αντιπολίτευσης, αναφερόμενο ιδιαίτερα στο CHP και στον υποψήφιό του για την προεδρία Εκρέμ Ιμάμογλου, καθώς και στους υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, τους δικηγόρους, δημοσιογράφους, καλλιτέχνες και ακαδημαϊκούς.
Για πρώτη φορά, η έκθεση ασκεί κριτική στη σιωπή άλλων θεσμικών οργάνων της ΕΕ και κρατών-μελών απέναντι στη διάβρωση του κράτους δικαίου στην Τουρκία, καλώντας τα να είναι «πιο ηχηρά» σε αυτό το ζήτημα.
Παράλληλα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προτρέπει την τουρκική κυβέρνηση και τα κράτη μέλη της ΕΕ να εργαστούν για μια «στενότερη, πιο δυναμική και στρατηγική εταιρική σχέση», πέρα από την παγωμένη ενταξιακή διαδικασία. Επαναλαμβάνει επίσης την ανάγκη επανέναρξης των διαλόγων υψηλού επιπέδου, με έμφαση στον εκσυγχρονισμό της τελωνειακής ένωσης και τη συμμόρφωση της Άγκυρας στα κριτήρια για την ελευθέρωση θεωρήσεων (βίζα).
Περιφερειακή συνεργασία και σχέσεις καλής γειτονίας
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εκφράζει την υποστήριξή του στον διάλογο Ελλάδας – Τουρκίας, όπως η σύνοδος κορυφής Μητσοτάκη – Ερντογάν του Φεβρουαρίου 2026, θεωρώντας την βήμα προς την αποκλιμάκωση στην Ανατολική Μεσόγειο. Παράλληλα, καλεί την Τουρκία να υιοθετήσει «εποικοδομητική και όχι διεκδικητική ή επιθετική προσέγγιση» στην περιοχή.
Η έκθεση επικρίνει το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» και εκφράζει ανησυχία για τη διατήρηση του casus belli κατά της Ελλάδας, χαρακτηρίζοντάς το ασύμβατο με τις σχέσεις καλής γειτονίας. Καταδικάζει επίσης τις παραβιάσεις της κυριαρχίας κρατών-μελών, ιδίως της Ελλάδας και της Κύπρου.
Γίνεται ειδική αναφορά στις παραβιάσεις του ελληνικού εναέριου χώρου, στην «πολιτική εργαλειοποίηση» του συστήματος NAVTEX, καθώς και στις παρεμβάσεις σε έργα όπως ο Great Sea Interconnector και ο EastMed. Το ΕΚ ζητεί από την Άγκυρα να σεβαστεί την κυριαρχία των κρατών-μελών και να ευθυγραμμιστεί με το Δίκαιο της Θάλασσας, σημειώνοντας ότι το τουρκο-λιβυκό μνημόνιο «δεν μπορεί να παράγει έννομα αποτελέσματα για τρίτες χώρες».
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον σεβασμό των μειονοτήτων και του Οικουμενικού Πατριαρχείου, καθώς και στην προστασία μνημείων παγκόσμιας κληρονομιάς, όπως η Αγία Σοφία και η Μονή Παναγίας Σουμελά. Ζητείται η πλήρης εφαρμογή των αποφάσεων της UNESCO.
Ασφάλεια και Άμυνα
Η έκθεση αναγνωρίζει τη στρατηγική σημασία της Τουρκίας για την ΕΕ και το ΝΑΤΟ, επισημαίνοντας τον ρόλο της σε περιοχές όπως η Μαύρη Θάλασσα, η Ουκρανία και η Μέση Ανατολή. Υποστηρίζει την ενίσχυση της συνεργασίας ΕΕ – Τουρκίας σε θέματα ασφάλειας, εκφράζοντας ωστόσο ανησυχία για την παρεμπόδιση της συνεργασίας ΕΕ – ΝΑΤΟ από την Άγκυρα.
Παράλληλα, καταγράφεται περαιτέρω μείωση της ευθυγράμμισης της Τουρκίας με την Κοινή Εξωτερική Πολιτική της ΕΕ, από 6% το 2024 σε 4% το 2025. Το ΕΚ εκφράζει ανησυχία για την αντιδυτική στάση των τουρκικών αρχών και καλεί την Άγκυρα να εγκαταλείψει πρακτικές που υπονομεύουν την εμπιστοσύνη μεταξύ συμμάχων, όπως η διατήρηση του casus belli και η κατοχή του ρωσικού συστήματος S-400.
Επιπλέον, εκφράζεται προβληματισμός για την προσέγγιση της Τουρκίας με τους BRICS+ και τον Οργανισμό Συνεργασίας της Σαγκάης, καθώς ενδεχόμενη πλήρης ένταξη θεωρείται ασύμβατη με την ενταξιακή πορεία προς την ΕΕ.
Κυπριακό
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επαναβεβαιώνει ότι η λύση του Κυπριακού πρέπει να βασίζεται σε μια δικοινοτική, διζωνική ομοσπονδία, σύμφωνα με τα ψηφίσματα του ΟΗΕ και το διεθνές δίκαιο. Χαιρετίζει τις προσπάθειες επανέναρξης των διαπραγματεύσεων υπό την αιγίδα του ΟΗΕ και τα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης.
Καταδικάζει τις μονομερείς ενέργειες της Τουρκίας στα Βαρώσια και ζητεί την αποχώρηση των τουρκικών στρατευμάτων από το νησί. Επισημαίνει ότι η προοπτική στενότερης συνεργασίας ΕΕ – Τουρκίας εξαρτάται από την πλήρη συμμόρφωση με τα κριτήρια της Κοπεγχάγης και την εποικοδομητική συμβολή της Άγκυρας στην επίλυση του Κυπριακού.
Δηλώσεις του εισηγητή
Ο εισηγητής Νάτσο Σάνσεθ Αμόρ δήλωσε ότι «η διαδικασία ένταξης της Τουρκίας στην ΕΕ δεν μπορεί να επανεκκινηθεί υπό τις τρέχουσες συνθήκες». Τόνισε ότι εδώ και δέκα χρόνια «περιμένουμε καλά νέα» από την Τουρκία, αλλά υπάρχει «απόλυτη έλλειψη βούλησης» συμμόρφωσης με τις ευρωπαϊκές αρχές.
Ο ίδιος σημείωσε ότι «πλέον η Τουρκία είναι μια πραγματικά αυταρχική χώρα» και διερωτήθηκε «τι δουλειά μπορεί να έχει στην ΕΕ μια αυταρχική χώρα». Παράλληλα, αναγνώρισε την ύπαρξη μιας κοινωνίας πολιτών που επιδιώκει δημοκρατία και όχι απολυταρχισμό, υπογραμμίζοντας ότι «δεν θέλουμε να σκοτώσουμε και την τελευταία τους ελπίδα».
Καταλήγοντας, ο εισηγητής υπογράμμισε την ανάγκη οικοδόμησης ενός λειτουργικού πλαισίου συνύπαρξης με την Τουρκία, με την Ελλάδα και την Κύπρο να αποτελούν κρίσιμους πυλώνες αυτής της σχέσης. Τόνισε ότι τα ζητήματα ασφάλειας και άμυνας παραμένουν κομβικά, αλλά απαιτείται ουσιαστική αντιμετώπιση των ελλειμμάτων εμπιστοσύνης και των αποκλίσεων από τις αρχές καλής γειτονίας.