«Κβαντική Ιατρική», βιοσυντονισμός, ομοιοπαθητική, Functional Medicine, νευροανάδραση: Τι είναι αναγνωρισμένο, τι είναι πιστοποιημένο και – κυρίως – τι έχει αποδειχθεί ότι λειτουργεί;

Ο θάνατος του Γιώργου Μαζωνάκη και όσα ακολούθησαν γύρω από το ιδιωτικό ιατρείο όπου υπέστη την ανακοπή κατά τη διάρκεια διαδικασίας πλασμαφαίρεσης έχουν ανοίξει μια πολύ ευρύτερη συζήτηση για τον χώρο της ιδιωτικής υγείας.

Οι αρμόδιες Αρχές διερευνούν τις συνθήκες της συγκεκριμένης υπόθεσης και οι ευθύνες όσων εμπλέκονται θα κριθούν από τη Δικαιοσύνη.

Όμως υπάρχει ένα ερώτημα που ξεπερνά τη συγκεκριμένη υπόθεση:

Τι ακριβώς είναι αυτό που ο ασθενής πληρώνει όταν μια υπηρεσία υγείας παρουσιάζεται με όρους όπως «ολιστική», «κβαντική», «ενεργειακή», «βιοσυντονισμός» ή «λειτουργική ιατρική»;

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:Μαζωνάκης: Τέσσερα «alert» σε 23 λεπτά – Νέα στοιχεία για την υπόθεση των δύο γιατρών

Και ακόμη σημαντικότερο:

Πώς μπορεί ο πολίτης να ξεχωρίσει μια αναγνωρισμένη ιατρική ειδικότητα από μια πρόσθετη εκπαίδευση, μια ιδιωτική πιστοποίηση ή μια θεραπευτική πρακτική που δεν διαθέτει επαρκή επιστημονική τεκμηρίωση;

Αυτό είναι το πραγματικό ερώτημα.

Και είναι ένα ερώτημα που πλέον δεν αφορά μόνο έναν γιατρό, ένα ιατρείο ή μία υπόθεση.

Αφορά ολόκληρη την αγορά της υγείας.

Η υπόθεση Μαζωνάκη και η «άλλη» ιατρική

Τις τελευταίες ημέρες έχουν δει το φως της δημοσιότητας αναφορές για τις πρακτικές που φέρεται να εφαρμόζονταν στον χώρο όπου βρισκόταν ο Γιώργος Μαζωνάκης.

Σε δημοσιεύματα γίνεται αναφορά σε πλασμαφαίρεση, «αναγεννητικές» θεραπείες, βιοσυντονισμό, «ζωντανό αίμα», μικροσκοπία και άλλες πρακτικές.

Παράλληλα, έχουν δημοσιοποιηθεί καταγγελίες και μαρτυρίες για τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζονταν ορισμένες από αυτές τις υπηρεσίες.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:ΣΟΚ:Πέθανε ο Γιώργος Μαζωνάκης

Οι καταγγελίες και οι δημοσιογραφικές αναφορές δεν αποτελούν δικαστική απόφαση.

Αυτό πρέπει να είναι απολύτως ξεκάθαρο.

Η διερεύνηση της συγκεκριμένης υπόθεσης είναι δουλειά των αρμόδιων αρχών.

Όμως η υπόθεση φέρνει στην επιφάνεια κάτι που υπήρχε πολύ πριν από αυτήν:

Τη σύγχυση ανάμεσα στην ιατρική ιδιότητα, την επιστημονική τεκμηρίωση και το marketing της υγείας.

Η λέξη «ιατρική» δεν σημαίνει αυτομάτως «ιατρική ειδικότητα

Αυτό είναι ίσως το πρώτο πράγμα που πρέπει να γνωρίζει ο ασθενής.

Στην Ελλάδα υπάρχουν θεσμοθετημένες ιατρικές ειδικότητες και εξειδικεύσεις, με συγκεκριμένα προγράμματα εκπαίδευσης και προϋποθέσεις.

Το Υπουργείο Υγείας δημοσιεύει τις επίσημες ιατρικές ειδικότητες και εξειδικεύσεις. Στις εξειδικεύσεις περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, η Παιδιατρική Γαστρεντερολογία, η Παιδιατρική Ενδοκρινολογία, η Επεμβατική Καρδιολογία, η Επείγουσα Ιατρική, η Εντατική Θεραπεία και άλλες.

Δεν υπάρχει κρατικά θεσμοθετημένη ιατρική ειδικότητα με τίτλο «Ολιστική Ιατρική» ή «Κβαντική Ιατρική».

Αυτό όμως χρειάζεται να ειπωθεί σωστά.

Δεν σημαίνει ότι ένας γιατρός που χρησιμοποιεί τον όρο «ολιστική» δεν είναι γιατρός.

Σημαίνει ότι πρέπει να ξεχωρίζουμε:

την ιατρική του ειδικότητα

από

τις πρόσθετες εκπαιδεύσεις ή πρακτικές που δηλώνει ότι εφαρμόζει.

Και αυτό δεν είναι λεπτομέρεια.

Είναι η ουσία.

Και εδώ αρχίζει η περίπτωση της Μαρίας Καρυστιανού

Η αναφορά στη Μαρία Καρυστιανού δεν γίνεται επειδή υπάρχει οποιαδήποτε σχέση της με την υπόθεση Μαζωνάκη.

Δεν υπάρχει τέτοιος ισχυρισμός.

Η περίπτωσή της χρησιμοποιείται ως χαρακτηριστικό παράδειγμα για το πώς διαφορετικές έννοιες μπορούν να συνυπάρχουν σε ένα επαγγελματικό βιογραφικό και πώς ο πολίτης πρέπει να τις αξιολογεί.

Στο προσωπικό της επαγγελματικό site παρουσιάζεται ως «Ολιστική Παιδίατρος» και Πιστοποιημένη Σύμβουλος Θηλασμού.

Στο βιογραφικό της αναφέρει ότι αποφοίτησε από την Ιατρική Σχολή του ΑΠΘ το 2000, ειδικεύτηκε στην Παιδιατρική και έλαβε τον τίτλο της Παιδιάτρου το 2009.

Αναφέρει επίσης περαιτέρω εκπαίδευση στην Παιδοκαρδιολογία στη Μεγάλη Βρετανία.

Μέχρι εδώ μιλάμε για κλασική ιατρική εκπαίδευση και ιατρική ειδικότητα.

Στη συνέχεια όμως η ίδια αναφέρει ότι εκπαιδεύτηκε σε:

• Μεταβολομική
• Κβαντική Ιατρική
• Γνωστική Ομοιοπαθητική
• Functional Medicine
• Νευροανάδραση

και δηλώνει ότι ασχολείται με την Ολιστική Ιατρική.

Αυτές οι κατηγορίες όμως δεν έχουν όλες την ίδια επιστημονική βάση.

Και εδώ αρχίζει το πραγματικό fact-check.

Μεταβολομική: επιστήμη, αλλά όχι «εναλλακτική ειδικότητα»

Η μεταβολομική είναι πραγματικός επιστημονικός κλάδος της βιοϊατρικής έρευνας.

Μελετά το σύνολο των μικρών μορίων και μεταβολιτών που υπάρχουν σε ένα βιολογικό σύστημα και χρησιμοποιείται σε έρευνα για μεταβολικές διαταραχές, βιοδείκτες, καρκίνο και πολλές άλλες εφαρμογές.

Επομένως θα ήταν λάθος να βάλουμε τη μεταβολομική στο ίδιο σακί με την ομοιοπαθητική ή οποιαδήποτε άλλη πρακτική.

Όμως υπάρχει και εδώ μια απαραίτητη διευκρίνιση:

Το ότι η μεταβολομική είναι πραγματικός επιστημονικός κλάδος δεν σημαίνει ότι κάθε εμπορική εξέταση ή θεραπευτικό πρωτόκολλο που χρησιμοποιεί τον όρο «μεταβολομική» είναι αυτομάτως επιστημονικά επικυρωμένο.

Η συγκεκριμένη εξέταση, η συγκεκριμένη μέθοδος και η συγκεκριμένη θεραπευτική χρήση πρέπει να αξιολογούνται ξεχωριστά.Ομοιοπαθητική: άλλο η εκπαίδευση, άλλο η απόδειξη

Η ομοιοπαθητική είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα της διαφοράς ανάμεσα στην πιστοποίηση και την επιστημονική τεκμηρίωση.

Μπορεί κάποιος να έχει εκπαιδευτεί στην ομοιοπαθητική.

Μπορεί να διαθέτει πιστοποιητικό.

Αυτό όμως δεν αποδεικνύει ότι η ίδια η θεραπευτική μέθοδος είναι αποτελεσματική.

Το αμερικανικό National Center for Complementary and Integrative Health αναφέρει ότι υπάρχουν ελάχιστα στοιχεία που να υποστηρίζουν την ομοιοπαθητική ως αποτελεσματική θεραπεία για συγκεκριμένες παθήσεις.

Αντίστοιχα, η βρετανική υπηρεσία NHS Specialist Pharmacy Service αναφέρει ότι δεν υπάρχουν καλής ποιότητας στοιχεία που να δείχνουν αποτελεσματικότητα της ομοιοπαθητικής στη θεραπεία οποιασδήποτε πάθησης.

Εδώ λοιπόν πρέπει να κρατήσουμε μία φράση:

«Πιστοποιημένος στην ομοιοπαθητική» δεν σημαίνει «η ομοιοπαθητική είναι επιστημονικά αποδεδειγμένη θεραπεία».

«Κβαντική Ιατρική»: η πιο επικίνδυνη σύγχυση βρίσκεται στις λέξεις

Και φτάνουμε σε έναν όρο που ακούγεται εντυπωσιακός επειδή δανείζεται τη γλώσσα της σύγχρονης Φυσικής:

«Κβαντική Ιατρική».

Στην ιστοσελίδα της Μαρίας Καρυστιανού υπάρχει ξεχωριστή αναφορά σε Κβαντική Ιατρική – Κβαντική Βιοανατροφοδότηση – Βιοσυντονισμό.

Εκεί περιγράφονται εφαρμογές του βιοσυντονισμού σε μια σειρά από προβλήματα, μεταξύ άλλων χρόνια κόπωση, αυτοάνοσα, διαχείριση πόνου, ορμονικές διαταραχές, χρόνια εντερικά και αναπνευστικά νοσήματα και άλλα.

Εδώ όμως πρέπει να γίνει μια θεμελιώδης διάκριση.

Η λέξη «κβαντική» δεν αποτελεί από μόνη της επιστημονική απόδειξη μιας θεραπείας.

Η κβαντική φυσική είναι πραγματικός και θεμελιώδης κλάδος της Φυσικής.

Το ερώτημα είναι αν η συγκεκριμένη συσκευή ή μέθοδος που διαφημίζεται ως «κβαντική ιατρική» έχει αποδείξει ότι μπορεί να διαγνώσει ή να θεραπεύσει τις συγκεκριμένες παθήσεις για τις οποίες διαφημίζεται.

Αυτό είναι τελείως διαφορετικό ερώτημα.

Και εκεί απαιτούνται κλινικές μελέτες.

Όχι απλώς ορολογία.

Βιοσυντονισμός: υπάρχει μηχάνημα – αλλά αυτό δεν αρκεί

Ένα μηχάνημα με οθόνη, καλώδια, ηλεκτρόδια και εντυπωσιακά γραφήματα μπορεί να δημιουργεί στον ασθενή την αίσθηση μιας εξαιρετικά προηγμένης ιατρικής τεχνολογίας.

Όμως η ύπαρξη μιας συσκευής δεν αποδεικνύει τη θεραπευτική της αποτελεσματικότητα.

Αυτό είναι ένα σημείο που πρέπει να γίνει κεντρικό στην ενημέρωση των πολιτών.

Το σωστό ερώτημα δεν είναι «υπάρχει μηχάνημα;».

Είναι:

«Έχει αποδειχθεί με αξιόπιστες κλινικές μελέτες ότι το μηχάνημα μπορεί να διαγνώσει ή να θεραπεύσει τη συγκεκριμένη πάθηση;»

Ακόμη και η ύπαρξη κανονιστικής σήμανσης σε μια ιατρική συσκευή δεν σημαίνει αυτομάτως ότι κάθε θεραπευτικός ισχυρισμός που συνοδεύει τη συσκευή έχει αποδειχθεί.

Νευροανάδραση: εδώ χρειάζεται περισσότερη ακρίβεια

Η νευροανάδραση είναι διαφορετική περίπτωση.

Δεν πρόκειται για έναν όρο που πρέπει απλώς να απορριφθεί ως «ψευδοεπιστημονικός».

Υπάρχει πραγματική επιστημονική έρευνα γύρω από τη μέθοδο.

Το ερώτημα όμως είναι:

Σε ποια πάθηση; Με ποιο πρωτόκολλο; Σε ποιον ασθενή; Και σε σύγκριση με ποια θεραπεία;

Η επιστημονική βιβλιογραφία δεν επιτρέπει μια γενική διατύπωση του τύπου «η νευροανάδραση θεραπεύει».

Υπάρχουν ενδείξεις και μελέτες για συγκεκριμένες εφαρμογές, αλλά τα αποτελέσματα δεν είναι ίδια για όλες τις παθήσεις και όλα τα πρωτόκολλα.

Αυτό ακριβώς είναι το νόημα της evidence-based medicine:

Δεν αξιολογείται μια λέξη. Αξιολογείται η συγκεκριμένη θεραπεία για τη συγκεκριμένη πάθηση.

Functional Medicine: όχι κρατική ιατρική ειδικότητα

Το Functional Medicine αποτελεί διεθνώς χρησιμοποιούμενη προσέγγιση που δίνει έμφαση στην εξατομίκευση, στον τρόπο ζωής, στη διατροφή και σε διάφορους παράγοντες που επηρεάζουν την υγεία.

Πολλά από αυτά τα στοιχεία υπάρχουν και στη σύγχρονη συμβατική ιατρική.

Το κρίσιμο όμως είναι ότι Functional Medicine δεν αποτελεί στην Ελλάδα αυτοτελή κρατικά αναγνωρισμένη ιατρική ειδικότητα.

Άρα και εδώ η σωστή περιγραφή είναι:

ιατρός με εκπαίδευση ή ενασχόληση στο Functional Medicine

και όχι:

κρατικά αναγνωρισμένος ειδικός Functional Medicine, εάν δεν υπάρχει αντίστοιχος θεσμοθετημένος τίτλος.

Η διαφορά μπορεί να φαίνεται λεκτική.

Για τον ασθενή όμως είναι τεράστια.

Και τελικά τι σημαίνει «πιστοποιημένος»;

Εδώ βρίσκεται ίσως η σημαντικότερη λέξη ολόκληρης της έρευνας.

Πιστοποιημένος από ποιον;

Από το κράτος;

Από πανεπιστήμιο;

Από επιστημονικό φορέα;

Από ιδιωτικό οργανισμό;

Από εταιρεία που εμπορεύεται τη συγκεκριμένη μέθοδο;

Και τι ακριβώς πιστοποιείται;

Η εκπαίδευση του επαγγελματία;

ή

Η αποτελεσματικότητα της θεραπείας;

Πρόκειται για δύο τελείως διαφορετικά πράγματα.

Ένα πιστοποιητικό μπορεί να αποδεικνύει ότι κάποιος παρακολούθησε ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα.

Δεν αποτελεί από μόνο του κλινική μελέτη.

Δεν αποδεικνύει ότι η μέθοδος θεραπεύει μια ασθένεια.

Δεν αποδεικνύει ότι πρέπει να αντικαταστήσει μια συμβατική θεραπεία.

Και δεν σημαίνει αυτομάτως ότι η μέθοδος αποτελεί αναγνωρισμένη ιατρική ειδικότητα.

Ούτε όμως «ό,τι εναλλακτικό είναι απάτη»

Εδώ πρέπει να αποφύγουμε και την άλλη υπερβολή.

Η επιστημονική ιατρική δεν λειτουργεί με το:

«συμβατικό = καλό, εναλλακτικό = κακό».

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας στη στρατηγική του για την παραδοσιακή ιατρική 2025–2034 αναγνωρίζει ότι ορισμένες παραδοσιακές και συμπληρωματικές πρακτικές μπορούν να αξιολογούνται και, όπου υπάρχουν επαρκή στοιχεία, να εντάσσονται σε συστήματα υγείας.

Αλλά η βάση είναι:

επιστημονικά στοιχεία, ασφάλεια, ποιότητα, αποτελεσματικότητα και κατάλληλη ρύθμιση.

Αυτό είναι το κρίσιμο.

Δεν είναι θέμα ιδεολογίας.

Δεν είναι θέμα πίστης.

Δεν είναι θέμα «κλασικών» εναντίον «εναλλακτικών» γιατρών.

Είναι θέμα:

Τεκμηριωμένο ή ατεκμηρίωτο;

Ο ασθενής έχει πέντε απλές ερωτήσεις να κάνει

Πριν πληρώσει για μια μη καθιερωμένη θεραπεία, ο πολίτης έχει κάθε δικαίωμα να ρωτήσει:

1. Ποια είναι η αναγνωρισμένη ιατρική ειδικότητα του επαγγελματία;

2. Ποιος επίσημος φορέας αναγνωρίζει τη συγκεκριμένη μέθοδο;

3. Υπάρχουν ανεξάρτητες, δημοσιευμένες και αξιόπιστες κλινικές μελέτες;

4. Η μέθοδος προτείνεται συμπληρωματικά ή μου ζητείται να εγκαταλείψω αποδεδειγμένη θεραπεία;

5. Όταν ακούω «πιστοποιημένος», ποιος πιστοποίησε τι;

Αυτές οι πέντε ερωτήσεις μπορούν να προστατεύσουν έναν άνθρωπο πολύ περισσότερο από ένα εντυπωσιακό μηχάνημα ή έναν επιστημονικοφανή τίτλο.

Η κόκκινη γραμμή

Υπάρχει όμως μία γραμμή που δεν πρέπει ποτέ να ξεπερνιέται.

Μια συμπληρωματική πρακτική μπορεί να αποτελεί προσωπική επιλογή ενός ασθενούς.

Το πρόβλημα αρχίζει όταν μια μη επαρκώς τεκμηριωμένη μέθοδος:

• παρουσιάζεται ως ισοδύναμη με αποδεδειγμένη θεραπεία,
• υπόσχεται αποτελέσματα που δεν έχουν αποδειχθεί,
• δημιουργεί ψευδή αίσθηση ασφάλειας,
• ή οδηγεί τον ασθενή να καθυστερήσει ή να εγκαταλείψει θεραπεία που έχει αποδεδειγμένη αποτελεσματικότητα.

Τότε δεν μιλάμε πλέον απλώς για «εναλλακτική ιατρική».

Μιλάμε για ζήτημα δημόσιας υγείας.

Και μετά τον Μαζωνάκη;

Η Δικαιοσύνη θα αποφανθεί για τη συγκεκριμένη υπόθεση του Γιώργου Μαζωνάκη.

Δεν είναι δουλειά της δημοσιογραφίας να προκαταλάβει το αποτέλεσμα.

Είναι όμως δουλειά της να θέτει τα ερωτήματα που ίσως δεν είχαν τεθεί αρκετά δυνατά μέχρι σήμερα.

Ποιος ελέγχει τις θεραπευτικές υποσχέσεις;

Ποιος ελέγχει τις ιδιωτικές «πιστοποιήσεις»;

Ποιος ελέγχει τι διαφημίζεται ως θεραπεία;

Ποιος ενημερώνει τον ασθενή για το επίπεδο επιστημονικής τεκμηρίωσης μιας μεθόδου;

Και τελικά:

Πόσο εύκολο είναι να μοιάζει κάτι με Ιατρική χωρίς να αποτελεί αναγνωρισμένη Ιατρική ειδικότητα;

Ίσως αυτό να είναι το μεγαλύτερο μάθημα που πρέπει να πάρουμε από όσα συμβαίνουν σήμερα.

Γιατί ο ασθενής δεν είναι υποχρεωμένος να γνωρίζει τι είναι peer review.

Δεν είναι υποχρεωμένος να ξεχωρίζει μια τυχαιοποιημένη κλινική δοκιμή από ένα ιδιωτικό πιστοποιητικό.

Δεν είναι υποχρεωμένος να γνωρίζει αν μια μέθοδος αποτελεί κρατικά αναγνωρισμένη ειδικότητα.

Βλέπει έναν γιατρό.

Βλέπει έναν χώρο που μοιάζει με ιατρείο.

Βλέπει μηχανήματα.

Ακούει επιστημονικούς όρους.

Βλέπει πιστοποιητικά.

Και εμπιστεύεται.

Γι’ αυτό η Πολιτεία, οι Ιατρικοί Σύλλογοι και η επιστημονική κοινότητα οφείλουν να κάνουν κάτι πολύ απλό:

Να κάνουν ξεκάθαρο στον πολίτη τι είναι Ιατρική, τι είναι συμπληρωματική πρακτική, τι είναι εκπαίδευση, τι είναι πιστοποίηση και – πάνω απ’ όλα – τι έχει αποδειχθεί ότι λειτουργεί.

Γιατί τελικά το ερώτημα δεν είναι αν κάποιος είναι «ολιστικός» ή «συμβατικός».

Το πραγματικό ερώτημα είναι πολύ πιο απλό:

Όταν ένας άνθρωπος ζητά θεραπεία, του προσφέρουμε επιστήμη ή του πουλάμε την ελπίδα ότι είναι επιστήμη;

Και αυτό είναι ένα ερώτημα που, μετά τον Γιώργο Μαζωνάκη, η ελληνική κοινωνία δύσκολα μπορεί πλέον να προσπεράσει.