Οι μεγάλες δυνάμεις επενδύουν δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια σε ένα περιβάλλον αυξημένων γεωπολιτικών εντάσεων και διεθνούς αβεβαιότητας.
Σε μια εποχή που η ανθρωπότητα έρχεται αντιμέτωπη με πρωτοφανείς προκλήσεις, από την κλιματική κρίση και τις γεωπολιτικές αναταράξεις έως την κατακόρυφη άνοδο του κόστους διαβίωσης, οι παγκόσμιες προτεραιότητες φαίνεται να διολισθαίνουν πίσω στις σκοτεινότερες μέρες του Ψυχρού Πολέμου. Στο επίκεντρο αυτής της ανησυχητικής τροχιάς βρίσκονται τα πυρηνικά όπλα, με τις παγκόσμιες δαπάνες για τον εκσυγχρονισμό και την επέκταση των οπλοστασίων να χτυπούν «κόκκινο».
Ανησυχητική εκτόξευση των παγκόσμιων δαπανών για τα πυρηνικά οπλοστάσια, οι οποίες το 2025 άγγιξαν τα 119 δισεκατομμύρια δολάρια
Η πρόσφατη έκθεση της ICAN φέρνει στο φως αποκαλυπτικά και άκρως ανησυχητικά στοιχεία για τον τρόπο με τον οποίο οι μεγάλες δυνάμεις διαχειρίζονται τους δημόσιους πόρους τους. Η διαπίστωση είναι σαφής και αμείλικτη: ο πλανήτης βιώνει έναν νέο, ανεξέλεγκτο πυρηνικό ανταγωνισμό, ο οποίος χρηματοδοτείται με εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια, την ίδια στιγμή που οι βασικές ανθρώπινες ανάγκες υποβαθμίζονται συστηματικά.
Είναι πολλά τα λεφτά…
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία τα εννέα κράτη που διαθέτουν πυρηνικό οπλοστάσιο -Ηνωμένες Πολιτείες, Κίνα, Ηνωμένο Βασίλειο, Ρωσία, Γαλλία, Ινδία, Ισραήλ, Βόρεια Κορέα και Πακιστάν- δαπάνησαν το 2025 το αστρονομικό ποσό των σχεδόν 119 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Για να γίνει αντιληπτή η ταχύτητα με την οποία ρέει το χρήμα προς τις πολεμικές βιομηχανίες, το ποσό αυτό αντιστοιχεί σε 3.768 δολάρια ανά δευτερόλεπτο.
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο, ωστόσο, δεν είναι μόνο το τελικό μέγεθος του ποσού, αλλά ο ρυθμός αύξησής του. Μέσα σε ένα μόλις έτος, οι συνολικές δαπάνες αυξήθηκαν κατά 19%, προσθέτοντας επιπλέον 16,8 δισεκατομμύρια δολάρια στο παγκόσμιο δίκτυο παραγωγής και συντήρησης όπλων μαζικής καταστροφής. Η αύξηση αυτή αποδεικνύει ότι δεν πρόκειται για μια παθητική διατήρηση των υπαρχουσών δυνατοτήτων, αλλά για μια συνειδητή, προσχεδιασμένη πολιτική κλιμάκωσης και επανεξοπλισμού.
Η κατανομή των δαπανών ανάμεσα στα κράτη αποκαλύπτει τις στρατηγικές επιδιώξεις και τις εσωτερικές ισορροπίες της παγκόσμιας σκακιέρας
Η απόλυτη κυριαρχία των ΗΠΑ σε πυρηνικά όπλα
Για άλλη μια φορά, οι Ηνωμένες Πολιτείες επιβεβαίωσαν τον ρόλο του κορυφαίου χρηματοδότη των στρατιωτικών εξοπλισμών. Με δαπάνες που άγγιξαν τα 69,2 δισεκατομμύρια δολάρια, η Ουάσιγκτον ξόδεψε περισσότερα χρήματα από όσα όλες οι υπόλοιπες οκτώ πυρηνικές δυνάμεις μαζί. Παράλληλα, οι ΗΠΑ σημείωσαν και τη μεγαλύτερη ετήσια αύξηση προϋπολογισμού, προσθέτοντας 12,4 δισεκατομμύρια δολάρια στο οπλοστάσιό τους μέσα σε δώδεκα μήνες.
Η σταθερή άνοδος της Κίνας: Στη δεύτερη θέση της σχετικής κατάταξης βρίσκεται η Κίνα, με δαπάνες ύψους 13,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Το Πεκίνο συνεχίζει να επεκτείνει τις στρατηγικές του δυνατότητες, επιδιώκοντας να κλείσει την ποιοτική και ποσοτική ψαλίδα από τη Δύση.
- Διαβάστε επίσης:Ουράνιο: Η Ασία στρέφεται στα πυρηνικά
Η ανατροπή: Η μεγαλύτερη έκπληξη της έκθεσης για το 2025 αφορά το Ηνωμένο Βασίλειο, το οποίο προσπέρασε τη Ρωσία και αναδείχθηκε στην τρίτη θέση παγκοσμίως, με δαπάνες 12,6 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Αντίθετα, η Ρωσία υποχώρησε στην τέταρτη θέση με 9,5 δισεκατομμύρια δολάρια. Η εξέλιξη αυτή αντανακλά τη στροφή του Λονδίνου προς ένα εκτεταμένο πρόγραμμα εκσυγχρονισμού της αποτρεπτικής του ισχύος, εν μέσω αυξανόμενων ανησυχιών για την ασφάλεια στην Ευρώπη.
Τα υπόλοιπα πέντε κράτη (Γαλλία, Ινδία, Ισραήλ, Βόρεια Κορέα και Πακιστάν) μοιράζονται το εναπομείναν ποσό. Η έκθεση της ICAN υπογραμμίζει ότι πολλές από αυτές τις κυβερνήσεις λειτουργούν υπό καθεστώς έντονης αδιαφάνειας, αποκρύπτοντας τα ακριβή στοιχεία των στρατιωτικών τους προγραμμάτων και των μελλοντικών τους σχεδιασμών.
Συντηρούν τον αέναο κύκλο απειλής
Ένα από τα πιο κρίσιμα συμπεράσματα της έρευνας είναι ότι η τρέχουσα χρηματοδότηση δεν αποτελεί μια παροδική αντίδραση σε κάποια συγκυριακή κρίση. Τα διαθέσιμα στοιχεία από χώρες όπως η Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο και οι ΗΠΑ δείχνουν ότι οι κυβερνήσεις δεσμεύουν δισεκατομμύρια δολάρια για τις επόμενες δεκαετίες. Τα προγράμματα εκσυγχρονισμού και επέκτασης (υποβρύχια, στρατηγικά βομβαρδιστικά, διηπειρωτικοί πύραυλοι) έχουν σχεδιαστεί για να παραμείνουν λειτουργικά έως και τον επόμενο αιώνα.
Αυτό σημαίνει ότι οι σημερινές αποφάσεις υποθηκεύουν το μέλλον των επόμενων γενεών, εγκλωβίζοντας την ανθρωπότητα σε έναν αέναο κύκλο απειλής.
Η σπατάλη αυτών των πόρων γίνεται ακόμη πιο προκλητική αν εξεταστεί υπό το πρίσμα των παγκόσμιων κοινωνικοοικονομικών προβλημάτων. Όπως χαρακτηριστικά δήλωσε η Susi Snyder, συντάκτρια της έκθεσης, είναι αδιανόητο να επενδύονται δισεκατομμύρια σε μια ψευδή υπόσχεση ασφάλειας τη στιγμή που το κόστος ζωής εκτινάσσεται και εκατομμύρια άνθρωποι αδυνατούν να αγοράσουν τρόφιμα και καύσιμα.
Η θεωρία της «πυρηνικής αποτροπής» βασίζεται στην παράλογη παραδοχή ότι πρέπει να εμπιστευόμαστε την αυτοσυγκράτηση του αντιπάλου για την ίδια μας την επιβίωση. Ωστόσο, η πραγματικότητα δείχνει ότι τα πυρηνικά όπλα δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν χωρίς να προκαλέσουν καθολική ανθρωπιστική και οικολογική καταστροφή.
Χρήματα που αναλογούν με 19 φορές τον πλήρη ετήσιο προϋπολογισμό του ΟΗΕ
Να σημειώσουμε πως τα τελευταία χρόνια, ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών, καθώς και ολόκληρος ο τομέας της ανθρωπιστικής βοήθειας και της βιώσιμης ανάπτυξης, υφίστανται συνεχείς περικοπές στη χρηματοδότησή τους από κράτη που επιλέγουν να επανεξοπλιστούν. Η σύγκριση που παραθέτει η ICAN είναι σοκαριστική: τα χρήματα που ξόδεψαν οι ΗΠΑ μόνο για το πυρηνικό τους πρόγραμμα το 2025 θα μπορούσαν να καλύψουν τον πλήρη ετήσιο προϋπολογισμό του ΟΗΕ 19 φορές. Πόροι που θα μπορούσαν να εξαλείψουν τη φτώχεια, να χρηματοδοτήσουν την ιατρική έρευνα ή να θωρακίσουν τον πλανήτη απέναντι στην κλιματική αλλαγή, θυσιάζονται στον βωμό της στρατιωτικής ισχύος.
Η έκθεση δεν αποτελεί απλώς μια παράθεση οικονομικών στατιστικών· είναι ένα επείγον προσκλητήριο για αφύπνιση. Η συνεχιζόμενη εκτροπή δισεκατομμυρίων δολαρίων μακριά από τις κοινωνικές ανάγκες και προς την κατεύθυνση της μαζικής καταστροφής συνιστά μια συλλογική αποτυχία της διεθνούς διπλωματίας και πολιτικής.
Η πραγματική ασφάλεια δεν μπορεί να οικοδομηθεί πάνω σε θεμέλια αμοιβαίας εξασφαλισμένης εξόντωσης. Όσο οι πυρηνικές δυνάμεις συνεχίζουν να σχεδιάζουν το μέλλον τους με βάση τα πυρηνικά οπλοστάσια, η παγκόσμια κοινότητα οφείλει να εντείνει την πίεση για την εφαρμογή της Συνθήκης του ΟΗΕ για την Απαγόρευση των Πυρηνικών Όπλων (TPNW).
Μόνο μέσα από τον πλήρη αφοπλισμό και την επανακατεύθυνση των πόρων στην παιδεία, την υγεία και την κοινωνική πρόνοια μπορεί να διασφαλιστεί ένα βιώσιμο και ειρηνικό μέλλον για την ανθρωπότητα.