Σε ένα επικίνδυνο γεωπολιτικό σταυρόλεξο βρίσκεται η παγκόσμια αγορά πετρελαίου. Από τη μία πλευρά, οι Χούθι ενισχύουν την παρουσία τους στην Ερυθρά Θάλασσα και απειλούν μια κρίσιμη εμπορική αρτηρία· από την άλλη, το Ιράν διατηρεί υπό τον έλεγχό του τα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται σημαντικό μέρος της παγκόσμιας πετρελαϊκής και ενεργειακής κίνησης.
Οι ραγδαίες στρατιωτικές εξελίξεις στην Υεμένη και η επικίνδυνη κλιμάκωση της έντασης στην Ερυθρά Θάλασσα φέρνουν τη Μέση Ανατολή ενώπιον μιας νέας, ευρύτερης ανάφλεξης. Η Σαουδική Αραβία αναζητά επειγόντως τρόπους αντίδρασης απέναντι στην ταχεία προέλαση των ανταρτών Χούθι, την ώρα που οι διπλωματικοί δίαυλοι για την επίλυση των συγκρούσεων σε κάθε μέτωπο κλείνουν ο ένας μετά τον άλλον και οι αγορές ενέργειας προετοιμάζονται για το ενδεχόμενο μιας σοβαρής κρίσης.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:Υεμένη: Οι Χούθι απειλούν να απαντήσουν στις αμερικανικές επιθέσεις
Παράλληλα, τα αραβικά κράτη του Κόλπου ανέβαλαν τις προγραμματισμένες συνομιλίες με το Ιράν στο Ομάν για τη ναυσιπλοϊα στα Στενά του Ορμούζ, εντείνοντας τους φόβους ότι η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή ενδέχεται να απειλήσει περαιτέρω τον παγκόσμιο εφοδιασμό πετρελαίου.
«Ούριος άνεμος» για τους Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα
Οι προσκείμενοι στο Ιράν αντάρτες Χούθι της Υεμένης εξαπέλυσαν νέο κύμα επιθέσεων κατά της Σαουδικής Αραβίας και ταυτόχρονα οχυρώνουν τις θέσεις τους στις δυτικές ακτές της Υεμένης κατά μήκος της Ερυθράς Θάλασσας, σύμφωνα με δηλώσεις Υεμενιτών αξιωματούχων.
Την ίδια στιγμή, στο Ριάντ διεξάγονται επείγουσες διαβουλεύσεις για τον τρόπο αντίδρασης στην αστραπιαία προέλαση των ανταρτών.
Η ένοπλη οργάνωση της Υεμένης κατέλαβε τα νησιά Μεγάλη και Μικρή Χάνις, κοντά στο κομβικό πέρασμα του Στενού του Μπαμπ αλ-Μαντέμπ. Η κατάληψη των δύο αυτών νησιών ενισχύει τη δυνατότητα της υποστηριζόμενης από το Ιράν οργάνωσης να ελέγχει μια κρίσιμη ναυτιλιακή διαδρομή.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:Guardian: Αδιέξοδο στα Στενά του Ορμούζ
Η κατάληψη των νησιών Χάνις αποτελεί το πιο πρόσφατο βήμα στη ταχεία προέλαση της οργάνωσης κατά μήκος των ακτών της Υεμένης στην Ερυθρά Θάλασσα, μετά την κατάληψη του λιμανιού Μόχα και του νησιού Περίμ στο Στενό του Μπαμπ αλ-Μαντέμπ.
Τα νησιά Χάνις βρίσκονται 160 χιλιόμετρα βόρεια του Στενού, το οποίο αποτελεί το κομβικό πέρασμα που συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τον ανοικτό ωκεανό και τις βασικές αγορές της Σαουδικής Αραβίας στην Ασία.
Ανθρωπιστική κρίση και στρατιωτικός συναγερμός
Η ταχύτητα της προέλασης των Χούθι έχει φέρει την υποστηριζόμενη από τη Σαουδική Αραβία κυβέρνηση της Υεμένης σε θέση να προσπαθεί να ανακτήσει τα εδάφη που κατέλαβαν οι αντάρτες τις τελευταίες ημέρες, την ώρα που το Ριάντ βρίσκεται αντιμέτωπο και με επιθέσεις εναντίον ενός κρίσιμου αγωγού πετρελαίου από προσκείμενες στο Ιράν πολιτοφυλακές στο Ιράκ.
Οι απειλές από τους Χούθι έχουν θέσει τη Σαουδική Αραβία σε κατάσταση υψηλού συναγερμού, με τις σειρήνες αεροπορικού συναγερμού να ηχούν καθημερινά σε ολόκληρη τη χώρα. Τη Δευτέρα, σειρά επιθέσεων της οργάνωσης με βαλλιστικούς πυραύλους και drones είχε ως αποτέλεσμα τον τραυματισμό 13 πολιτών.
Σχεδόν 94.000 άνθρωποι στην Υεμένη έχουν εγκαταλείψει τις εστίες τους από τότε που κλιμακώθηκαν οι μάχες μεταξύ των υποστηριζόμενων από το Ιράν ανταρτών Χούθι και των κυβερνητικών δυνάμεων αυτόν τον μήνα, ανακοίνωσε τη Δευτέρα ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:Σαουδική Αραβία: «Παγώνει» ο East-West αγωγός μετά την επίθεση – Νέα πίεση στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου
Περίπου 200 σχολεία έχουν μετατραπεί σε καταφύγια στη νοτιοδυτική Υεμένη για να υποδεχτούν τη μεταναστευτική ροή οικογενειών, σύμφωνα με τη διεθνή οργάνωση International Rescue Committee.
Περισσότεροι από 2.000 άνθρωποι φέρεται να διέφυγαν ακτοπλοϊκώς προς το Τζιμπουτί.
Η προέλαση των Χούθι τους φέρνει σε απόσταση μόλις 32 χιλιομέτρων από μια αμερικανική στρατιωτική βάση στη μικρή χώρα του Κέρατος της Αφρικής, στην απέναντι πλευρά του Στενού του Μπαμπ αλ-Μαντέμπ.
Φόβοι για πετρελαϊκό σοκ και άλμα των τιμών
Τη Δευτέρα, ειδικοί προειδοποίησαν ότι το κλείσιμο του αγωγού Ανατολής-Δύσης (East-West) της Σαουδικής Αραβίας —ο οποίος ήταν ζωτικής σημασίας για το Ριάντ προκειμένου να μεταφέρει πετρέλαιο από τα Στενά του Ορμούζ στο εξαγωγικό κέντρο της Ερυθράς Θάλασσας στο Γιανμπού— θα πιέσει ακόμη περισσότερο τις αποστολές του και τις παγκόσμιες προμήθειες πετρελαίου.
Αξιωματούχοι υπολογίζουν ότι μπορεί να χρειαστούν εβδομάδες για την πλήρη αποκατάσταση των ζημιών του.
«Το μεγάλο ερώτημα για τους διαπραγματευτές αυτή τη στιγμή είναι η διάρκεια της διακοπής στον αγωγό Ανατολής-Δύσης. Οποιαδήποτε παρατεταμένη διαταραχή και η συνεπαγόμενη απώλεια προμήθειας θα μπορούσε εύκολα να σπρώξει τις τιμές στο επόμενο υψηλότερο επίπεδο», δήλωσε ο Τιμ Γουότερερ, κύριος αναλυτής αγοράς στην KCM Trade.
Η εταιρεία ερευνών Rystad Energy ανέφερε τη Δευτέρα ότι από τα τέλη Αυγούστου, κατά μέσο όρο 2,6 έως 4 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου την ημέρα μεταφέρονταν μέσω του αγωγού και εξάγονταν από το λιμάνι του Γιανμπού — όγκος που όπως δήλωσε κινδυνεύει τώρα να «εξαφανιστεί από την αγορά».
Ο Τζανίβ Σαχ, αντιπρόεδρος αγορών πετρελαίου της Rystad Energy, σημείωσε ότι η πρόσφατη εκτίναξη των τιμών του Brent απέδειξε πως η αγορά ήδη αντιδρά σε «μια σημαντική απώλεια προσφοράς».
Τα αποθέματα της Σαουδικής Αραβίας θα μπορούσαν να συντηρήσουν τις εξαγωγές τις επόμενες ημέρες, αλλά αυτό θα μπορούσε να «αλλάξει γρήγορα», πρόσθεσε ο Σαχ.
Το πρωί της Τρίτης, το πετρέλαιο τύπου Brent ενισχύθηκε κατά 1,17% στα 106,92 δολάρια το βαρέλι. Η μέση τιμή του ντίζελ στις ΗΠΑ άγγιξε τα 6 δολάρια ανά γαλόνι για πρώτη φορά την περασμένη εβδομάδα, καθώς ο πόλεμος με το Ιράν, σε συνδυασμό με τις ουκρανικές επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια, περιόρισαν την προσφορά.
Η ηγεσία των Χούθι έχει δηλώσει ότι δεν επιδιώκει να μπλοκάρει όλη την εμπορική ναυσιπλοΐα στην Ερυθρά Θάλασσα, παρά μόνο τα πλοία που συνδέονται με τη Σαουδική Αραβία.
Οι προμήθειες από τη Σαουδική Αραβία, τον μεγαλύτερο εξαγωγέα πετρελαίου στον κόσμο, είναι ζωτικής σημασίας για τις οικονομίες στην Αφρική και την Ασία, οι οποίες βασίζονται στις εισαγωγές πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή και έχουν πληγεί περισσότερο από τη διαταραχή στο εμπόριο.
Ειδικοί αναφέρουν ότι τα μαξιλάρια ασφαλείας στα αποθέματα που υπήρχαν στο σύστημα νωρίτερα φέτος, προστατεύοντας τον πλανήτη από τις χειρότερες επιπτώσεις ενός πετρελαϊκού σοκ μέσω του περιορισμού των αυξήσεων των τιμών, έχουν πλέον σχεδόν εξαφανιστεί.
Από τότε που ξεκίνησε ο πόλεμος στο Ιράν τον Φεβρουάριο, οι χώρες έχουν διοχετεύσει στην αγορά ορισμένα από τα αποθέματά τους, ενώ οι ΗΠΑ ήραν επίσης τους περιορισμούς στο πετρέλαιο που βρισκόταν αποθηκευμένο σε δεξαμενόπλοια στη θάλασσα από χώρες υπό κυρώσεις.
Αυτά τα περιθώρια έχουν πλέον «εξαντληθεί», δήλωσε την Παρασκευή ο διευθύνων σύμβουλος της Chevron, Μάικ Γουέρθ.
«Είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς ένα σενάριο όπου οι τιμές θα υποχωρήσουν γρήγορα», δήλωσε ο ίδιος. «Πιστεύω ότι οι κίνδυνοι παραμένουν ανοδικοί για τους επόμενους μήνες».
Διστακτικότητα στην Ουάσινγκτον για απευθείας εμπλοκή
Η αναζωπύρωση της σύγκρουσης στην Υεμένη συνιστά άλλη μία πρόκληση για τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ.
Τρεις πηγές ανέφεραν στο Reuters ότι η Ουάσινγκτον έχει αντισταθεί μέχρι στιγμής στα αιτήματα της Σαουδικής Αραβίας για άμεση στρατιωτική επέμβαση πέραν της υποστήριξης σε επίπεδο πληροφοριών.
Ο Τραμπ δήλωσε το Σαββατοκύριακο ότι είχε συνομιλία με τον πρίγκιπα διάδοχο της Σαουδικής Αραβίας και ότι οι Χούθι είχαν επίσης επικοινωνήσει με την Ουάσινγκτον, παροτρύνοντάς την να μείνει εκτός της σύγκρουσης.
Τα κρατικά μέσα ενημέρωσης της Σαουδικής Αραβίας μεταδίδουν ότι ο πρίγκιπας διάδοχος Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν συνάντησε τη Δευτέρα στην Τζέντα αρχηγό της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ (CENTCOM), ναύαρχο Μπραντ Κούπερ.
Η Σαουδική Αραβία ηγείται συμμαχίας που μάχεται τους Χούθι από το 2015, όμως η σύγκρουση είχε ηρεμήσει σε μεγάλο βαθμό στο πλαίσιο εκεχειρίας τα τελευταία χρόνια. Οι μάχες αναζωπυρώθηκαν αυτόν τον μήνα, με τους Χούθι να απωθούν τις δυνάμεις που πρόσκεινται στη διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση.
Κλειστά τα Στενά του Ορμούζ
Το Ομάν επρόκειτο να φιλοξενήσει τη Δευτέρα συνάντηση με το Ιράν και τα κράτη του Κόλπου για τη διεξαγωγή διαπραγματεύσεων με στόχο την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, από τα οποία πριν από τον πόλεμο διερχόταν το 20% των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου.
Ωστόσο, το Ομάν ανακοίνωσε ότι η συνάντηση αναβλήθηκε. Το Ιράν δήλωσε ότι η αναβολή έγινε κατόπιν αιτήματος της Σαουδικής Αραβίας.
Ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών του Ιράν, Εσμαΐλ Μπαγκαΐ, δήλωσε τη Δευτέρα ότι η Σαουδική Αραβία «απαίτησε» τη ματαίωση «προς το παρόν» της συνάντησης που θα συγκέντρωνε το Ιράν με άλλες χώρες της περιοχής για το ζήτημα των Στενών του Ορμούζ.
Ο Μπαγακΐ χαρακτήρισε τη συνάντηση, την οποία θα φιλοξενούσε το Ομάν, ως «κατάλληλη ευκαιρία» για την αποκατάσταση της ασφάλειας στην περιοχή. Παράλληλα, ο Ιρανός εκπρόσωπος ανέφερε ότι η συμφωνία μεταξύ Ιράν και Ομάν για τα Στενά του Ορμούζ έχει οριστικοποιηθεί και θα ανακοινωθεί αργότερα.
Από την πλευρά του, αξιωματούχος του Κόλπου με γνώση του θέματος, ο οποίος δεν είχε εξουσιοδότηση να προβεί σε δημόσιες δηλώσεις και μίλησε υπό το καθεστώς της ανωνυμίας, ανέφερε ότι η Σαουδική Αραβία είχε υποβάλει τροποποιήσεις στη συμφωνία, εκφράζοντας ανησυχίες ότι θα μπορούσε να έχει μόνιμες επιπτώσεις για τα Στενά του Ορμούζ, επηρεάζοντας αρνητικά άλλα κράτη του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου.
Ο Ντόναλντ Τραμπ επανέλαβε τη Δευτέρα τον συχνό ισχυρισμό του ότι το Ιράν επιθυμεί διακαώς να επιτύχει μια συμφωνία σύντομα.
Ωστόσο, ο Μοχσέν Ρεζαΐ, γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν, χαρακτήρισε το μήνυμα του Αμερικανού Προέδρου ως αντιπερισπασμό, γράφοντας στην πλατφόρμα X: «Καμία συνομιλία μέχρι να εκπληρωθούν οι όροι του Ιράν».
Υπογραμμίζοντας τη ρευστότητα που επικρατεί στη ναυσιπλοΐα της περιοχής, αντικρουόμενες αναφορές κυκλοφόρησαν σχετικά με το πώς και πότε υπέστη ζημιές ένα δεξαμενόπλοιο.
Χωρίς να δώσει ημερομηνία, οι Φρουροί της Επανάστασης (IRGC) του Ιράν ανέφεραν ότι το πετρελαιοφόρο «El Gaia», με σημαία Παναμά, χτυπήθηκε από θαλάσσιες νάρκες καθώς περνούσε από απαγορευμένη ζώνη νότια των Στενών του Ορμούζ, όπως μεταδίδει το ιρανικό πρακτορείο Fars.
Ωστόσο, η CENTCOM δήλωσε αμέσως ότι η αναφορά ήταν ψευδής και ότι το δεξαμενόπλοιο «δέχθηκε πλήγμα από ιρανικό πύραυλο τον περασμένο μήνα και τέθηκε εκτός λειτουργίας».
Ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός (IMO) του ΟΗΕ ανέφερε ότι το «El Gaia» υπέστη ζημιές το Σάββατο, χωρίς όμως να διευκρινίσει τον τρόπο, προσθέτοντας ότι δύο ναυτικοί αγνοούνται. Το πρακτορείο Reuters δεν μπορέσει να επικοινωνήσει άμεσα με τους ιδιοκτήτες του πλοίου στο Ντουμπάι για να επαληθεύσει τους ισχυρισμούς.
Η σημαντικότερη θαλάσσια αρτηρία πετρελαίου στον κόσμο παραμένει ως επί το πλείστον κλειστή από τις 28 Φεβρουαρίου, όταν και ξεκίνησε ο πόλεμος, καθώς το Ιράν απειλεί τα πλοία που διέρχονται από το πέρασμα χωρίς τη δική του άδεια.
«Το Ναυτικό των IRGC δηλώνει κατηγορηματικά ότι τα Στενά του Ορμούζ είναι κλειστά και παραμένουν υπό τον έλεγχό μας», ανέφεραν σε δήλωσή τους οι Φρουροί της Επανάστασης.