Ένας νέος γεωπολιτικός πονοκέφαλος φαίνεται να αναδύεται γύρω από το Στενό του Ορμούζ, αυτή τη φορά όχι για το πετρέλαιο αλλά για το παγκόσμιο ίντερνετ.
Την επιβολή «τελών πρόσβασης» στα υποθαλάσσια καλώδια διαδικτύου που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ εξετάζει το Ιράν σε μια κίνηση που, σύμφωνα με αναλυτές, θα μπορούσε να αυξήσει το κόστος συνδεσιμότητας και να ενισχύσει την ψηφιακή ευαλωτότητα της Ευρώπης. Άλλοι ειδικοί, ωστόσο, εκτιμούν πως η ήπειρος διαθέτει επαρκή εφεδρική χωρητικότητα για να αντέξει χωρίς τα συγκεκριμένα καλώδια.
Όπως μεταδίδει το – συνδεόμενο με τους Φρουρούς της Επανάστασης – πρακτορείο ειδήσεων Tasnim, η Τεχεράνη προτείνει την επιβολή τελών σε εταιρείες που διαχειρίζονται καλώδια κάτω από τα Στενά. Η πρωτοβουλία εντάσσεται σε νέα προσπάθεια άσκησης οικονομικής πίεσης προς τη Δύση, έπειτα από τα πρόσφατα προβλήματα στη διέλευση του θαλάσσιου περάσματος.
Αναπάντητα παραμένουν ερωτήματα σχετικά με το ποιοι θα κληθούν να καταβάλουν τα τέλη και ποιες υπηρεσίες θα επηρεαστούν. Από λειτουργικής πλευράς, οι εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην περιοχή θα πρέπει να πληρώνουν «τέλος πρόσβασης» στο Ιράν, ενώ από ρυθμιστικής άποψης, τεχνολογικοί κολοσσοί όπως η Google, η Meta, η Microsoft και η Amazon θα χρειαστεί να συμμορφωθούν με τους νόμους της χώρας.
Παράλληλα, η Ισλαμική Δημοκρατία ενδέχεται να αναλάβει τη συντήρηση των καλωδίων στα Στενά, επιβάλλοντας επιπλέον χρεώσεις. Σύμφωνα με δημοσίευμα του euronews, οι κινήσεις αυτές θα μπορούσαν να αποφέρουν έως και 13 δισ. ευρώ ετησίως στα ιρανικά κρατικά ταμεία.
- Διαβάστε επίσης:Πλάνα από τα Στενά του Ορμούζ προκαλούν ανησυχία
Η ευρωπαϊκή εμπλοκή – Από την Κρήτη έως την Ισπανία
Ευρωπαϊκές εταιρείες από την Ιταλία, την Ελλάδα και το Ηνωμένο Βασίλειο συμμετέχουν σε κοινοπρακτικά σχήματα που διαχειρίζονται τουλάχιστον τέσσερα καλώδια τα οποία περνούν κάτω από τα Στενά του Ορμούζ, σύμφωνα με το Submarine Telecoms Forum.
Δύο από αυτά θεωρούνται στρατηγικής σημασίας, καθώς συνδέουν την Ασία με την Ευρώπη. Το πρώτο, το Asia Africa Europe-1 (AAE1), ανήκει μεταξύ άλλων στην ιταλική Retelit και την ελληνική OTEGLOBE, με σημεία προσαιγιάλωσης στην Κρήτη, το Μπάρι και τη Μασσαλία. Το δεύτερο, PEARLS/2Africa, μέρος του μεγαλύτερου παγκοσμίως υποθαλάσσιου συστήματος καλωδίων, περνά κάτω από τη Σικελία και καταλήγει στη Γένοβα, τη Μασσαλία και τη Βαρκελώνη.
Πόσο απειλείται η Ευρώπη;
Οι ειδικοί διχάζονται σχετικά με το μέγεθος του κινδύνου που συνεπάγεται η ιρανική πρόταση. Κάποιοι υποστηρίζουν ότι η επιβολή τελών θα είχε συνέπειες πέρα από τις τηλεπικοινωνίες, επηρεάζοντας το διεθνές εμπόριο, το ναυτικό δίκαιο, τη στρατιωτική στρατηγική και τη διακυβέρνηση του διαδικτύου.
«Οι ευρωπαϊκοί χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί, οι πάροχοι cloud, οι τηλεπικοινωνιακές εταιρείες και οι πολυεθνικές βασίζονται σε δίκτυα υποθαλάσσιων καλωδίων χαμηλής καθυστέρησης για τραπεζικές συναλλαγές, ψηφιακές υπηρεσίες, ενεργειακό εμπόριο και βιομηχανικές λειτουργίες», δήλωσε (euronews) η Μέρεντιθ Πρίμροουζ Τζόουνς, επικεφαλής γεωπολιτικής και ασφάλειας της συμβουλευτικής εταιρείας Leidra.
Η ίδια προειδοποίησε ότι «οποιαδήποτε αύξηση του πολιτικού ρίσκου γύρω από τα Στενά του Ορμούζ θα μπορούσε να αυξήσει το κόστος συνδεσιμότητας και να καθυστερήσει έργα υποδομών, ενισχύοντας την ψηφιακή ευαλωτότητα της Ευρώπης».
Άλλοι ειδικοί, ωστόσο, υποβαθμίζουν τις απειλές διακοπής ή δολιοφθοράς. Η Διεθνής Επιτροπή Προστασίας Καλωδίων (ICPC) σημειώνει ότι το εύρος ζώνης που διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ αντιστοιχεί σε λιγότερο από το 1% της παγκόσμιας χωρητικότητας. Ακόμη και σε περίπτωση βλάβης, η επίδραση θα ήταν περιορισμένη χάρη στα εφεδρικά δίκτυα που συνδέουν την περιοχή του Κόλπου.
Όπως εξηγεί η ICPC, «πολλά συστήματα καλωδίων που εξυπηρετούν την περιοχή του Κόλπου χρησιμοποιούν διακλαδώσεις συνδεδεμένες με μεγαλύτερους διεθνήείς κορμούς, παρέχοντας ευελιξία και ανθεκτικότητα». Παράλληλα, οι βλάβες σε υποθαλάσσια καλώδια είναι συχνές, καθώς «150–200 περιστατικά καταγράφονται ετησίως, με το 70–80% να οφείλεται σε ανθρώπινη δραστηριότητα, όπως η αλιεία ή οι άγκυρες πλοίων».
Προηγούμενα παραδείγματα και νομικά ζητήματα
Το ιρανικό σχέδιο δεν είναι πρωτοφανές: η Αίγυπτος ήδη επιβάλλει τέλη για τη διέλευση υποθαλάσσιων καλωδίων, αποκομίζοντας σημαντικά έσοδα. Μια σχετικά πρόσφατη μελέτη εκτιμά ότι το κόστος για κάθε φορέα ανέρχεται περίπου σε 1,5 εκατ. ευρώ για δικαιώματα προσαιγιάλωσης, συντήρηση και λειτουργική υποστήριξη.
Η Αίγυπτος θεωρείται παγκόσμιος κόμβος τηλεπικοινωνιών, καθώς μεγάλος αριθμός καλωδίων διέρχεται από το έδαφός της. Αντίθετα, στα Στενά του Ορμούζ τα περισσότερα καλώδια δεν εισέρχονται σε ιρανική επικράτεια, γεγονός που περιορίζει τη νομική βάση της Τεχεράνης για την επιβολή τελών.
Η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) προστατεύει τη διεθνή ναυσιπλοΐα και τις θαλάσσιες ροές. Το Ιράν υπέγραψε τη σύμβαση το 1982, χωρίς όμως να την επικυρώσει. «Ένα μονομερές σύστημα τελών που στοχεύει την παγκόσμια υποδομή καλωδίων θα εκλαμβανόταν ως υπέρβαση της εξουσίας παράκτιου κράτους, βάσει των αρχών της UNCLOS», τονίζει η Τζόουνς.