Ισραήλ – Ιράν: Κλιμάκωση που απειλεί τη Μέση Ανατολή και την παγκόσμια ενέργεια
Οι στρατιωτικές και πολιτικές εντάσεις μεταξύ Ιράν και Ισραήλ, οι οποίες κλιμακώθηκαν το 2025-2026 με σειρά επιθέσεων και αντεπιθέσεων, απειλούν όχι μόνο τη σταθερότητα της Μέσης Ανατολής αλλά και τις παγκόσμιες αλυσίδες ενεργειακού εφοδιασμού.
Η αποτυχία των συνομιλιών μεταξύ Ιράν και Ηνωμένες Πολιτείες για το πυρηνικό πρόγραμμα επιδείνωσε την κατάσταση.
Πλήγματα αναφέρθηκαν σε κρίσιμες εγκαταστάσεις, όπως στο Νατάνζ και στο Φόρντοου, αυξάνοντας δραματικά το ρίσκο γενικευμένης σύγκρουσης.
Ιστορικό της σύγκρουσης
Οι σχέσεις Ιράν-Ισραήλ ήταν λειτουργικές μέχρι το 1979, όταν η Ισλαμική Επανάσταση μετέβαλε ριζικά το γεωπολιτικό τοπίο. Ο Ρουχολάχ Χομεϊνί υιοθέτησε σκληρή αντι-ισραηλινή ρητορική, εντάσσοντάς την στον ιδεολογικό πυρήνα του νέου καθεστώτος.
Έκτοτε, η Τεχεράνη υποστηρίζει οργανώσεις όπως η Hezbollah και η Hamas, γεγονός που οδήγησε σε επαναλαμβανόμενες περιφερειακές συγκρούσεις. Από την άλλη πλευρά, το Ισραήλ κατηγορείται ότι έχει πραγματοποιήσει κυβερνοεπιχειρήσεις και στοχευμένες επιχειρήσεις δολιοφθοράς κατά ιρανικών στόχων.
Μετά το 1989, υπό την ηγεσία του Khamenei, η στρατηγική υποστήριξης «πληρεξουσίων» (proxy forces) ενισχύθηκε, μετατρέποντας τη σύγκρουση σε μακροχρόνια και έμμεση αντιπαράθεση.
Λόγοι για την αντιπαράθεση
Οι βασικοί παράγοντες περιλαμβάνουν:
- Τη μη αναγνώριση του Ισραήλ από το Ιράν
- Την ιρανική στήριξη σε ένοπλες οργανώσεις
- Το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης
- Την ανάπτυξη βαλλιστικών πυραύλων όπως ο Shahab-3
Οι ιρανικοί βαλλιστικοί πύραυλοι με εμβέλεια περίπου 2.000 χιλιομέτρων θεωρούνται από το Ισραήλ άμεση απειλή. Από την πλευρά του, το Τελ Αβίβ αντιμετωπίζει την πιθανότητα πυρηνικής ικανότητας της Τεχεράνης ως υπαρξιακό κίνδυνο.
Παρέμβαση των ΗΠΑ
Οι Ηνωμένες Πολιτείες διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο, τόσο μέσω στρατιωτικής παρουσίας στην περιοχή όσο και μέσω κυρώσεων και διπλωματικών πρωτοβουλιών. Η αποτυχία επανεκκίνησης της πυρηνικής συμφωνίας έχει επιβαρύνει περαιτέρω το κλίμα.