Οι εξωτερικές αδυναμίες παραμένουν εμφανείς σε Ελλάδα και Κύπρο, αν και στην περίπτωση της Κύπρου η συνεχιζόμενη απομόχλευση στηρίζει θετικές προοπτικές
Οι εμπορικοί «κραδασμοί» και η αυξημένη μακροοικονομική αβεβαιότητα αναμένεται να επιβραδύνουν τη βελτίωση των εξωτερικών μεγεθών στις χώρες του ευρωπαϊκού Νότου, θα αποτυπωθούν όμως με διαφορετικούς τρόπους, ανάλογα με τις «άμυνες» που έχει να παρουσιάσει η καθεμιά. Η Ελλάδα είναι μεταξύ εκείνων στις οποίες οι εξωτερικές ανισορροπίες παραμένουν εμφανείς.
Αυτό προκύπτει από την ανάλυση της S&P Global, σύμφωνα με την οποία, ύστερα από μια έντονη προσαρμογή την τελευταία δεκαετία, τα κέρδη που κατέγραψαν η Ισπανία και η Πορτογαλία εκτιμάται ότι θα μετριαστούν, αν και οι οικονομίες τους, που βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στις υπηρεσίες, προσφέρουν σχετική προστασία από τον αμερικανικό εμπορικό προστατευτισμό.
Η Ιταλία, από την πλευρά της, αναμένεται να συνεχίσει να βελτιώνει τη διεθνή της θέση με πιο συγκρατημένο ρυθμό, ξεκινώντας ωστόσο από ισχυρότερη βάση, παρά την αυξημένη της έκθεση σε εμπορικούς κινδύνους.
Αντίθετα, οι εξωτερικές αδυναμίες παραμένουν εμφανείς σε Ελλάδα και Κύπρο, αν και στην περίπτωση της Κύπρου η συνεχιζόμενη απομόχλευση στηρίζει θετικές προοπτικές.
Παραμένουν οι εξωτερικές αδυναμίες σε Ελλάδα και Κύπρο
Παρά τη σημαντική πρόοδο στην οικονομική ανάπτυξη και τα δημόσια οικονομικά, οι εξωτερικές ανισορροπίες σε Ελλάδα και Κύπρο εξακολουθούν να υφίστανται. Οι δύο χώρες καταγράφουν τα μεγαλύτερα ελλείμματα τρεχουσών συναλλαγών στην ευρωζώνη, με μέσο όρο 8,5% του ΑΕΠ στην Κύπρο και 7,6% στην Ελλάδα την περίοδο 2020-2024.
Τα επίπεδα αυτά είναι αισθητά υψηλότερα σε σύγκριση με την περίοδο 2013-2019 και αντανακλούν την ισχυρή μεταπανδημική ανάκαμψη, τις αυξημένες εισαγωγές που συνδέονται με τα κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης, αλλά και τη μεγάλη εξάρτηση από εισαγόμενα αγαθά, ιδίως υδρογονάνθρακες.
Παρά τις αδύναμες επιδόσεις στο ισοζύγιο, το εξωτερικό χρέος της Ελλάδας έχει σταθεροποιηθεί τα τελευταία χρόνια, όπως διαπιστώνει ο S&P Global. Αν και παραμένει υψηλό σε διεθνή σύγκριση –στο 230% του ΑΕΠ στο τέλος του 2024– αφορά κυρίως το δημόσιο τομέα, με μακρές διάρκειες και ευνοϊκούς όρους χρηματοδότησης.
Σημαντικό είναι επίσης ότι η κυβέρνηση έχει ξεκινήσει τη μείωση του σχετικού αποθέματος. Η προοπτική περαιτέρω αναβαθμίσεων της ελληνικής οικονομίας θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τη συνέχιση της προσπάθειας περιορισμού των εξωτερικών ανισορροπιών.
Η Κύπρος έχει σημειώσει μεγαλύτερη πρόοδο στη μείωση του εξωτερικού της χρέους. Οι σημαντικές εισροές άμεσων ξένων επενδύσεων στους τομείς της τεχνολογίας και των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών έχουν χρηματοδοτήσει τα μεγάλα ελλείμματα τρεχουσών συναλλαγών και τα τελευταία χρόνια έχουν οδηγήσει ακόμη και σε καθαρή μείωση του εξωτερικού χρέους. Αυτή η δυναμική στηρίζει τη θετική προοπτική για την πιστοληπτική αξιολόγηση της χώρας, εκτιμά ο S&P Global.
Η ταχεία μείωση του εξωτερικού χρέους επιβραδύνεται σε Ισπανία και Πορτογαλία
Η κρίση κρατικού χρέους και η κατάρρευση της αγοράς ακινήτων οδήγησαν σε απότομη διόρθωση των μεγάλων εξωτερικών ανισορροπιών σε Ισπανία και Πορτογαλία. Η υιοθέτηση του ευρώ είχε προηγουμένως συμπιέσει τις αποδόσεις των ομολόγων και διευκόλυνε τις εισαγωγές, ενισχύοντας τη διασυνοριακή χρηματοδότηση και διευρύνοντας τα ελλείμματα τρεχουσών συναλλαγών.
Η τάση αυτή αντιστράφηκε απότομα με την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση, όταν η άνοδος των αποδόσεων περιόρισε τη χρηματοδότηση από το εξωτερικό και ανάγκασε τις επιχειρήσεις να στραφούν στις εξαγωγές.
Ακολούθως, και οι δύο οικονομίες πέρασαν σε πλεονάσματα τρεχουσών συναλλαγών και εισήλθαν σε μια παρατεταμένη περίοδο εξωτερικής απομόχλευσης. Η πανδημία και το σοκ στις τιμές της ενέργειας οδήγησαν πρόσκαιρα τα ισοζύγια και πάλι σε ελλείμματα και αύξησαν το εξωτερικό χρέος, ωστόσο η επιδείνωση αποδείχθηκε βραχύβια.
Η ισχυρή ανάκαμψη του τουρισμού και η διεύρυνση των εξαγωγών υπηρεσιών ενίσχυσαν τα έσοδα και το ονομαστικό ΑΕΠ, βελτιώνοντας περαιτέρω τη διεθνή επενδυτική θέση των δύο χωρών.
Ενώ η προ πανδημίας προσαρμογή βασίστηκε κυρίως στην απομόχλευση του ιδιωτικού τομέα, τα πιο πρόσφατα κέρδη, ιδίως στην Πορτογαλία, ενισχύθηκαν και από τη μείωση του εξωτερικού δημόσιου χρέους.
Ο τρέχων εμπορικός κραδασμός αναμένεται να επιβραδύνει, αλλά όχι να ανατρέψει, αυτή την πορεία. Ως οικονομίες με έμφαση στις υπηρεσίες και περιορισμένη άμεση έκθεση στις ΗΠΑ, Ισπανία και Πορτογαλία δεν είναι ιδιαίτερα ευάλωτες σε υψηλότερους αμερικανικούς δασμούς στα ευρωπαϊκά προϊόντα.
Ωστόσο, ενδέχεται να επηρεαστούν έμμεσα από ασθενέστερη ανάπτυξη στην ευρωζώνη και από την ανατίμηση του ευρώ έναντι του δολαρίου, παράγοντες που μπορούν να πιέσουν τον τουρισμό και τις επιχειρηματικές υπηρεσίες.
Σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα, δεν αποκλείονται νέοι κίνδυνοι, καθώς οι επιχειρήσεις θα μπορούσαν να επανέλθουν σε υψηλότερο δανεισμό έπειτα από χρόνια συγκράτησης, ιδίως αν οι χαμηλές επενδύσεις σε έρευνα, ανάπτυξη και κεφαλαιουχικό εξοπλισμό περιορίσουν την παραγωγικότητα. Ωστόσο, υπό τις παρούσες συνθήκες αυξημένης αβεβαιότητας, ένα τέτοιο σενάριο θεωρείται απίθανο στο άμεσο μέλλον.
Ιταλία: Συνεχίζεται η απομόχλευση με ήπιο ρυθμό
Η Ιταλία εισήλθε στην κρίση κρατικού χρέους με σαφώς καλύτερη εξωτερική θέση σε σύγκριση με την Ισπανία και την Πορτογαλία. Ως οικονομία με ισχυρή μεταποιητική βάση και εξαγωγικό προσανατολισμό, δεν παρουσίασε μεγάλη διεύρυνση του ελλείμματος τρεχουσών συναλλαγών μετά την υιοθέτηση του ευρώ, ενώ δεν γνώρισε ούτε στεγαστική «φούσκα» χρηματοδοτούμενη από το εξωτερικό.
Έτσι, η συσσώρευση εξωτερικού χρέους ήταν περιορισμένη, με την καθαρή εξωτερική θέση να παραμένει περίπου έξι φορές χαμηλότερη από εκείνη της Ισπανίας ή της Πορτογαλίας.
Η βελτίωση συνεχίστηκε και μετά την πανδημία. Την περίοδο 2014-2019, η διεθνής επενδυτική θέση της Ιταλίας εξισορροπήθηκε και πέρασε σε πλεόνασμα, ενώ η ανάκαμψη των εξαγωγών μεταποίησης και υπηρεσιών μείωσε περαιτέρω το καθαρό εξωτερικό χρέος.
Παρά την αυξημένη εμπορική της έκθεση, η εξωτερική θέση της Ιταλίας αναμένεται να παραμείνει ισχυρή. Η χώρα διαθέτει μεγάλο μεταποιητικό τομέα, συμπεριλαμβανομένων της φαρμακοβιομηχανίας και της αυτοκινητοβιομηχανίας, που επηρεάζονται από τη συμφωνία εμπορίου ΗΠΑ–ΕΕ. Παράλληλα, καταγράφει σημαντικό εμπορικό πλεόνασμα με τις ΗΠΑ.
Οι παράγοντες αυτοί αναμένεται να περιορίσουν το πλεόνασμα τρεχουσών συναλλαγών, το οποίο εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί λίγο κάτω από το 1% του ΑΕΠ την περίοδο 2026-2028, χωρίς ωστόσο να υπονομεύεται η σταθερότητα της καθαρής διεθνούς θέσης της χώρας.
Σύγκλιση πιστοληπτικών αξιολογήσεων στην ευρωζώνη
Οι εξελίξεις στις εξωτερικές χρηματοοικονομικές θέσεις των κρατών αναμένεται να αποτελέσουν καθοριστικό παράγοντα για μελλοντικές κινήσεις στις πιστοληπτικές αξιολογήσεις.
Οι σταθερές προοπτικές για Ελλάδα, Ιταλία, Πορτογαλία και Ισπανία αντανακλούν την εκτίμηση ότι η βελτίωση των εξωτερικών τους μεγεθών θα συνεχιστεί με πιο αργό ρυθμό, σε συνδυασμό με ήπια δημοσιονομική προσαρμογή και αυξημένους μακροοικονομικούς κινδύνους.
Αντίθετα, η θετική προοπτική για την Κύπρο υποδηλώνει περαιτέρω σύγκλιση με χώρες όπως η Πορτογαλία, η Ισπανία και η Γαλλία, αλλά και με το Βέλγιο, που διατηρούν υψηλότερες αξιολογήσεις.
Πηγή: ot.gr