Μετά τις συνομιλίες του με τον Αμερικανό ομόλογό του Donald Trump στην Αλάσκα στις 15/8, ο Ρώσος ηγέτης απέστειλε τον πρόεδρο της Δούμας, Vyacheslav Volodinστο Πεκίνο, παρακάμπτοντας προσωρινά την άμεση επικοινωνία με τον Xi Jinping
Μετά τις συνομιλίες του με τον Αμερικανό ομόλογό του Donald Trump στην Αλάσκα στις 15/8, ο Ρώσος ηγέτης απέστειλε τον πρόεδρο της Δούμας, Vyacheslav Volodinστο Πεκίνο, παρακάμπτοντας προσωρινά την άμεση επικοινωνία με τον Xi Jinping.
Η κίνηση αυτή, που σε πρώτη ανάγνωση μπορεί να μοιάζει παράδοξη, αποτελεί στην πραγματικότητα ένα σύνθετο μήνυμα τόσο προς την Κίνα όσο και προς τη Δύση.
Σύμφωνα με κινεζικές πηγές (Baizhihao), η αποστολή Volodin δεν αφορούσε μόνο σε μία τυπική ενημέρωση για τα αποτελέσματα της συνάντησης με τον Trump.
Αφορούσε επίσης τη δημιουργία κατάλληλου πλαισίου για την επικείμενη επίσκεψη του ίδιου του Putin στην Κίνα, από 31 Αυγούστου έως 3 Σεπτεμβρίου, όπου θα συμμετάσχει και στη Σύνοδο του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης (SCO).
Η γεωπολιτική συγκυρία, το timing και ο τρόπος με τον οποίο οργανώθηκε αυτή η αποστολή φανερώνουν ότι βρισκόμαστε σε μια περίοδο αναδόμησης των ισορροπιών ισχύος σε παγκόσμιο επίπεδο, με τη Μόσχα και το Πεκίνο να επιχειρούν να ορίσουν εκ νέου τη θέση τους απέναντι στις ΗΠΑ και την Ευρώπη.
Τι σημαίνει η «παράκαμψη» του Xi Jinping
Το γεγονός ότι ο Putin δεν επικοινώνησε άμεσα με τον Κινέζο πρόεδρο αλλά απέστειλε προσωπικό απεσταλμένο, έχει πολλαπλές ερμηνείες:
1. Διπλωματικό μήνυμα εμπιστοσύνης: Ο Volodin είναι ένας από τους πιο στενούς συνεργάτες του Putin, με ισχυρή θέση στο ρωσικό πολιτικό σύστημα. Η αποστολή του σηματοδοτεί ότι το μήνυμα που μετέφερε είχε βαρύνουσα σημασία και δεν μπορούσε να δοθεί μέσω τηλεφώνου ή τυπικής διπλωματικής οδού.
2. Προετοιμασία εδάφους: Ο Putin φαίνεται να προετοιμάσει το έδαφος για την επικείμενη επίσκεψή του στο Πεκίνο, διασφαλίζοντας ότι οι συνομιλίες θα είναι προετοιμασμένες εκ των προτέρων και χωρίς αιφνιδιασμούς.
3. Συμβολισμός για τη Δύση: Η εικόνα ενός Ρώσου αξιωματούχου να μεταβαίνει επειγόντως στο Πεκίνο μετά από συνομιλίες με τον Αμερικανό πρόεδρο στέλνει το μήνυμα ότι η Ρωσία «παίζει σε δύο ταμπλό», διατηρώντας τόσο δίαυλο επικοινωνίας με τις ΗΠΑ όσο και στρατηγικό βάθος με την Κίνα.
Η διπλωματία του Putin λειτουργεί συχνά με ισχυρούς συμβολισμούς.
Σε αυτή την περίπτωση, το μήνυμα ήταν ξεκάθαρο: «Η Ρωσία μιλά με την Ουάσινγκτον, αλλά δεν παραμελεί το Πεκίνο. Η ισορροπία αυτή είναι προσεκτικά μετρημένη, είναι μία σπουδαία διπλωματική κίνηση, άριστα προσεγμένη».
Οι σχέσεις Ρωσίας – Κίνας είναι στρατηγικές
Η Μόσχα έχει πολλάκις δηλώσει ότι οι σχέσεις με την Κίνα βρίσκονται σε επίπεδο «προνομιακής στρατηγικής συνεργασίας».
Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Dmitry Peskov, τόνισε πρόσφατα ότι οι δύο χώρες εκτιμούν βαθιά αυτή τη σχέση και είναι έτοιμες να ενισχύσουν το στρατηγικό τους δυναμικό.
Ωστόσο, αναγνώρισε ότι δεν έχουν ακόμη φτάσει στο υψηλότερο σημείο της ανάπτυξής τους.
Παρόμοια θέση εξέφρασε και ο Κινέζος πρέσβης στη Μόσχα, Zhang Hanhui σημειώνοντας ότι η επικείμενη συνάντηση Putin – Xi θα αποτελέσει σημαντικό ορόσημο για τις διμερείς σχέσεις.
Αυτό δείχνει ότι και οι δύο πλευρές βλέπουν τον εαυτό τους όχι μόνο ως «αναγκαίους συμμάχους», αλλά ως εταίρους που μπορούν να καθορίσουν το μέλλον της ευρασιατικής ηπείρου.
Η Αλάσκα, η Κίνα και το «τρίγωνο ισχύος»
Η συνάντηση Putin – Trump στην Αλάσκα είχε τη δική της βαρύτητα. Το ότι ακολούθησε σχεδόν αμέσως η αποστολή Volodin στο Πεκίνο, δεν είναι τυχαίο.
Η Ρωσία θέλει να δείξει ότι καμία συζήτηση με τις ΗΠΑ δεν θα γίνει εις βάρος της στρατηγικής της συνεργασίας με την Κίνα.
Στο γεωπολιτικό «τρίγωνο ισχύος» Ρωσίας–ΗΠΑ–Κίνας, η Μόσχα επιχειρεί να ισορροπήσει με μαεστρία:
• Με τις ΗΠΑ, συζητά θέματα ασφαλείας, την Ουκρανία και τη μελλοντική αρχιτεκτονική της Ευρώπης.
• Με την Κίνα, προετοιμάζει συνεργασίες σε οικονομία, ενέργεια, τεχνολογία και άμυνα.
• Στην Ευρασία συνολικά, επιδιώκει να ενισχύσει πολυμερείς δομές, όπως ο SCO, που της επιτρέπουν να εμφανίζεται ως εναλλακτικό κέντρο ισχύος πέραν του ΝΑΤΟ.
Η ακολουθία αυτών των κινήσεων υποδηλώνει ότι η Ρωσία θέλει να κρατήσει ανοιχτές όλες τις πόρτες, χρησιμοποιώντας τις σχέσεις με τις ΗΠΑ ως διαπραγματευτικό χαρτί απέναντι στο Πεκίνο, και το αντίστροφο.
Τι θα συζητηθεί στην Κίνα
Κατά την επίσκεψη του Putin στην Κίνα, είναι απίθανο το ουκρανικό ζήτημα να κυριαρχήσει στην ατζέντα. Η βουλευτής της Δούμας, Svetlana Zurova, εκτίμησε ότι η έμφαση θα δοθεί στην οικονομική και στρατιωτική συνεργασία.
Τα βασικά θέματα αναμένεται να είναι:
• Ενέργεια: Η αύξηση της ροής ρωσικού φυσικού αερίου και πετρελαίου προς την Κίνα, ως απάντηση στις δυτικές κυρώσεις.
• Τεχνολογία: Η ανάπτυξη κοινών έργων σε τηλεπικοινωνίες, τεχνητή νοημοσύνη και δίκτυα 5G, για να αντισταθμιστούν οι περιορισμοί πρόσβασης της Ρωσίας σε δυτική τεχνολογία.
• Στρατιωτική συνεργασία: Ασκήσεις, κοινά προγράμματα εξοπλισμών και ενίσχυση της διαλειτουργικότητας.
• Οργανισμός SCO: Ενίσχυση της θέσης των δύο χωρών στην Ασία, με στόχο τη δημιουργία εναλλακτικών θεσμών απέναντι στη Δύση.
Το ουκρανικό ενδέχεται να συζητηθεί μόνο σε δεύτερο πλάνο, κυρίως σε σχέση με τις πιθανές εγγυήσεις ασφαλείας και τον ρόλο που θα μπορούσε να διαδραματίσει η Κίνα ως «εγγυήτρια» σε μια μελλοντική ειρηνευτική συμφωνία.
Η στρατηγική σημασία του SCO και η νέα γεωπολιτική αρχιτεκτονική
Η Σύνοδος του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης τον Σεπτέμβριο προσφέρει στον Putin και τον Xi μια πλατφόρμα για να δείξουν στον κόσμο ότι οι ευρασιατικές δυνάμεις μπορούν να συνδιαμορφώσουν τη διεθνή τάξη χωρίς την κυριαρχία της Δύσης.
Ο SCO, που περιλαμβάνει Κίνα, Ρωσία, Ινδία, Πακιστάν και κράτη της Κεντρικής Ασίας, έχει εξελιχθεί σε έναν από τους σημαντικότερους οργανισμούς ασφάλειας και συνεργασίας στην Ασία.
Η ενεργή συμμετοχή του Putin θα στείλει μήνυμα ότι η Μόσχα δεν είναι απομονωμένη, παρά τις δυτικές κυρώσεις.
Αντιθέτως, διευρύνει τις στρατηγικές της συμμαχίες.
Διπλό μήνυμα Putin προς Ανατολή και Δύση
Η αποστολή Volodin στο Πεκίνο μετά τις συνομιλίες Putin – Trump στην Αλάσκα δεν είναι μια τυχαία λεπτομέρεια.
Αποτελεί διπλωματικό «σήμα» ότι η Ρωσία δεν πρόκειται να παίξει το παιχνίδι της Δύσης εις βάρος της στρατηγικής της σχέσης με την Κίνα.
Αντίθετα, προετοιμάζει το έδαφος για μια ακόμα στενότερη ευρασιατική σύμπλευση.
Η Μόσχα και το Πεκίνο φαίνεται να αντιλαμβάνονται ότι το επόμενο διάστημα θα καθορίσει το μέλλον της παγκόσμιας ισορροπίας δυνάμεων.
Η Ουκρανία, αν και σημαντική, δεν είναι το μόνο χαρτί στο τραπέζι.
Το πραγματικό διακύβευμα είναι η νέα αρχιτεκτονική ισχύος που διαμορφώνεται ανάμεσα στη Δύση και την Ανατολή.
Η κίνηση Putin δείχνει ότι η Ρωσία επιδιώκει να είναι ο ρυθμιστής αυτού του παιχνιδιού.
Το αν θα το καταφέρει, θα φανεί όχι μόνο στο Πεκίνο, αλλά και στην Αλάσκα, στην Ουκρανία και σε κάθε σημείο όπου η παγκόσμια ισχύς ξαναμοιράζεται.