Το άρθρο του Μανώλη Κοττάκη δεν είναι μια απλή δημοσιογραφική παρουσίαση μιας ενεργειακής σύμβασης. Είναι μια πολιτική ανάγνωση ενός νομικού κειμένου που, πίσω από τεχνικούς όρους και συμβατικές ρήτρες, φωτίζει τον πυρήνα της ελληνικής στρατηγικής στην Ανατολική Μεσόγειο.
Γράφει ο Γιώργος Αθανασίου
Η συμφωνία με την Chevron για έρευνες νότια της Κρήτης παρουσιάζεται ως ενεργειακή επένδυση. Ωστόσο, οι διατυπώσεις περί «αναθεώρησης συντεταγμένων», «μελλοντικής οριοθέτησης» και «απώλειας περιοχής» ανοίγουν ένα ευρύτερο γεωπολιτικό ερώτημα: πρόκειται για ενίσχυση της ελληνικής κυριαρχικής θέσης ή για προετοιμασία διαχειρίσιμου συμβιβασμού;
Το άρθρο ουσιαστικά μας καλεί να διαβάσουμε πίσω από τις λέξεις. Να δούμε αν η Ελλάδα θωρακίζει έμπρακτα τα κυριαρχικά της δικαιώματα μέσω διεθνούς ενεργειακής παρουσίας ή αν αφήνει θεσμικά ανοιχτό το ενδεχόμενο αναπροσαρμογής τους στο πλαίσιο μιας μελλοντικής συμφωνίας οριοθέτησης.
Η αποδικοποίηση, λοιπόν, δεν αφορά μόνο μια σύμβαση υδρογονανθράκων. Αφορά το ερώτημα: ποια στρατηγική επιλέγει η χώρα στην πιο κρίσιμη γεωπολιτικά ζώνη της;
Σενάριο Α: Εργαλείο Πίεσης
Λογική:
Η Ελλάδα φέρνει αμερικανικό ενεργειακό κολοσσό σε “επίμαχη” περιοχή.
Τι σημαίνει αυτό:
-
Δημιουργεί αμερικανικό στρατηγικό συμφέρον νότια της Κρήτης.
-
Αν η Τουρκία αμφισβητήσει ενεργά, δεν συγκρούεται μόνο με την Ελλάδα αλλά με αμερικανικά οικονομικά συμφέροντα.
-
Μετατρέπει την ΑΟΖ από “νομικό επιχείρημα” σε οικονομικό τετελεσμένο.
Πλεονέκτημα:
Αναβαθμίζει το γεωπολιτικό βάρος της Ελλάδας χωρίς στρατιωτική κλιμάκωση.
Ρίσκο:
Αν οι ΗΠΑ επιλέξουν “ισορροπία” με την Άγκυρα, η πίεση μπορεί να γίνει μοχλός συμβιβασμού.
Σενάριο Β: Προετοιμασία Συμβιβασμού
Εδώ μπαίνουμε στο κρίσιμο σημείο.
Η σύμβαση προβλέπει ρητά ότι αν υπάρξει μελλοντική διεθνής συμφωνία οριοθέτησης, τμήμα της περιοχής μπορεί να αφαιρεθεί χωρίς αξιώσεις της εταιρείας
Αυτό πρακτικά σημαίνει:
-
Το κράτος δεν “δένει” νομικά τη μέγιστη διεκδίκηση.
-
Αναγνωρίζει συμβατικά ότι μπορεί να υπάρξει αλλαγή συντεταγμένων.
-
Δημιουργεί θεσμικό μηχανισμό ομαλής υποχώρησης.
Πλεονέκτημα:
Διατηρεί ευελιξία σε πιθανή διαπραγμάτευση.
Κίνδυνος:
Μπορεί να εκληφθεί ως σιωπηρή αποδοχή ότι η περιοχή δεν θεωρείται απολύτως αδιαπραγμάτευτη.
Το πραγματικό ερώτημα (στρατηγικού βάθους)
Εδώ είναι το κρίσιμο:
Η Ελλάδα:
-
Θέλει να “κλειδώσει” πλήρη επήρεια Κρήτης και νησιών;
ή -
Θέλει να πάει σε Χάγη / πολυμερή οριοθέτηση με ελεγχόμενο συμβιβασμό;
Η σύμβαση είναι συμβατή περισσότερο με το δεύτερο σενάριο.
Η ψυχρή αποτίμηση
-
Δεν είναι παραχώρηση κυριαρχίας.
-
Δεν είναι όμως και “γραμμή άμυνας μέχρι τέλους”.
-
Είναι κίνηση γεωοικονομικής ενσωμάτωσης που αφήνει ανοιχτή την πόρτα πολιτικής λύσης.