Μια σημαντική αλλαγή στρατηγικής φαίνεται να βρίσκεται σε εξέλιξη στην Πολεμική Αεροπορία, με το δόγμα της «μακράς προειδοποίησης» να περνά στο παρελθόν.
Η εξέλιξη αυτή δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια — είναι αλλαγή φιλοσοφίας στην άμυνα, με άμεσες επιχειρησιακές και γεωπολιτικές προεκτάσεις.
Αλλαγή του δόγματος των πολεμικών αεροποριών του ΝΑΤΟ αποφάσισαν οι Αρχηγοί των χωρών – μελών στο Συμπόσιο που πραγματοποιήθηκε στο Ραμστάιν της Γερμανίας. Οι υβριδικές απειλές αλλά και τα νέα μέσα που κυριαρχούν στις πολεμικές συγκρούσεις, όπως αυτές αποτυπώθηκαν και μετά τον πόλεμο με το Ιράν, φέρνουν αλλαγές. Το enikos.gr παρουσιάζει πώς αυτές επηρεάζουν την Ελλάδα και τους αμυντικούς της σχεδιασμούς.
Του Χρήστου Μαζανίτη
Όπως ανακοίνωσε το Γενικό Επιτελείο Αεροπορίας (ΓΕΑ) τη Μεγάλη Πέμπτη 9 Απριλίου 2026, ο Αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Αεροπορίας, Αντιπτέραρχος (Ι) Δημοσθένης Γρηγοριάδης, συμμετείχε στο Συμπόσιο Αρχηγών Αεροποριών του ΝΑΤΟ (NATO Air Chiefs Symposium – NACS 26-I), που πραγματοποιήθηκε στο Ramstein, της Ο.Δ. της Γερμανίας.
Κύριο θέμα του Συμποσίου ήταν «Operationalizing the Shift to Air Defence – Επιχειρησιακή Υλοποίηση της Μετάβασης στην Αντιαεροπορική Άμυνα».
«Κατά τη διάρκεια του Συμποσίου, οι Αρχηγοί των Αεροποριών αντάλλαξαν απόψεις επί της βελτίωσης της διαλειτουργικότητας, της επιχειρησιακής ετοιμότητας και του συντονισμού μελλοντικών δραστηριοτήτων των συμμαχικών δυνάμεων» αναφέρει η σχετική ανακοίνωση.
Σύμφωνα με πληροφορίες του enikos.gr το Συμπόσιο επικεντρώθηκε στην επείγουσα ανάγκη μετάβασης από μια αεροπορική ισχύ που είχε σχεδιαστεί για επιχειρήσεις «εκτός περιοχής» (όπως στο Αφγανιστάν), σε μια ολοκληρωμένη αρχιτεκτονική αεράμυνας και αντιπυραυλικής προστασίας (IAMD) για την προστασία της ευρωπαϊκής επικράτειας.
Τα βασικά συμπεράσματα και οι άξονες της «Επιχειρησιακής Υλοποίησης» (Operationalizing) συνοψίζονται σε 4 άξονες.
ΝΑΤΟ χωρίς ΗΠΑ: Το σενάριο που ανατρέπει την παγκόσμια ισορροπία
1.Η «Εποχή του Μηδενικού Χρόνου Προειδοποίησης»
Οι Αρχηγοί συμφώνησαν ότι το δόγμα της «μακράς προειδοποίησης» έχει τελειώσει. Οι υβριδικές απειλές, οι παραβιάσεις από drones και οι πύραυλοι ακριβείας απαιτούν μια αεράμυνα που είναι μόνιμα ενεργή (Always-on) και όχι μια δύναμη που κινητοποιείται μόνο σε κρίσεις. Έτσι το δόγμα «Always on» ή «σε συνεχή εγρήγορση» είναι αυτό που πλέον αντικαθιστά τον τρόπο λειτουργίας και αντίδρασης, κάτι το οποίο μένει να αποτυπωθεί κι επί του πρακτέου, με υπολογισμό των οικονομικών και ανθρώπινων πόρων που χρειάζονται. Κι αν για την Ελλάδα αυτό το σκηνικό είναι γνώριμο, με την συνεχή απειλή της Τουρκίας και τα “readiness” στο Αιγαίο, πλέον οι απειλές πολλαπλασιάζονται και προστίθενται και νέου τύπου από άλλες χώρες και χώρους.
2. Διασύνδεση και Cloud-Enabled Warfare
Ένα από τα κύρια συμπεράσματα ήταν ότι η ανωτερότητα δεν θα κρίνεται πλέον μόνο από το πόσο γρήγορα πετάει ένα F-35, αλλά από το πόσο γρήγορα επεξεργάζεται τα δεδομένα.
Προτεραιότητα είναι η δημιουργία ενός κοινού «Combat Cloud», όπου ραντάρ, πλοία, αεροσκάφη και επίγειες συστοιχίες, όπως τα αντιαεροπορικά Patriot, θα μοιράζονται την ίδια εικόνα του πεδίου μάχης σε πραγματικό χρόνο.
3. Αντιμετώπιση των Drones (C-UAS)
Η μετάβαση στην αεράμυνα απαιτεί φθηνές λύσεις για ακριβούς στόχους. Συζητήθηκε η ανάγκη για συστήματα που θα καταρρίπτουν σμήνη drones (swarms) χωρίς να εξαντλούν το απόθεμα πανάκριβων πυραύλων. Εδώ η έμφαση δόθηκε σε Όπλα κατευθυνόμενης ενέργειας (Laser), που ήδη έχουν αρχίσει να υιοθετούνται σε ολοένα και περισσότερες πλατφόρμες καθώς και στις Ηλεκτρονικές παρεμβολές (Jamming).
4. Βιομηχανική Κλίμακα και Αποθέματα
Το συμπόσιο υπογράμμισε ότι η αποτροπή βασίζεται πλέον στην ικανότητα αναπλήρωσης (logistics). Αυτό είναι ένα κύριο συμπέρασμα που πρώτα εξήχθη το 2022, μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Οι Αρχηγοί τόνισαν ότι οι αμυντικές βιομηχανίες πρέπει να επιταχύνουν την παραγωγή βλημάτων (όπως οι PAC-3 για τους Patriot και οι AIM-120 AMRAAM), καθώς η κατανάλωση σε μια σύγχρονη σύγκρουση είναι πολύ μεγαλύτερη από την αναμενόμενη.
Η Ελλάδα
Για την Ελλάδα, η οποία συμμετείχε ενεργά, η συζήτηση αυτή επιβεβαιώνει τη στρατηγική της επιλογή για δύο κατευθύνσεις που έχει δώσει στην αμυντική της διάταξη, κι αυτές είναι η απόκτηση των F-35 και η αναβάθμιση της αντιπυραυλικής προστασίας με το εθνικό «αντιαεροπορικό τείχος», δηλαδή την «Ασπίδα του Αχιλλέα» που περιλαμβάνει τον anti-drone θόλο και τους αναβαθμισμένους Patriot.
Νέα δεδομένα εναέριων απειλών καλείται να αντιμετωπίσει η Ελληνική πολεμική αεροπορία
Στο Συμπόσιο τονίστηκε ότι το F-35 δεν είναι απλά ένα μαχητικό, αλλά ένας «αισθητήρας στο δίκτυο».
Για την Ελλάδα, η έλευση των F-35, τα οποία θα αρχίσουν να παραλαμβάνονται από το 2028 και να καταφθάνουν το 2030, σημαίνει ότι το αεροσκάφος θα μπορεί να εντοπίζει στόχους και να «στέλνει» τα δεδομένα απευθείας στις επίγειες συστοιχίες Patriot, χωρίς οι τελευταίες να χρειάζεται να ανάψουν τα δικά τους ραντάρ, τα οποία τις κάνουν στόχους.
Αυτό ονομάζεται Sensor-to-Shooter σύνδεση και είναι ο πυρήνας της νέας νατοϊκής φιλοσοφίας.
Οι ελληνικοί Patriot αναβαθμίζονται γίνονται πιο «δικτυοκεντρικοί» ώστε να μπορούν να επικοινωνούν με τα αναβαθμισμένα F-16 Viper και τα γαλλικά Rafale, δημιουργώντας μια αδιάσπαστη γραμμή άμυνας από τον Έβρο μέχρι την Κρήτη. Παράλληλα, έρχεται η προσθήκη των ισραηλινών αντιαεροπορικών συστημάτων.
Το κυρίως συμπέρασμα για την Πολεμική Αεροπορία είναι ότι πρέπει να επενδύσει σε κρυπτογραφημένες επικοινωνίες (Link 16/22).
Σκοπός είναι αν ένα ελληνικό ραντάρ στη Λήμνο δει κάτι, η πληροφορία να φτάσει σε δευτερόλεπτα σε ένα πλοίο του ΝΑΤΟ στην Ανατολική Μεσόγειο ή σε ένα γερμανικό Patriot που μπορεί να βρίσκεται σε άλλη περιοχή.
Το ΝΑΤΟ περνάει από την «αεροπορική υπεροχή» (Air Superiority) στην «αεροπορική άρνηση» (Air Denial), διασφαλίζοντας ότι κανένας αντίπαλος δεν θα μπορεί να χρησιμοποιήσει τον εναέριο χώρο της Συμμαχίας. Αν και βέβαια αυτό είναι οξύμωρο με βάση τη στάση της Τουρκίας τόσο στον πόλεμο με το Ιράν όσο και με την στενή συνεργασία που έχει αναπτύξει με την Ρωσία.
Με τις πρόσφατες εντάσεις στην περιοχή, συμπεριλαμβανομένων των διδαγμάτων από τις επιθέσεις του Ιράν με βαλλιστικούς πυραύλους, η Ελλάδα αποδεικνύει ότι δεν αγοράζει απλώς «σίδερα», αλλά χτίζει ένα ολοκληρωμένο οικοσύστημα που στόχο έχει να κάνει την παραβίαση του εναέριου χώρου της σχεδόν αδύνατη.