Η αντίδραση από την άλλη πλευρά του Αιγαίου ήταν άμεση
Ένα νέο επεισόδιο στον ατελείωτο γαστρονομικό ανταγωνισμό μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας πυροδότησε η ελληνική πρωτοβουλία για ένταξη του πατσά στον κατάλογο της UNESCO ως στοιχείο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς. Η κίνηση, που ξεκίνησε από τη Θεσσαλονίκη, προκάλεσε σφοδρές αντιδράσεις στα τουρκικά ΜΜΕ και άνοιξε νέο «μέτωπο» στο… πεδίο της κουζίνας.
Σύμφωνα με τον Δημήτρη Τσαρούχα, ιδιοκτήτη ιστορικού πατσατζίδικου της συμπρωτεύουσας, ο φάκελος 12 σελίδων έχει ήδη κατατεθεί στο Υπουργείο Πολιτισμού. Η προσπάθεια, που ξεκίνησε το 2024 σε συνεργασία με τη συγγραφέα Λένα Οφλίδη, τεκμηριώνει την ιστορία, την τεχνογνωσία και τη διατροφική αξία του πιάτου, με στόχο τη διεθνή αναγνώρισή του.
Οργή στα τουρκικά ΜΜΕ: «Δεν θα μας τον πάρουν»
Η αντίδραση από την άλλη πλευρά του Αιγαίου ήταν άμεση. Η Habertürk έκανε λόγο για «ελληνική πρωτοβουλία οικειοποίησης», υποστηρίζοντας ότι ο πατσάς καταναλώνεται στην Ανατολία εδώ και αιώνες. Ο γαστρονόμος Ρετζέπ Ιντζετζίκ δήλωσε ότι το έδεσμα αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της τουρκικής κουλτούρας και πως «οι Έλληνες δεν μπορούν ποτέ να τον πάρουν».
Η εθνικιστική εφημερίδα Yeniçağ υιοθέτησε ακόμη πιο οξείς τόνους, γράφοντας ότι «η Ελλάδα έχει βάλει στο μάτι την τουρκική κουζίνα», ενώ η Sözcü κάλεσε την Άγκυρα να προετοιμάσει δική της υποψηφιότητα στην UNESCO. Αντίστοιχα, η πλατφόρμα Onedio μίλησε για «διεθνή ανταγωνισμό εμπορικού σήματος».
Τα τουρκικά δημοσιεύματα επικαλούνται ιστορικές αναφορές, όπως εκείνες του περιηγητή Εβλίγια Τσελέμπι, που περιέγραφε πωλητές πατσά στην Κωνσταντινούπολη ήδη από τον 17ο αιώνα.
Η… ετυμηγορία της Τεχνητής Νοημοσύνης
Μέσα στη διαδικτυακή «μάχη» στην πλατφόρμα X, αρκετοί χρήστες απευθύνθηκαν στο Grok, την AI που συνδέεται με τον Ίλον Μασκ, ζητώντας απάντηση για την προέλευση του πιάτου.
Η απάντηση που δόθηκε έριξε… λάδι στη φωτιά: αναφορές στον αρχαίο ποιητή Αρχέστρατο (4ος αιώνας π.Χ.) περιγράφουν συνταγή με στομάχι και πατσά, όπως καταγράφεται στο έργο Δειπνοσοφιστές του Αθηναίου. Οι αναφορές αυτές ερμηνεύονται από ορισμένους ως απόδειξη ότι η κατανάλωση πατσά ήταν γνωστή ήδη στην αρχαία Ελλάδα.
Γαστρονομία ή γεωπολιτική;
Το ερώτημα που πλανάται πλέον είναι αν η υπόθεση θα περιοριστεί σε έναν… «πόλεμο κουταλιού» ή αν θα αποκτήσει διπλωματικές προεκτάσεις. Η εγγραφή στην UNESCO δεν αποδίδει αποκλειστικότητα, ωστόσο προσφέρει κύρος και πολιτιστικό βάρος.
Σε κάθε περίπτωση, ο πατσάς —είτε σερβίρεται με σκόρδο και ξίδι στη Θεσσαλονίκη είτε με πικάντικα καρυκεύματα στην Κωνσταντινούπολη— αποδεικνύει ότι οι γεύσεις της Ανατολικής Μεσογείου έχουν κοινές ρίζες και μακρά ιστορία. Και ίσως, τελικά, η «διαμάχη» να είναι άλλη μια υπενθύμιση πως η κουζίνα ενώνει πολύ περισσότερο απ’ όσο χωρίζει.